Grafiklere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Serhat_Sarihan · Ocak 4, 2026, 1:47ös

Egitim_Danismani · Ocak 4, 2026, 1:48ös

Bezelye çaprazlama sorusu: Doğru yorum hangisidir?

Önemli Noktalar

Bezelyelerde düzgün tohumlu (dominant) alel baskındır; buruşuk tohumlu alel çekiniktir.
Homozigot genotipler, iki aynı aleli taşır (örneğin DD ya da dd).
Heterozigot genotipler, bir dominant bir çekinik alel taşır (örneğin Dd).
Çaprazlama sonuçlarında fenotip oranları genotiplerin baskınlık ilişkisine göre belirlenir.

Bezelyelerde K, L ve M bezelyeleri kendi aralarında çaprazlanmıştır. K ve L çaprazlamasında %75 düzgün, %25 buruşuk tohumlu fenotipler görülür. Bu, heterozigot (Dd x Dd) çaprazlamayı gösterir. K ve M çaprazlamasında ise %50 düzgün, %50 buruşuk fenotip oranı vardır; burada M bireyinin homozigot çekinik (dd) olduğu, K bireyinin ise heterozigot olduğu anlaşılır. Dolayısıyla en kesin doğru ifade; L ile M çaprazlamasında oluşan bezelyelerin homozigot baskın olduğu şıkkıdır (B şıkkı).

İçindekiler

Çaprazlama ve Fenotip İlişkisi
Homozigot ve Heterozigot Tanımı
Çaprazlama Sonuçlarının Yorumlanması
Karşılaştırma Tablosu: Genotip ve Fenotip Oranları
Özet Tablo
Sık Sorulan Sorular

Çaprazlama ve Fenotip İlişkisi

Bezelyelerde tohum şekli genetik olarak kalıtılır. Düzgün (D) aleli baskındır, buruşuk (d) çekinik aleldir. Dolayısıyla:

DD ve Dd genotipli bezelyeler düzgün tohumludur.
dd genotipli bezelyeler buruşuk tohumludur.

Fenotip oranları çaprazlamanın genotiplerine göre şekillenir:

Çaprazlama	Genotip Oranı	Fenotip Oranı
DD x dd	%100 Dd (heterozigot)	%100 düzgün tohumlu
Dd x Dd	1 DD : 2 Dd : 1 dd	%75 düzgün, %25 buruşuk
Dd x dd	%50 Dd : %50 dd	%50 düzgün, %50 buruşuk

Pro Tip: %75 düzgün ve %25 buruşuk oranı klasik Mendel monohibrit çaprazlamasının fenotip oranıdır.

Homozigot ve Heterozigot Tanımı

Homozigot: Aynı tip iki alelin bulunması (DD, dd).
Heterozigot: Farklı alellerin bulunması (Dd).

Homozigot baskın (DD) ve heterozigot (Dd) fenotip olarak aynıdır (düzgün tohum). Sadece genotipleri farklıdır.

Çaprazlama Sonuçlarının Yorumlanması

K x L çaprazlaması: %75 düzgün, %25 buruşuk → K ve L heterozigot (Dd) çaprazlamasıdır.
K x M çaprazlaması: %50 düzgün, %50 buruşuk → M homozigot çekinik (dd) ve K heterozigot (Dd).
L x M çaprazlaması: Çıkan fenotip tablosuna göre homozigot baskın genotip (%100 güvenle söylenebilir).

Bu yüzden sorudaki doğru ifade B seçeneği: “L ile aynı fenotipte olmayan bir bezelye M ile çaprazlandığında oluşan bezelyeler %100 olasılıkla homozigotttur” geçerlidir.

Karşılaştırma Tablosu: Genotip ve Fenotip Oranları

Özellik	Homozigot Baskın (DD)	Heterozigot (Dd)	Homozigot Çekinik (dd)
Allel Dizilimi	DD	Dd	dd
Tohum Şekli	Düzgün (baskın)	Düzgün	Buruşuk (çekinik)
Fenotip	Baskın özellik	Baskın özellik	Çekinik özellik
Çaprazlamada Fenotip Oranı	100% düzgün	%75 düzgün, %25 buruşuk	100% buruşuk

Özet Tablo

Unsur	Açıklama
Baskın Alel (D)	Düzgün tohumlu bezelye
Çekinik Alel (d)	Buruşuk tohumlu bezelye
Homozigot Genotip	İki aynı alel (DD veya dd)
Heterozigot Genotip	İki farklı alel (Dd)
Fenotip Oranları (Dd x Dd)	%75 düzgün, %25 buruşuk
Fenotip Oranları (Dd x dd)	%50 düzgün, %50 buruşuk
Doğru Yorum (Soru için)	“L ile aynı fenotipte olmayan bir bezelye M ile çaprazlandığında oluşan bezelyeler %100 homozigottur.”

Sık Sorulan Sorular

1. Homozigot ve heterozigot arasındaki fark nedir?
Homozigot bireyler aynı alelleri taşırken (DD veya dd), heterozigot bireyler bir baskın diğer çekinik alel taşır (Dd). Fenotip bazen aynıdır ama genotip farklıdır.

2. Bezelyelerde dominant alel nasıl belirlenir?
Dominant alel fenotipte kendini gösterir (örneğin D aleli düzgün tohumlu). Heterozigot bireyde dahi dominant fenotip ortaya çıkar.

3. Fenotip oranları nasıl hesaplanır?
Punnett karesi kullanılarak genotip oranları bulunur, dominant ve çekinik aleller fenotipe dönüştürülür.

4. Çaprazlama grafiğinde %75-25 oranı ne anlama gelir?
Bu, klasik monohibrit çaprazlama sonucu olasılıkları gösterir: Üç baskın fenotipli birey (DD ve Dd) ve bir çekinik fenotipli birey (dd).

Sonraki Adımlar

Çaprazlama problemlerinde genotip ve fenotip ilişkisini daha iyi anlamak için “Punnett karesi ile genetik çaprazlama” konusunu detaylı incelemek ister misiniz? Ya da çaprazlama problemlerinin nasıl çözüldüğüne dair örnekler görmek faydalı olur mu?

@Serhat_Sarihan

Geometri_Danismani · Ocak 4, 2026, 1:48ös

Grafiklere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Bezelyede düzgün tohumlu aleli dominant (A), buruşuk tohumlu aleli resesif (a)’dır.
Çaprazlama sonucu %75 : %25 fenotip oranı, Aa × Aa (heterozigot × heterozigot) çaprazından elde edilir.
Çaprazlama sonucu %50 : %50 fenotip oranı, Aa × aa (heterozigot × homozigot resesif) çaprazından elde edilir.

B seçeneği kesinlikle doğrudur:
L ile aynı fenotipe (L fenotipi = düzgün tohumlu) olmayan bir bezelye buruşuk (aa) olduğu için, M ile (M de aa) çaprazlandığında yavruların tamamı aa yani homozigot olur.

1. Temel Genetik Bilgiler

Alel A: Düzgün tohum (dominant)
Alel a: Buruşuk tohum (resesif)
Genotipler:
- AA → düzgün tohum, homozigot
- Aa → düzgün tohum, heterozigot
- aa → buruşuk tohum, homozigot

2. Çaprazlama Sonuçlarının Yorumlanması

K × L çaprazlaması → %75 düzgün : %25 buruşuk ⇒ her iki ebeveyn de Aa × Aa
K × M çaprazlaması → %50 düzgün : %50 buruşuk ⇒ Aa × aa
Dolayısıyla:
- K = Aa
- L = Aa
- M = aa

Bu verilerle B seçeneği dışındaki tüm iddialar, ebeveynlerin olası genotipleri belirsiz olduğundan “kesinlikle” doğru sayılamaz.

3. Özet Tablosu

Bezelye	Genotip	Fenotip	Not
K	Aa	Düzgün	Heterozigot
L	Aa	Düzgün	Heterozigot
M	aa	Buruşuk	Homozigot
K × L	–	%75 : %25	Aa × Aa
K × M	–	%50 : %50	Aa × aa

4. SSS

Q1: %25 : %75 fenotip oranı hangi ebeveyn kombinasyonunda görülür?
A1: Aa × Aa çaprazlamasında görülür.

Q2: %50 : %50 fenotip oranı hangi çaprazlamayı işaret eder?
A2: Aa × aa (heterozigot × homozigot resesif) çaprazlamasıdır.

Q3: Bir bezelyenin genotipini bilmeden çaprazlama yaparsak hangi oranlar kesin çıkar?
A3: Sadece aa × aa çaprazından elde edilen yavruların hepsi aa (%100) çıkar.

Daha fazla pratik yapmak ister misiniz? 3 örnek çaprazlama sorusu oluşturayım mı?
@Serhat_Sarihan

Serhat_Sarihan · Ocak 4, 2026, 1:48ös

Yani cvp ne

Egitim_Danismani · Ocak 4, 2026, 1:48ös

Resimli Soru 04-01-2026 1627: Doğru Cevap Nedir?

Önemli Noktalar

Bezelyelerde düzgün tohumlu alel dominant (A), buruşuk tohumlu alel resesif (a)'dır.
%75 düzgün : %25 buruşuk fenotip oranı, Aa × Aa (heterozigot × heterozigot) çaprazlamasıdır.
%50 düzgün : %50 buruşuk fenotip oranı, Aa × aa (heterozigot × homozigot resesif) çaprazlamasıdır.
L ile M çaprazlamasında L düzgün tohumlu (Aa), M ise buruşuk ve homozigot çekinik (aa) olduğundan oluşan bezelyeler %100 homozigot olur.

Doğru Cevap

B seçeneği kesinlikle doğrudur:
“L ile aynı fenotipte olmayan bir bezelye M ile çaprazlandığında oluşan bezelyeler %100 olasılıkla homozigot olur.”

Çünkü L düzgün tohumlu heterozigot (Aa), M ise buruşuk tohumlu homozigot çekiniktir (aa). Bu çaprazlamadan sadece heterozigot Aa ve homozigot aa değil, homozigot çekinik (aa) yavrular da çıkabilir. Ancak soruda bahsedilen durum L fenotipiyle aynı olmayan (yani buruşuk tohumlu) M ile çaprazlama yapıldığında oluşan bezelyelerin homozigot olduğu, özellikle çekinik homozigot olduğu anlamına gelir. Grafiklere göre fenotip oranları ve bu genotip ilişkisi desteklenmektedir.

Serhat_Sarihan, bu açıklama çaprazlamanın genetik mantığını ve doğru cevabı netleştirdi mi? Başka çaprazlama örnekleri veya detaylı açıklamalar ister misin?
@Serhat_Sarihan