- Özdeş K, L ve M cisimlerine uygulanan kuvvetlerin büyüklükleri arasındaki ilişki aşağıdaki grafikte verilmiştir. Cisimlerin kuvvetle aynı yönde ve eşit miktarda yer değiştirmeleri sağlanmıştır.
(Grafik: Kuvvetin büyüklüğü dikey eksende, K, L, M cisimleri yatay eksende gösterilmektedir. K’nın sütunu orta seviyede, L’nin sütunu en yüksek, M’nin sütunu ise en düşüktür.)
Buna göre cisimlere etki eden kuvvetlerin fiziksel anlamda yaptıkları işler arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) K > L > M
B) L > K > M
C) L > M > K
D) M > K > L - Türkiye’nin bazı uyduları aşağıdaki gibi gruplandırılarak verilmiştir.
Grup I: Göktürk-1, Göktürk-2
Grup II: Türksat 5B, Türksat 6A
Buna göre gruplardaki uydularla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Grup I’deki uydular, görevlerini tamamlamıştır.
C) Grup I’deki uydular yüksek hızlı internet erişimi sağlar.
D) Grup II’deki uydular haberleşme ve TV yayınını sağlar.
7. Sınıf Fen Bilimleri: Fiziksel Anlamda İş ve Türkiye’nin Yapay Uyduları
Soru 6: Fiziksel Anlamda Yapılan İş ve Kuvvet İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Fizikte bir kuvvetin iş yapabilmesi için cismin uygulanan kuvvet doğrultusunda yer değiştirmesi gerekir. Yapılan iş (W), uygulanan kuvvet (F) ile yer değiştirme miktarının (\Delta x) çarpımına eşittir:
W = F \cdot \Delta x
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Grafikten Kuvvet Büyüklüklerinin Belirlenmesi
Grafikteki sütun boyları incelendiğinde kuvvet büyüklükleri arasındaki sıralama açıkça görülmektedir:
F_L > F_K > F_M
Adım 2 — Yapılan İşlerin Karşılaştırılması
Cisimlerin kuvvetle aynı yönde ve eşit miktarda yer değiştirdikleri (\Delta x_K = \Delta x_L = \Delta x_M) belirtilmiştir. Yer değiştirmeler eşit olduğunda, yapılan iş doğrudan uygulanan kuvvetin büyüklüğü ile doğru orantılıdır:
W_L = F_L \cdot \Delta x
W_K = F_K \cdot \Delta x
W_M = F_M \cdot \Delta x
Buradan işler arasındaki ilişki:
W_L > W_K > W_M \implies L > K > M
CEVAP: B) L > K > M
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Yer değiştirme miktarları eşit verildiğinde yapılan işi belirleyen tek değişken kuvvetin büyüklüğüdür; kuvvet arttıkça yapılan fiziksel iş de artar.
Soru 7: Türkiye’nin Yapay Uyduları ve Görev Alanları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkiye’nin uzaydaki aktif yapay uyduları kullanım amaçlarına göre Gözlem/Keşif Uyduları (Göktürk, İmece serisi) ve Haberleşme Uyduları (Türksat serisi) olmak üzere iki ana grupta sınıflandırılır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- Grup I (Göktürk-1, Göktürk-2): Türkiye’nin yüksek çözünürlüklü görüntüleme yapan aktif yer gözlem ve keşif uydularıdır.
- Grup II (Türksat 5B, Türksat 6A): Türkiye’nin veri aktarımı, internet erişimi, radyo-TV yayını ve iletişim sağlayan haberleşme uydularıdır.
Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Grup I’deki uydular, görevlerini tamamlamıştır. ➔ Yanlış. Göktürk-1 ve Göktürk-2 uyduları hâlen yörüngede aktif olarak görev yapmaktadır (görevini tamamlayanlar Bilsat ve Rasat’tır).
- B) Grup II’deki uydular, gözlem ve keşif yapmayı sağlar. ➔ Yanlış. Türksat serisi gözlem değil, haberleşme amaçlıdır.
- C) Grup I’deki uydular yüksek hızlı internet erişimi sağlar. ➔ Yanlış. Genişbant internet ve veri transferi haberleşme uydularının (Türksat 5B vb.) görevidir.
- D) Grup II’deki uydular haberleşme ve TV yayınını sağlar. ➔ Doğru. Türksat uyduları televizyon yayını, radyo ve haberleşme hizmeti sunar.
CEVAP: D) Grup II’deki uydular haberleşme ve TV yayınını sağlar.