- Aşağıdaki grafikler interfaz ve mayoz evreleri boyunca kromozom sayısındaki ve DNA miktarındaki değişimleri göstermektedir.
(Grafik görseli mevcuttur: Üstteki grafikte dikey eksen “Kromozom sayısı”, yatay eksen “Evreler” olarak verilmiş; 2n ve n seviyeleri gösterilmiştir. Alttaki grafikte dikey eksen “DNA miktarı”, yatay eksen “Evreler” olarak verilmiş; 4x , 2x ve x seviyeleri gösterilmiştir.)
Grafiklerdeki değişimler doğrultusunda mayoz ile ilgili olarak yapılan
I. İnterfazda DNA miktarı iki katına çıkarken kromozom sayısı değişmez.
II. Kromozom sayısının arttığı her evrede DNA miktarı da artar.
III. Mayoz I ve mayoz II arasında DNA eşlenmesi gerçekleşmez.
yorumlarından hangileri yanlıştır?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
Mayoz Bölünmede Kromozom Sayısı ve DNA Miktarı Değişimi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Öncül Analizi:
-
I. Öncül İncelemesi (İnterfazda DNA miktarı iki katına çıkarken kromozom sayısı değişmez):
Grafik incelendiğinde, interfazın replikasyon (S) evresinde DNA miktarı 2x seviyesinden 4x seviyesine çıkmış, ancak kromozom sayısı 2n olarak sabit kalmıştır. Kromatit sayısı artsa da sentromer sayısı değişmediği için kromozom sayısı aynı kalır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur. -
II. Öncül İncelemesi (Kromozom sayısının arttığı her evrede DNA miktarı da artar):
Mayoz II sırasında (özellikle Anafaz II evresinde) kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesiyle kromatitler artık bağımsız birer kromozom sayılır ve kromozom sayısı geçici olarak n’den 2n’ye yükselir (grafikteki yükselme). Ancak bu evrede DNA eşlenmesi (replikasyon) gerçekleşmediği için DNA miktarında bir artış olmaz; DNA miktarı sabit kalır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır. -
III. Öncül İncelemesi (Mayoz I ve Mayoz II arasında DNA eşlenmesi gerçekleşmez):
Grafikte Mayoz I sonunda hücrelerin DNA miktarının 2x’e düştüğü ve Mayoz II’ye başlarken tekrar bir artış (replikasyon) göstermediği açıkça görülmektedir. Mayoz I ile Mayoz II arasında interfaz gerçekleşmez, yalnızca kısa bir hazırlık evresi (sitokinez/interkinez) olur ve DNA kendini eşlemez. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Sonuç ve Doğrulama:
Bizden yanlış olan yorum istendiği için yalnızca II. öncül yanlıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A — Yalnız II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Kromozom Sayısı ve Kardeş Kromatitler: Kardeş kromatitler birbirinden ayrılmadığı sürece bir bütün (tek bir kromozom) olarak kabul edilir. Anafaz evresinde ayrıldıklarında her biri bağımsız bir kromozom sayılır; bu durum DNA miktarını artırmaz, sadece kromozom sayısını geçici olarak ikiye katlar.
Mayoz I ve Mayoz II evrelerindeki kromatit ve sentromer sayımıyla ilgili aklına takılan başka bir detay var mı?