Gözlerin gözlerime değince
Felaketim olurdu, ağlardım
Beni sevmiyordun, bilirdim
Bir sevdiğin vardı, duyardım
Çöp gibi bir oğlan, ipince
Hayırsızın biriydi fikrimce
Ne vakit karşımda görsem
Öldüreceğimden korkardım
I. Tamlayanı düşmüş isim tamlaması
II. Sıfat tamlaması
V. Kişi zamiri
Verilen dizelerde yukarıdaki öncüllerden hangisi yoktur?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Şiirde İsim ve Sıfat Tamlamaları ile Zamir Türleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İsim tamlamalarında tamlayan veya tamlanan sözcük türü bakımından zamir olabilir (örneğin çocukların biri tamlananı zamir; onun kitabı tamlayanı zamirdir). Tamlayanı düşmüş isim tamlamalarında ise tamlayan zamir dizede fiilen yer almadığı için “tamlayanı zamir olan tamlama” kabul edilmez.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Dizeler öncüllere göre incelendiğinde:
- I. Tamlayanı düşmüş isim tamlaması: “(senin) gözlerin”, “(benim) gözlerime”, “(benim) felaketim” sözcüklerinde tamlayan eki almış zamirler yazılmayıp düştüğü için vardır.
- II. Sıfat tamlaması: “çöp gibi bir oğlan” ve “ne vakit” söz grupları sıfat tamlaması oluşturduğu için vardır.
- III. Tamlayanı zamir olan isim tamlaması: Dizelerde tamlayanı (“benim”, “senin”, “onun”, “bunun” vb.) açıkça yazılmış bir isim tamlaması yoktur.
- IV. Tamlananı zamir olan isim tamlaması: “Hayırsızın biri” ifadesinde tamlayan “hayırsızın”, tamlanan ise belgisiz zamir olan “biri” sözcüğüdür; dolayısıyla vardır.
- V. Kişi zamiri: “Beni sevmiyordun” dizesindeki “beni” sözcüğü I. tekil kişi zamiri olduğu için vardır.
CEVAP: C) III (Tamlayanı zamir olan isim tamlaması dizelerde bulunmamaktadır.)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB soru kalıplarında “tamlayanı düşmüş tamlama” ile “tamlayanı zamir olan tamlama” birbirinden kesin olarak ayrılır. Tamlayanı zamir olan bir tamlamanın varlığı için zamirin (benim sesim, onun evi) metinde açıkça yazılmış olması şarttır.