10. Sınıf Matematik - Kar/Zarar Problemleri Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
1. Soru
Satış fiyatı üzerinden %28 kâr ile satılan meyvelerden 150,00 lira kâr elde edilmiştir. Meyvelerin maliyet fiyatı kaç liradır?
- Kâr = Satış Fiyatı - Maliyet Fiyatı
- Kâr oranı = %28 → 0,28
- Kâr miktarı = 150 TL
Formül:
\text{Kâr} = \text{Maliyet Fiyatı} \times 0{,}28 = 150
\Rightarrow \text{Maliyet Fiyatı} = \frac{150}{0{,}28} = 535{,}71 TL
2. Soru
Satış fiyatı 1.650,00 lira olan bir yemek masasından %20 zarar edilmiştir. Yemek masasının maliyet fiyatı kaç liradır?
- Zarar oranı = %20 → 0,20
- Satış fiyatı = 1.650 TL
- Zarar = Maliyet Fiyatı - Satış Fiyatı
Formül:
\text{Satış Fiyatı} = \text{Maliyet Fiyatı} \times (1 - 0{,}20) = 0{,}80 \times \text{Maliyet Fiyatı}
\Rightarrow \text{Maliyet Fiyatı} = \frac{1650}{0{,}80} = 2062{,}50 TL
3. Soru
Satış fiyatı üzerinden %12 kârla 240,00 liraya satılan bir ceketin maliyet fiyatı kaç liradır?
- Kâr oranı = %12 → 0,12
- Satış fiyatı = 240 TL
Formül:
\text{Satış Fiyatı} = \text{Maliyet Fiyatı} \times (1 + 0{,}12) = 1{,}12 \times \text{Maliyet Fiyatı}
\Rightarrow \text{Maliyet Fiyatı} = \frac{240}{1{,}12} = 214{,}29 TL
4. Soru
Satış fiyatı üzerinden %50 zarar ile satılan bir koltuk satışından 1.500,00 lira zarar edildiğine göre koltuğun satış fiyatı kaç liradır?
- Zarar oranı = %50 → 0,50
- Zarar = 1.500 TL
Formül:
\text{Zarar} = \text{Maliyet Fiyatı} \times 0{,}50 = 1500
\Rightarrow \text{Maliyet Fiyatı} = \frac{1500}{0{,}50} = 3000 TL
Satış Fiyatı = Maliyet Fiyatı - Zarar
= 3000 - 1500 = 1500 TL
5. Soru
280,00 lira zarar ile satılan bir ütünün satış fiyatı üzerinden %40 zarar edilmiştir. Ütünün maliyet fiyatı kaç liradır?
- Zarar = 280 TL
- Zarar oranı = %40 → 0,40
\text{Zarar} = \text{Maliyet Fiyatı} \times 0{,}40 = 280
\Rightarrow \text{Maliyet Fiyatı} = \frac{280}{0{,}40} = 700 TL
6. Soru
275,00 lira maliyetinde bir kitaplık, satış fiyatı üzerinden %45 kârla satıldığına göre kitaplığın satış fiyatı kaç liradır?
- Maliyet Fiyatı = 275 TL
- Kâr oranı = %45 → 0,45
\text{Satış Fiyatı} = 275 \times (1 + 0{,}45) = 275 \times 1{,}45 = 398{,}75 TL
7. Soru
Satış fiyatı üzerinden %13 kâr ile satılan 20 kg baldıktan 169,00 lira kâr elde edildiğine göre baldığın satış fiyatı kaç liradır?
- Kâr oranı = 0,13
- Kâr = 169 TL
- Kâr = Maliyet Fiyatı × 0,13
\text{Maliyet Fiyatı} = \frac{169}{0{,}13} = 1300 TL
Satış Fiyatı = Maliyet Fiyatı × 1,13
= 1300 \times 1{,}13 = 1469 TL
8. Soru
Basım hatası nedeniyle satış fiyatı üzerinden %32 zarar ile satılan kitap setinin satış fiyatı 120,00 liradır. Bu satıştan kaç lira zarar edilmiştir?
- Zarar oranı = 0,32
- Satış fiyatı = 120 TL
Satış fiyatı = Maliyet Fiyatı × (1 - 0,32) = Maliyet × 0,68
\Rightarrow \text{Maliyet Fiyatı} = \frac{120}{0{,}68} = 176{,}47 TL
Zarar = Maliyet Fiyatı - Satış Fiyatı
= 176,47 - 120 = 56,47 TL
9. Soru
Bir araba satış fiyatı üzerinden %12 kârla 160.000 liraya satılmıştır. Bu satıştan kaç lira kâr elde edilmiştir?
- Kâr oranı = 0,12
- Satış fiyatı = 160.000 TL
Satış fiyatı = Maliyet Fiyatı × 1,12
\Rightarrow \text{Maliyet Fiyatı} = \frac{160.000}{1{,}12} = 142.857{,}14 TL
Kâr = Satış Fiyatı - Maliyet Fiyatı = 160.000 - 142.857,14 = 17.142,86 TL
10. Soru
Satış fiyatı üzerinden %25 zarar ile satılan bir montun maliyet fiyatı 300 lira olduğuna göre bu montun satış fiyatı kaç liradır?
- Zarar oranı = 0,25
- Maliyet fiyatı = 300 TL
Satış fiyatı = 300 × (1 - 0,25) = 300 × 0,75 = 225 TL
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Görüntüdeki 10 sorunun çözümleri (satış fiyatı üzerinden yüzde kâr/zarar problemleri)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Satış fiyatı üzerinden verilen kâr için: \text{Maliyet} = S \cdot \bigl(1 - \frac{p}{100}\bigr)
- Satış fiyatı üzerinden verilen zarar için: \text{Maliyet} = S \cdot \bigl(1 + \frac{z}{100}\bigr)
- Eğer kar/zarar miktarı verildiyse: kar veya zarar = \frac{\%}{100}\cdot S
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 1. soru
Meyvelerden 150{,}00 lira kâr elde edilmiş; kâr oranı satış fiyatı üzerinden %28.
Kar miktarı kurulumu:
Maliyet hesaplama kurulumu:
Adım 2 — 2. soru
Satış fiyatı S=1650 lira; satış fiyatı üzerinden %20 zarar.
Maliyet hesaplama kurulumu:
Adım 3 — 3. soru
Satış fiyatı S=240 lira; satış fiyatı üzerinden %12 kâr.
Maliyet hesaplama kurulumu:
Adım 4 — 4. soru
Satıştan 1500 lira zarar edilmiştir; zarar oranı satış fiyatı üzerinden %50. Zararın satışıyla ilişkisi:
Adım 5 — 5. soru
Satıştan 2860 lira zarar; zarar oranı satış fiyatı üzerinden %40.
Zararı veren denklem:
Maliyet hesaplama kurulumu:
Adım 6 — 6. soru
Maliyet C=275 lira; satış fiyatı üzerinden %45 kâr ile satıldığına göre satış fiyatı bulunacak.
Kurulum:
Adım 7 — 7. soru
Kâr miktarı 169 lira; kâr oranı satış fiyatı üzerinden %13. Satış fiyatı S bulunacak.
Kurulum:
Adım 8 — 8. soru
Kitap setinin satış fiyatı S=120 lira; zarar oranı satış fiyatı üzerinden %32. Zarar miktarı soruluyor.
Zarar miktarı kurulumu:
Adım 9 — 9. soru
Araba satış fiyatı S=160000 lira; kâr oranı satış fiyatı üzerinden %12. Kâr miktarı:
Adım 10 — 10. soru
Maliyet C=300 lira; mont satış fiyatı üzerinden %25 zarar ile satılmış. Satış fiyatı S bulunacak.
Kurulum:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- \displaystyle \frac{2700}{7}\approx 385{,}71\ \text{lira}
- 1980\ \text{lira}
- 211{,}20\ \text{lira}
- 3000\ \text{lira}
- 10010\ \text{lira}
- 500\ \text{lira}
- 1300\ \text{lira}
- 38{,}40\ \text{lira} zarar
- 19200\ \text{lira} kâr
- 240\ \text{lira}
TEMEL KAVRAMLAR:
- Satış fiyatı üzerinden kâr/zarar: Kâr veya zarar yüzdesi satış fiyatı üzerinden verildiğinde kâr = \frac{p}{100}S, zarar = \frac{z}{100}S.
- Maliyet ilişkisi: Kâr varsa C = S(1 - p/100). Zarar varsa C = S(1 + z/100).
SIK YAPILAN HATALAR:
- Yanlış: Yüzdeyi maliyet üzerinden alıp hesaplamak.
Doğru: Soruda açıkça “satış fiyatı üzerinden” deniyorsa yüzde satış fiyatına göre alınır.
Neden yanlış: Farklı referans (maliyet vs satış) farklı sonuç verir.
Düzeltme: Hangi değerin referans alındığını tespit edip formülü ona göre kullan.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
