2.. Göreceli konum iklim üzerindè pek çok etki göster-
mektedir.
Aşağıdakilerden hangisi fürkiye’nin göreceli ko-
numunun iklim üzerindekietkilerinin sonucların-
dan biri değildir?
Ā) Batıdan doğuya doğru gidldikce sicaklik azalır.
BY Dağların denizlere dönük yanaçları daha fazla
yağış alır.
Yaz aylarında bazı yörelerde yağs görülür.
D) Güneyden esen rüzgârlar ıcakliğı arttrır.
KIyi kesimlerde sicaklik farkı az iken iç kesimler-
de fazladır.
Türkiye’nin Göreceli Konumunun İklim Üzerindeki Etkileri
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi
Türkiye’de batıdan doğuya doğru gidildikçe ortalama yükselti artar. Yükselti arttıkça her 200 metrede sıcaklık yaklaşık 1 °C düşer. Yükselti ve yer şekilleri faktörü göreceli (özel) konum ile doğrudan ilişkilidir.
Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi
Dağların denize bakan yamaçlarının nemli hava kütlelerini karşılayarak daha fazla orografik (yamaç) yağışı alması, denizellik ve dağların uzanış doğrultusu ile ilgilidir. Bu durum göreceli konumun bir etkisidir.
Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi
Erzurum-Kars platosundaki yaz yağışları yüksek yükselti ve karasallığa, Karadeniz’deki yaz yağışları ise denizel etkiye bağlıdır. Yer şekilleri, denizellik ve karasallık faktörleri göreceli konum kapsamındadır.
Adım 4 — D Seçeneğinin İncelenmesi
Türkiye, Kuzey Yarım Küre’de (Orta Kuşak’ta) yer almaktadır. Ekvator yönünden (güneyden) esen rüzgârlar sıcaklığı artırırken, kutup yönünden (kuzeyden) esen rüzgârlar sıcaklığı düşürür. Rüzgârların yönüne göre sıcaklığı etkilemesi enlem ve yarım küre ile alakalı olup mutlak (matematik) konumun bir sonucudur.
Adım 5 — E Seçeneğinin İncelenmesi
Kıyı kesimlerde nem oranının fazla olması (denizellik) günlük ve yıllık sıcaklık farkını azaltır. İç kesimlerde nemsizlik (karasallık) sıcaklık farkını artırır. Denizellik ve karasallık göreceli konum ile açıklanır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Batıdan doğuya doğru gidildikçe sıcaklık azalır. — Göreceli konum (Yükselti)
B. Dağların denizlere dönük yamaçları daha fazla yağış alır. — Göreceli konum (Denizellik ve Dağların Uzanışı)
C. Yaz aylarında bazı yörelerde yağış görülür. — Göreceli konum (Karasallık / Yükselti / Denizellik)
D. Güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı arttırır. — Mutlak / Matematik konum (Kuzey Yarım Küre ve Enlem)
E. Kıyı kesimlerde sıcaklık farkı az iken iç kesimlerde fazladır. — Göreceli konum (Denizellik ve Karasallık)
Adım 7 — Son Doğrulama
Güneyden esen rüzgârların sıcaklığı artırması yalnızca Türkiye’nin Ekvator’un kuzeyinde (Kuzey Yarım Küre’de) bulunmasıyla ilgilidir. Yarım küre ve enlem özellikleri mutlak konum unsuru olduğu için göreceli konumun sonucu değildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı arttırır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Mutlak konum ve göreceli konum farklarını pekiştirmek için Türkiye’nin matematik konumu ile ilgili benzer bir KPSS sorusu çözmek ister misin?
