!17583802174285757827317612194966|375x500 [Link Silindi]
Soru: Dikdörtgenlerden birinin alanı 18 cm² olduğuna göre yukarıda verilen şeklin çevre uzunluğu en az kaç santimetredir?
Cevap:
Soruda, kenar uzunlukları birer doğal sayı olan özdeş dikdörtgenler kullanılarak bir şekil oluşturulmuş ve bu dikdörtgenlerden birinin alanı 18\ \text{cm}^2 olarak verilmiştir. Amacımız, verilen şeklin çevre uzunluğunun en az kaç santimetre olduğunu bulmaktır.
İçindekiler
- Verilen Bilgilerin Analizi
- Dikdörtgenin Kenarlarının Bulunması
- Şeklin Çevresinin Hesaplanması
- Sonucun Özetlenmesi
1. Verilen Bilgilerin Analizi
- Dikdörtgenlerin alanı 18\ \text{cm}^2.
- Kenar uzunlukları birer doğal sayı.
- Şekilde üç adet dikdörtgen üst üste ve yan yana yerleştirilmiş; üstte yatay bir dikdörtgen var, altında ise iki dikey dikdörtgen var (şekil T harfi şeklinde).
2. Dikdörtgenin Kenarlarının Bulunması
Dikdörtgenin alanı 18, alan = uzun kenar × kısa kenar
Kenarlardan biri a, diğeri b olsun. a ve b doğal sayılar ve
18’in çarpanları:
- (1, 18)
- (2, 9)
- (3, 6)
- (6, 3)
- (9, 2)
- (18,1)
Ancak a ve b kenar olabilir; büyük ya da küçük olabilir. Şekli verimli kullanmak için, genellikle kısa kenar dikey, uzun kenar yatay olur. Fakat resme göre yatay dikdörtgenin uzun kenarının kısa kenara eşit olduğu tahmin edilir.
3. Şeklin Çevresinin Hesaplanması
Şeklin yapısı:
- Üstte: 1 adet yatay dikdörtgen
- Altta: 2 adet dikey dikdörtgen yan yana
Üstteki dikdörtgenin kısa kenarı ile alttaki dikdörtgenlerin uzun kenarı eşit olmalı ki şekil düzgün bir “T” şeklini alsın.
Dikdörtgenler özdeş olduğuna göre, kısa ve uzun kenar aynı. Kısa kenarın uzunluğu: x cm, uzun kenarın uzunluğu: y cm.
xy = 18
Şeklin çevresini hesaplamak için:
Şekli T harfi gibi düşün:
- Üst kısım:
- Genişlik y cm (üstte yatay dikdörtgen)
- Yükseklik x cm
- Alt kısım:
- İki dikdörtgen yan yana:
- Yatayda toplam 2x (her dikdörtgenin kısa kenarı)
- Dikeyde y (her dikdörtgenin uzun kenarı)
- İki dikdörtgen yan yana:
Önemli Not: Bu durumda kısa kenar x, uzun kenar y olarak kabul edersek,
- Üst parça genişlik: y cm
- Alt parçalar yan yana, yatay genişlik: 2x cm
- Alt parçalar yüksekliği: y cm
Çevreyi bulmak için şeklin dış sınırlarına bakarız:
Şeklin en geniş kısmı yatayda $$W = \max(y, 2x)$$
Şeklin yüksekliği ise üst dikdörtgen ile alt dikdörtgenlerin birleşiminden
Çevre:
4. En Küçük Çevreyi Bulmak için Olasılıklar
Şimdi olası (x, y) çiftlerini deneyelim:
| x | y | 2x | \max(y, 2x) | H = x + y | Ç = 2 \times (\max + H) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 18 | 2 | 18 | 19 | 2 \times (18+19) = 74 |
| 2 | 9 | 4 | 9 | 11 | 2 \times (9+11) = 40 |
| 3 | 6 | 6 | 6 | 9 | 2 \times (6+9) = 30 |
| 6 | 3 | 12 | 12 | 9 | 2 \times (12+9) = 42 |
| 9 | 2 | 18 | 18 | 11 | 2 \times (18+11) = 58 |
| 18 | 1 | 36 | 36 | 19 | 2 \times (36+19) = 110 |
Burada en küçük çevre 30 cm’dir ve bu durumda:
- x = 3 cm (kısa kenar)
- y = 6 cm (uzun kenar)
Sonuç
Verilen şeklin çevre uzunluğunun en az olması için dikdörtgen kenarlarını:
- Kısa kenar: 3 cm
- Uzun kenar: 6 cm
olarak alırsak, şeklin çevresi
olarak bulunur.
Özet Tablo
| Kenar Uzunlukları | Şeklin Genişliği (cm) | Şeklin Yüksekliği (cm) | Çevre (cm) |
|---|---|---|---|
| x=3, y=6 | \max(6, 2 \times 3) = 6 | 3 + 6 = 9 | 2 \times (6 + 9) = 30 |
Önemli: Şekilde kenar uzunlukları tam sayı olduğundan ve alanın 18 cm² olması gerektiğinden, en küçük çevre 30 cm’dir.
Soru: Kenar uzunlukları santimetre cinsinden birer doğal sayı olan özdeş dikdörtgenlerin alanı 18 cm²’dir. Üç dikdörtgen, şekildeki gibi kenar kenara çakıştırılarak bir “T” şekli oluşturuluyor. Buna göre bu bileşik şeklin çevre uzunluğu en az kaç santimetredir?
Çözüm Adımları
-
Dikdörtgenin kısa kenarını s, uzun kenarını t olarak tanımlayalım.
- Alan = s\cdot t = 18
- s,\; t\in\mathbb{N},\; s\le t
-
Olası (s,t) çarpanları:
- (1,18),\;(2,9),\;(3,6),\;(6,3),\;(9,2),\;(18,1)
- Kısa ≤ uzun ⇒ baktığımız çiftler: (1,18),\;(2,9),\;(3,6)
-
Şekil:
- İki dikey dikdörtgen yan yana (her biri genişlik s, yükseklik t)
- Bir yatay dikdörtgen üstte (“T”’nin kolları), genişlik t, yükseklik s
- Yatay bar, altındaki iki dikdörtgenin tam ortasında konumlanır ⇒ t>2s şartı
-
t>2s eşitsizliğini sağlayan çiftler:
- (1,18):\;18>2\cdot1\;\checkmark
- (2,9):\;9>2\cdot2\;\checkmark
- (3,6):\;6>2\cdot3\; eşitlik, T şeklini vermez (düz dikdörtgen olur)
-
Her bir durumda oluşan “T” şeklinin çevresi
Genel formül:
$$P ;=;4,t;+;2,s$$(s,t) t>2s? P=4t+2s Geçerli mi? (1,18) 18>2 4\cdot18+2\cdot1=74 Evet (2,9) 9>4 4\cdot9+2\cdot2=40 Evet (3,6) 6=6 4\cdot6+2\cdot3=30 Hayır (T değil) -
En küçük çevre uzunluğu 40 cm ile (s,t)=(2,9) durumunda elde edilir.
Cevap: 40 cm @Mer_Yem