iti
ar
e
AKABEMI GİRIs SNAVI
33. Sinf içerisinde oyun oynayan Ali ile Metin, oyna-
dikları Legoların ağırlıklarının birbirinden farki
olduğunu fark etmişler ve bu konuda konuşma-
ya başlamışlardır. Bu dururnu fark eden Gizem
Oğretmen, çocukların yanına giderek onlara
ağırlık konusu ile ilgili sorular sorup açiklamalar-
da bulunmuştur.
Buna göre Gizem Öğretmen’in öğrencilerine
sunmuş oiduğu öğrenme deneyimi aşağıda-
kilerden hangisidir?
A) Yapılandırilmış Öğrenme
B) Doğal Öğrenme
Eleştirel Öğrenme
D) Sorgulayicı Öğrenme
ntormal Öğrenme
Adım 1 — Soru Metninin Analizi
Soru kökünde çocukların (Ali ve Metin) kendi başlarına oyun oynarken bir durumu fark ettikleri (Legoların ağırlık farkı) ve bu durum üzerine konuşmaya başladıkları belirtiliyor. Gizem Öğretmen ise bu süreci fark edip dahil oluyor, sorular sorarak ve açıklamalar yaparak durumu bir öğrenme fırsatına çeviriyor.
Adım 2 — İnformal Öğrenme Kavramının İncelenmesi İnformal öğrenme, okul öncesi eğitimde ve eğitim bilimlerinde; önceden planlanmamış, çocukların kendiliğinden başlattığı bir etkinlik veya ilgi sırasında öğretmenin sürece dahil olup bu durumu bir öğrenme yaşantısına dönüştürmesidir. Burada öğrenme anlıktır ve “fırsat eğitimi” kapsamında değerlendirilir.
Adım 3 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
A) Yapılandırılmış Öğrenme: Öğretmen tarafından önceden planlanan, materyalleri ve süreci öğretmenin belirlediği etkinliklerdir. Burada olay çocukların oyunuyla kendiliğinden başlamıştır.
B) Doğal Öğrenme: Çocuğun tamamen kendi çevresiyle etkileşimi sonucu, yetişkin müdahalesi olmadan gerçekleşen öğrenmedir. Gizem Öğretmen müdahale ettiği için bu seçenek elenir.
D) Sorgulayıcı Öğrenme: Belirli bir problemi çözmek için yürütülen sistematik süreci ifade eder.
E) İnformal Öğrenme: Tam olarak soruda anlatılan durumdur; kendiliğinden gelişen bir durumda öğretmenin rehberlik ederek sunduğu deneyimdir.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması A. Yapılandırılmış — Ön planlama yoktur. B. Doğal — Öğretmen müdahalesi vardır. C. Eleştirel — Üst düzey bir değerlendirme sürecidir. D. Sorgulayıcı — Planlı bir araştırma süreci değildir. E. İnformal — Kendiliğinden başlayan sürece öğretmenin sonradan dahil olmasıdır.
Adım 5 — Final Doğrulama
Okul öncesi eğitim programına göre, çocukların ilgi ve merakları sonucunda aniden gelişen ve öğretmenin bu merakı desteklediği süreçler İnformal (Kayıt dışı/Anlık) öğrenme deneyimleri olarak tanımlanır.
Tanım: Planlanmamış, bir etkinlik sırasında ortaya çıkan merak üzerine kurulan öğrenme sürecidir.
Bu problemde: Çocukların legolarla oynarken ağırlık farkını görmesi üzerine öğretmenin araya girip bilgi vermesi tipik bir informal öğrenme örneğidir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Doğal Öğrenme ile Karıştırmak
Yanlış: Öğretmen müdahale etse bile oyun sırasında olduğu için “doğal” demek.
Doğru: Eğer öğretmen hiç gelmeseydi ve Ali ile Metin kendi kendine öğrenseydi “Doğal” olurdu. Öğretmen sürece girdiği anda deneyim “İnformal” kategorisine girer.
Eğitim bilimlerinde yer alan “Yapılandırılmış, Yarı Yapılandırılmış ve İnformal” etkinlik farklarını daha detaylı incelememi ister misin?
Yapılandırılmış, Yarı Yapılandırılmış ve İnformal Etkinlikler
Okul öncesi eğitim programında etkinlikler, öğretmenin sürece dahil olma düzeyi ve planlama aşamasına göre üç temel gruba ayrılır. Bu farkları anlamak, özellikle ÖABT sorularında çeldiricileri elemek için kritiktir.
Karşılaştırma Tablosu
Özellik
Yapılandırılmış Etkinlik
Yarı Yapılandırılmış Etkinlik
İnformal Etkinlik
Planlama
Tamamen öğretmen planlar.
Öğretmen çerçeveyi çizer, seçenek sunar.
Planlanmamıştır, anlıktır.
Süreci Başlatan
Öğretmen
Öğretmen (çocuğa seçme hakkı tanır)
Çocuk (merak veya ilgi ile)
Öğretmen Rolü
Kural koyucu ve yönetici.
Rehber ve kolaylaştırıcı.
Sürece sonradan dahil olan destekçi.
Esneklik
Düşüktür, hedefler belirlidir.
Orta düzeydedir.
Çok yüksektir, tamamen akışa bağlıdır.
1. Yapılandırılmış Etkinlikler
Bu etkinlik türünde ipler tamamen öğretmenin elindedir. Öğretmen hangi kazanımın işleneceğine, hangi materyalin kullanılacağına ve sürecin nasıl ilerleyeceğine önceden karar vermiştir. Çocuklar genellikle öğretmenin yönergelerini takip eder.
Örnek: Öğretmenin tüm sınıfa aynı anda kağıt dağıtıp “Şimdi hepimiz kırmızı bir elma çizeceğiz” demesi.
2. Yarı Yapılandırılmış Etkinlikler
Öğretmen etkinliği başlatır ancak sürecin nasıl ilerleyeceği konusunda çocuklara inisiyatif ve seçme şansı bırakır. Öğretmen çocukların fikirlerini sürece dahil eder ve etkinliği onlarla birlikte şekillendirir.
Örnek: Öğretmenin “Bugün sanat merkezinde artık materyallerle bir proje yapacağız, ne tasarlamak istersiniz?” diye sorarak çocukların yaratıcılığına alan açması.
3. İnformal (Kayıt Dışı) Etkinlikler
Öğretmen tarafından önceden hazırlanmış bir plan yoktur. Çocuklar oyun oynarken veya günlük rutinler sırasında (yemek, temizlik vb.) bir şey keşfederler. Öğretmen bu anı fark eder ve çocukların merakını gidermek, onlara yeni bir bilgi katmak için sürece dahil olur. Buna eğitimde “Fırsat Eğitimi” de denir.
Dikkat: Az önceki soruda Ali ve Metin’in legoların ağırlığını fark etmesi tam olarak bu kategoridedir. Süreç çocukların merakıyla başlamış, öğretmen sonradan destek vermiştir.
Özet Tablo
Etkinlik Türü
Odak Noktası
Anahtar Kelime
Yapılandırılmış
Öğretmen Odaklı
Önceden planlı / Yönerge
Yarı Yapılandırılmış
Etkileşim Odaklı
Seçme hakkı / Esneklik
İnformal
Çocuk Odaklı
Anlık merak / Fırsat eğitimi
Eğitim bilimlerinde çok karıştırılan bir diğer konu olan “Doğal Öğrenme” ile “İnformal Öğrenme” arasındaki o ince sınırı (öğretmen müdahalesi farkını) örneklerle netleştirmemi ister misin?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
A. Yapılandırılmış — Ön planlama yoktur.
E. İnformal — Kendiliğinden başlayan sürece öğretmenin sonradan dahil olmasıdır.
TEMEL KAVRAMLAR:
SIK YAPILAN HATALAR:
Örnek: Öğretmenin tüm sınıfa aynı anda kağıt dağıtıp “Şimdi hepimiz kırmızı bir elma çizeceğiz” demesi.