KPSS Matematik: EBOB - EKOK Soruları Çözümü
Önemli Noktalar
- EBOB (En Büyük Ortak Bölen), verilen sayıların hem böleni olan en büyük sayıdır.
- Birinci soruda A, B ve C doğal sayılarının ikili EBOB değerleri verilmiştir: EBOB(A,B)=2, EBOB(A,C)=3, EBOB(B,C)=5.
- İkinci soruda kenar uzunlukları 3, 4 ve 5 m olan tuğlalardan tam dolu bir küp oluşturulacak ve en az kaç tuğla gerektiği soruluyor.
İçindekiler
- Soru 1 Çözümü: En Küçük A + B + C Toplamı
-
- Karşılaştırma Tablosu: EBOB ve EKOK
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
1. Soru 1 Çözümü: En Küçük A + B + C Toplamı
Verilenler:
- EBOB(A, B) = 2
- EBOB(A, C) = 3
- EBOB(B, C) = 5
- A, B, C farklı doğal sayılar.
Adım 1: Ortak Bölenlerin parçalanması
- EBOB(A,B) = 2 ise, A ve B sayıları 2’nin katı olmalı.
- EBOB(A,C) = 3 ise, A ve C sayıları 3’ün katı olmalı.
- EBOB(B,C) = 5 ise, B ve C sayıları 5’in katı olmalı.
Adım 2: Sayıların asal çarpanlarını belirleyelim
- A: 2 ve 3’ün katı → A = 2 × 3 × k = 6k
- B: 2 ve 5’in katı → B = 2 × 5 × l = 10l
- C: 3 ve 5’in katı → C = 3 × 5 × m = 15m
Burada k, l, m doğal sayılar ve A, B, C farklı sayılar olmalıdır.
Adım 3: EBOB şartlarını tekrar gözden geçirelim
- EBOB(A, B) = 2. A ve B’nin ortak tam böleni sadece 2 olmalı (3 ve 5 ortak olmamalı).
Yani;
- A ve B sayılarının sadece 2 ortak asal çarpan olmalı → k ve l sayıları ortak asal çarpan içermemeli.
Benzer şekilde:
- EBOB(A, C) = 3 → A ve C sadece 3’te ortak olmalı, başka ortak çarpan olmamalı.
- EBOB(B, C) = 5 → B ve C sadece 5’te ortak olmalı, başka ortak çarpan olmamalı.
Adım 4: k, l, m sayılarını en küçültelim
En küçük değerleri 1 olarak seçelim:
- A = 6 × 1 = 6
- B = 10 × 1 = 10
- C = 15 × 1 = 15
Ancak bu durumda A, B, C farklı ve ilan edilen EBOB şartları sağlanıyor mu?
Kontrol:
- EBOB(6,10) = 2

- EBOB(6,15) = 3

- EBOB(10,15) = 5

Kısıt sağlanıyor.
Adım 5: Toplamı hesapla
- A + B + C = 6 + 10 + 15 = 31
Yani en küçük toplam 31 olur. Doğru cevap D şıkkı: 31.
Pro Tip: EBOB sorularını çözerken sayıları asal çarpanlarına ayırarak ortak asal çarpanlarla işlem yapmak işleri kolaylaştırır.
2. Soru 2 Çözümü: En Az Tuğla Sayısı
Verilen:
Boyutları 3, 4, 5 metre olan tuğlalardan içi dolu küp yapılacak.
Amaç:
Küpün kenar uzunlukları tam sayılarla ifade edilmeli ve en az sayıda tam tuğla kullanılmalı.
Adım 1: Küpün kenar uzunluğunu bulma
Tuğlaların kenar uzunlukları 3, 4, 5. Küpün kenar uzunluğu bu sayıların katı olmalıdır.
Adım 2: Küpün kenar uzunluğunun belirlenmesi için EKOK hesaplanmalı
- EKOK(3,4,5) = 60
Bu, küpün kenar uzunluğunun 60 metre olabileceği anlamına gelir (en küçük ortak kat).
Adım 3: Küpün hacmi hesabı
- Küp hacmi = 60³ = 216000 m³
Adım 4: Bir tuğlanın hacmi ve tuğla sayısı
-
Bir tuğlanın hacmi = 3 × 4 × 5 = 60 m³
-
Gereken tuğla sayısı = Küp hacmi / tuğla hacmi = 216000 / 60 = 3600
Yani, en az 3600 tuğla gerekir. Doğru cevap E şıkkı: 3600.
Uyarı: Burada gereksiz sayı seçimi hatası yapmamak için küp kenarının tuğla boyutlarının en küçük ortak katı olması gerekir ki tam dolu küp oluşsun.
3. Karşılaştırma Tablosu: EBOB vs EKOK
| Özellik | EBOB (En Büyük Ortak Bölen) | EKOK (En Küçük Ortak Kat) |
|---|---|---|
| Tanım | Ortak bölenler içinde en büyüğü | Ortak katlar içinde en küçüğü |
| Amaç | Sayıların ortak bölenlerini bulmak | Sayıların ortak katlarını bulmak |
| İşlem | Ortak asal çarpanların en küçük üsleri | Ortak ve farklı asal çarpanların en büyük üsleri |
| Kullanım alanı | Payda ortaklaştırma, kesir sadeleştirme | Zamanlama, aralıklı tekrar hesaplama |
| Örnek | EBOB(12,18) = 6 | EKOK(12,18) = 36 |
Özet Tablo
| Soru No | Konu | Çözüm Özeti | Cevap |
|---|---|---|---|
| 1 | EBOB koşulları | A=6, B=10, C=15, Toplam=31 | 31 |
| 2 | EKOK ve küp oluşturma | EKOK=60, Küp hacmi=60³, Tuğla Sayısı=3600 | 3600 |
Sık Sorulan Sorular
1. EBOB ve EKOK nasıl hızlı bulunur?
EBOB sayıları asal çarpanlarına ayırıp ortak ve en küçük üsleri alarak, EKOK ise asal çarpanların en büyük üslerini seçerek bulunur.
2. EBOB ve EKOK neden önemlidir?
EBOB, kesirlerde paydaları sadeleştirmede, EKOK ise ortak zaman periyotları ve ortak payda belirlemede kritik rol oynar.
3. Küp oluştururken neden EKOK kullanılır?
Küpün kenar uzunluğu tuğla boyutlarının katı olmak zorundadır; en küçük ortak kat en az tuğla ile tam dolu küp yapmayı sağlar.
Sonraki Adımlar
Dilerseniz, EBOB ve EKOK hesaplamalarında asal çarpanlara ayırma tekniklerini daha detaylı inceleyebilir veya kesir problemlerine bu kavramların nasıl uygulandığını örneklerle öğrenebiliriz. İlginizi çeker mi?
Tip-11 ve Tip-12 Matematik Problemleri
- Tip-11: A, B ve C farklı doğal sayılardır.
\,\gcd(A,B)=2,\;\gcd(A,C)=3,\;\gcd(B,C)=5\, olduğuna göre en küçük A+B+C toplamı kaçtır? - Tip-12: Boyutları 3, 4 ve 5 m olan tuğlalardan içi dolu bir küp yapılacaktır. Bunun için en az kaç tuğla gerekir?
Yerel Önemli Noktalar
- EBOB (gcd) şartları, sayıların ortak bölen yapısını belirler:
\gcd(A,B)=2\Rightarrow A=2a,\;B=2b,\;\gcd(a,b)=1 vb. - EKOK (lcm) üç ölçünün bir küp kenarı için en küçük ortak katı verir:
\mathrm{EKOK}(3,4,5)=60\,. - Bir küpün hacmi L^3, tuğlanın hacmi 3\times4\times5=60 olduğundan toplam tuğla sayısı \frac{L^3}{60}\, formülüyle bulunur.
Doğrudan Cevap
Tip-11 için en küçük A+B+C 31,
Tip-12 için gereken en az tuğla sayısı 3600.
İçindekiler
Tip-11 Çözümü
Sayılar arasındaki EBOB koşullarına göre:
- \gcd(A,B)=2\, ise A=2a,\;B=2b,\;\gcd(a,b)=1
- \gcd(A,C)=3\, ise A=3a',\;C=3c',\;\gcd(a',c')=1
- \gcd(B,C)=5\, ise B=5b',\;C=5c'',\;\gcd(b',c'')=1
Bu ifadeleri birleştirince:
- A hem 2’yi hem 3’ü içermeli: A=\mathrm{EKOK}(2,3)=6
- B hem 2’yi hem 5’i içermeli: B=\mathrm{EKOK}(2,5)=10
- C hem 3’ü hem 5’i içermeli: C=\mathrm{EKOK}(3,5)=15
Bu seçimlerde
olduğundan geçerlidir ve 6+10+15=31 en küçük toplamdır.
Tip-12 Çözümü
Bir küpün kenar uzunluğu tuğlaların her bir boyutuna bölünebilmelidir.
- Tuğla ölçüleri: 3,\;4,\;5\,
- Küp kenarı için L=\mathrm{EKOK}(3,4,5)=60\, m
- Küp hacmi: L^3=60^3=216\,000\, m³
- Bir tuğlanın hacmi: 3\times4\times5=60\, m³
- Gerekli tuğla sayısı:
Özet Tablosu
| Problem | Sonuç |
|---|---|
| Tip-11 | 31 |
| Tip-12 | 3600 |
SSS
S1. EBOB nasıl hesaplanır?
C1. İki sayıyı asal çarpanlarına ayırıp ortak çarpanların en küçük kuvvetlerini çarparız.
S2. EKOK ile küp kenarı nasıl bulunur?
C2. EKOK, tüm sayıları bölen en küçük pozitif tam sayıdır ve küp kenarında bölünebilirliği sağlar.
S3. Sayılarda “farklı doğal sayı” şartı neyi değiştirir?
C3. Hepsinin birbirinden farklı olmasını sağlar; aynı değerde olsalar bile EBOB/EKOK sonuçları değişmez ama çarpan yapısı aynı kalır.
S4. Tuğla hacmi neden çarpım formülüyle hesaplanır?
C4. Dikdörtgen prizmanın hacmi taban alanı çarpı yükseklik; burada ölçüler 3×4×5’tir.
Bu konuyla ilgili 3 adet pratik soru çözmek ister misiniz?
@Ahmet_Yasin1
