Ghghhggggg Sorusu: 23! + 24! toplamının sondan kaç basamağı sıfırdır ve devamındaki soruların çözümleri
Önemli Noktalar
- Faktöriyel sayıların sondan sıfır sayısı, 5 ve 2 faktörlerinin sayısına bağlıdır.
- Sondan sıfır sayısını bulmak için faktöriyel içindeki 5 faktörlerinin sayısı önemlidir çünkü 2 faktörü daha fazladır.
- İki faktöriyel toplamında sondan kaç sıfır olduğu, faktöriyeller ardışık olduğu için küçük faktöriyelin 5 faktörlerine bakarak anlaşılır.
- Son beş basamağın rakamları toplamı toplama işlemi sonrası değerlendirilir.
Soru 1: 23! + 24! toplamının sondan kaç basamağı sıfırdır?
23! ve 24! ardışık faktöriyel terimlerdir.
- 23! faktöriyelinde sondan sıfır sayısı hesaplanır:\left\lfloor \frac{23}{5} \right\rfloor + \left\lfloor \frac{23}{25} \right\rfloor = 4 + 0 = 4
- 24! faktöriyelinde sondan sıfır sayısı:\left\lfloor \frac{24}{5} \right\rfloor + \left\lfloor \frac{24}{25} \right\rfloor = 4 + 0 = 4
24! = 24 × 23!, toplam 23! + 24! = 23!(1 + 24) = 23! × 25 pratiktir. Toplamdaki ortak 25 çarpanı nedeniyle sondan sıfır sayısı en az 2 olacaktır.
Ama 23! faktöriyelinin içinde 4 tane 5 faktörü vardır, yani 4 tane 10 çarpanı var. 23!×25 ifadesi 23!×5² anlamına gelir. Bu yüzden toplamın sondan sıfır sayısı:
- 23! içindeki 4 tane 5 faktörü + 2 tane 5 faktörü (çünkü 25 = 5²)
Toplam = 4 + 2 = 6 sondan sıfır basamağı.
Cevap: E) 6
Soru 2: 47! - 123 sayısının sondan beş basamağındaki rakamların toplamı kaçtır?
İlk olarak 47! çok büyük bir sayı ve sondan kaç sıfır olduğu önemli.
47! faktöriyelin sondan sıfır sayısı:
Yani 47! sayısı en az 10 adet sondan sıfır basamağı içerir, çok büyük ve son 10 basamağı sıfırdır.
47! - 123 ifadesinde, sondan 5 basamağa kadar olan rakamları bulmak için 47!'nin son 5 sıfır basamağı nedeniyle aslında 47! son 5 basamağı 00000 şeklindedir.
Şimdi 47! - 123 ifadesinde son 5 basamağı bulalım:
- 47! sayısı son 5 sıfır basamağından dolayı en az 5 basamağı 0.
- 47! - 123 ifadesi, son 5 basamağa etki edecek kadar küçük bir sayıyla çıkarma yapılıyor.
Yani son 5 basamak 00000 - 00123 olur (ama burası sayı bazında problemlidir). Aslında 47! çok büyük olduğundan, son 5 basamağında sadece 123 çıkarıldığında, sonuçta;
Son 5 basamağı: (0…0 - 123) = 99977 (borçlanma ile hesaplanır).
Son 5 basamağındaki rakamlar: 9 + 9 + 9 + 7 + 7 = 41
Cevap: E) 41
Soru 3: 271 = 3^x · 2^y · A (x, y, A doğal sayılar) ifadesinde x + y toplamının en büyük değeri nedir?
271 sayısını asal çarpanlarına ayıralım.
271 asal sayıdır, ancak 271 sayısının ifadesinde 3^x · 2^y · A türünden yazılımında A doğal sayı olarak diğer asal çarpanların çarpımıdır.
Burada amaç x + y toplamını en büyük yapmak, yani 3 ve 2 üslerinin toplamı maksimum olacak şekilde A minimal olacak.
271’i 3 ve 2’nin kuvvetlerine bölelim.
Örnek alabildiğimiz kuvvetler:
- 3^3 = 27
- 2^4 = 16
Deneyelim:
27 × 16 = 432 > 271 (çok fazla)
27 × 8 = 216 < 271
271 / 216 = 1.254… değil doğal sayı değil.
9 × 16 = 144 < 271
271 / 144 = 1.88… değil.
3 × 64 = 192 < 271
271 / 192 = 1.41… değil.
1 × 128 = 128 < 271
271 / 128 = 2.11… değil.
En uygunu 3^3 × 2^3 = 27 × 8 = 216
A = 271 / 216 = 1.254… değil.
3^0 × 2^0 × 271 = 271 (A=271), x+y=0, düşük.
O halde x ve y’nin toplamı en fazla 5 olmalı. 3^3 × 2^2 = 27 × 4 = 108; 271/108=2.5… değil.
3^1 × 2^4 = 3 × 16 = 48; 271/48=5.645… değil.
3^2 × 2^3 = 9 × 8=72; 271/72=3.76… değil.
3^0 × 2^5 = 32; 271/32=8.46… değil.
3^4 × 2^1=81×2=162; 271/162=1.67… değil.
3^2 × 2^4=9×16=144; 271/144=1.88… değil.
Burada A’nın doğal sayı olması zorunluğu gözden kaçmamalı.
Soruya göre:
271 = 3^x · 2^y · A
x,y,A ∈ ℕ
A doğal sayı olduğuna göre, A’nın asal çarpanları 3 ya da 2 dışında başka asal çarpanları olabilir.
Ama önemli olan x+y toplamının maksimum olmasıdır.
Çözüm: 271 sayısı asal olduğundan 3 ve 2’nin kuvvetlerine bölünemez.
Bu nedenle x = 0 ve y = 0 iken, A = 271 olur.
Bu durumda x + y en büyük 0 olur.
Ama şıklara göre farklı değerler verilmiş.
Belki soruda 271 sayısı değil, 27! sayısı yazılıdır (çünkü 271 sayısı değil 27^1 gibi yazıldıysa).
Eğer soru 27! = 3^x · 2^y · A ise:
27! içindeki 3 ve 2’nin kuvvetlerinin toplamı bulunur.
27! içindeki 3 ve 2 kuvvetleri (asal çarpanların üssel toplamları) hesaplanabilir.
27! içindeki 2 sayısı kaçtır?
27! içindeki 3 sayısı kaçtır?
Toplam: x + y = 23 + 13 = 36
Şıklarda 36 da var (A şıkkı).
Doğru cevap: A) 36
Özet Tablo
| Soru No | Konu | Cevap |
|---|---|---|
| 1 | 23! + 24! Sondan sıfır basamağı | 6 (E şıkkı) |
| 2 | 47! -123 Son 5 basamak rakamlar toplamı | 41 (E şıkkı) |
| 3 | 27! = 3^x · 2^y · A, x+y max değeri | 36 (A şıkkı) |
Sık Sorulan Sorular
1. Faktöriyel sayılarda sondan sıfır nasıl bulunur?
Faktöriyelin içinde kaç tane 5 ve 2 çarpanı varsa, o kadar sondan sıfır olur. Genellikle 5 sayısı belirleyicidir çünkü 2 daha fazladır.
2. Faktöriyel farklarında sondan basamak nasıl hesaplanır?
Faktöriyelin büyük olanının sondan sıfır basamağı kadar sondan basamağı sıfırdır. Küçük sayı çıkarıldığında kalan basamaklar hesaplanır.
3. Asal çarpanların toplamı neden önemlidir?
Bir sayının asal çarpanlarının kuvvetlerinin toplamı, faktöriyel ve çarpan analizlerinde sayıların yapısını anlamak için gereklidir.
Sonraki Adımlar
İsterseniz, bu faktöriyel ve asal çarpan sorularını daha kolay çözmenizi sağlayacak kısa ve etkili yöntemler ile ilgili yardımcı olabilir miyim?
Görüntüdeki TİP-10, TİP-11 ve TİP-12 Soruları
Önemli Çıkarımlar
- Faktöriyel işlemlerinde “sondan kaç sıfır” sorusu, 10=2\cdot5 olduğu için 2 ve 5 asal çarpanlarının üsleriyle ilgilidir.
- Büyük bir n! ifadesinden küçük sayılar çıkarıldığında sondan basamaklar, borçlanma (borrow) tekniğiyle kolayca bulunur.
- n! içindeki her bir asal p için üs sayısı
formülüyle hesaplanır.
TİP-10’un doğru seçeneği E) 6’dır.
TİP-11’in doğru seçeneği D) 40’tır.
TİP-12’nin doğru seçeneği A) 36’dır.
İçindekiler
- TİP-10: 23! + 24! işleminin sondan kaç basamağı sıfırdır?
- TİP-11: 47! – 123 sayısının sondan beş basamağındaki rakamlar toplamı
- TİP-12: 27! = 3^x·2^y·A ifadesinde x+y maksimum değeri
- Özet Tablosu
- SSS
TİP-10: 23! + 24! işleminin sondan kaç basamağı sıfırdır?
Çözüm Adımları:
- 23!’ün $5$’e bölünme derecesi:\lfloor23/5\rfloor + \lfloor23/25\rfloor = 4 + 0 = 4\quad\Rightarrow\quad\text{4 adet “5” çarpanı}
- 23!’ün $2$’ye bölünme derecesi:\lfloor23/2\rfloor + \lfloor23/4\rfloor + \lfloor23/8\rfloor + \lfloor23/16\rfloor = 11+5+2+1=19Dolayısıyla 23! = 2^{19}\cdot5^4\cdot A, yani en fazla 4 adet 10=2\cdot5.
- 23! + 24! = 23!(1 + 24) = 23!\times25 = 23!\times5^2
Bu işlem, $5$’in üssünü 4+2=6 yapar. 2 üssü hâlen 19\ge6 olduğundan sondan 6 basamak sıfır.
Cevap: E) 6
TİP-11: 47! – 123 sayısının sondan beş basamağındaki rakamlar toplamı
Çözüm Adımları:
- 47!’ün sondan en az kaç basamağı sıfırdır?\lfloor47/5\rfloor + \lfloor47/25\rfloor = 9 + 1 =10Yani 47!’ün son 10 basamağı “0000000000”.
- 47! - 123 işlemi,
“……0000000000” ifadesinden 123 çıkarmaya benzer. 10 basamaklık sıfırlardan 123 çıkınca:10000000000 - 0000000123 = 9999999877 - Son 5 basamağı: 9 9 8 7 7. Toplamı9+9+8+7+7 = 40
Cevap: D) 40
TİP-12: 27! = 3^x · 2^y · A ifadesinde x+y maksimum değeri
Çözüm Adımları:
- 27! içindeki $3$’ün derecesi:x = \lfloor27/3\rfloor + \lfloor27/9\rfloor + \lfloor27/27\rfloor = 9 + 3 + 1 =13
- 27! içindeki $2$’nin derecesi:y = \lfloor27/2\rfloor + \lfloor27/4\rfloor + \lfloor27/8\rfloor + \lfloor27/16\rfloor = 13 + 6 + 3 + 1 =23
- Toplam x+y = 13+23 = 36.
Cevap: A) 36
Özet Tablosu
| Soru No | Konsept | Cevap |
|---|---|---|
| TİP-10 | Faktöriyel + Sondan Sıfır Sayısı | 6 |
| TİP-11 | Faktöriyel – Küçük Çıkarma, Basamak | 40 |
| TİP-12 | Faktöriyel Asal Çarpan Üssü | 36 |
SSS
- Faktöriyel nedir?
n! = 1\cdot2\cdot3\cdots n tanımı kullanılır. - Sondan kaç sıfır var sorusu nasıl çözülür?
5 ve 2 asal çarpanlarının üslerinin minimumu, $10$’un üssünü verir. - Çok büyük n! ifadelerinden küçük sayılar çıkarırken son basamak nasıl bulunur?
Sıfırlardan çıkardığınız miktar, o uzun sıfır bloğunu bir kere “1…–x” mantığıyla borçlanarak işler. - $n!$’de asal $p$’nin üssü nasıl bulunur?
\sum_{k=1}^\infty \lfloor n/p^k\rfloor formülü uygulanır.
Soruların çözüm adımlarını netleştirmek veya benzer örnekler görmek ister misiniz, Ahmet_Yasin1?
