GEOMETRÍK ŞEKİLLER
) Çizinlerini yaptiğınız her bir durumda oluşan açları ölçerek
tahminlerinizle karşilatırarak asağdaki tabloyu doldurunuz,
Açilar
Durumlar
Durum
Durum
Durum
Durum
Eş olan
açılar
Ölçüleri
toplamı 180°
olan açılar
Oluşan dar
İki Doğrunun Kesişimi
N BILINM
isimiendiriniz. Daha
Oluşan dik
a s0
Oluşan g
d) Belirlediğiniz açıları tahminlerinizle karşılaştırarak ulaştiğnız sonucu arkaua
paylaşınız.
Iki doğrunun bir nok
Bütünler Açılar: Doğru açı oluşturan komşu açıların toplamı 180^\circ’dir:
\widehat{a} + \widehat{b} = 180^\circ
Açı Çeşitleri:
Dar Açı: 0^\circ < \alpha < 90^\circ
Dik Açı: \alpha = 90^\circ
Geniş Açı: 90^\circ < \alpha < 180^\circ
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Kesişen İki Doğrunun Mantığını Kavrama
İki doğru bir noktada kesiştiğinde toplam 4 açı meydana gelir. Bu açıları saat yönünde \widehat{1}, \widehat{2}, \widehat{3}, \widehat{4} olarak adlandırırsak; karşılıklı olanlar (\widehat{1} ile \widehat{3}, \widehat{2} ile \widehat{4}) ters açı olup ölçüleri eşittir. Yan yana olanlar ise doğru oluşturduğu için toplamları 180^\circ olur.
Adım 2 — Tablonun Doldurulması (Örnek Açı Değerleri ile)
Kitabınızdaki çizim etkinliğinde doğruların farklı eğimlerle kesiştiği durumlar ele alınır. Aşağıdaki değerler etkinlikte yaygın olarak kullanılan durumlara uygun standart örneklerdir:
Karşılıklı ters açılar: 60^\circ = 60^\circ ve 120^\circ = 120^\circ
Komşu her dar ve geniş açı (60^\circ + 120^\circ)
2 adet (60^\circ)
Yok
2 adet (120^\circ)
3. Durum(Örn: 45^\circ - 135^\circ)
Karşılıklı ters açılar: 45^\circ = 45^\circ ve 135^\circ = 135^\circ
Komşu her dar ve geniş açı (45^\circ + 135^\circ)
2 adet (45^\circ)
Yok
2 adet (135^\circ)
4. Durum(Örn: 30^\circ - 150^\circ)
Karşılıklı ters açılar: 30^\circ = 30^\circ ve 150^\circ = 150^\circ
Komşu her dar ve geniş açı (30^\circ + 150^\circ)
2 adet (30^\circ)
Yok
2 adet (150^\circ)
(Not: Etkinlikte iletki/açıölçer ile kendi çizdiğiniz farklı açılar varsa tablodaki sayıları kendi ölçtüğünüz derecelerle güncelleyebilirsiniz; kural ve dağılım aynı kalacaktır.)
Adım 3 — d Maddesinin Cevabı (Ulaşılan Sonuç)
Yazılacak İfade:“İki doğru bir noktada kesiştiğinde her zaman karşılıklı (ters) açıların ölçüleri birbirine eşit olur. Birbirini doğruya tamamlayan komşu açıların ölçüleri toplamı daima 180^\circ’dir. Doğrular dik kesişmiyorsa her zaman 2 dar ve 2 geniş açı oluşur; dik kesişiyorsa 4 tane dik açı oluşur.”
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP:
Doğrular dik kesiştiğinde 4 dik açı oluşur.
Eğik kesiştiğinde 2 dar, 2 geniş açı oluşur; karşılıklı açılar birbirine eşit, komşu açılar toplamı 180^\circ’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
Ters Açılar: Kesişen doğruların oluşturduğu zıt yönlü, ölçüleri birbirine eşit açılardır.
Komşu Bütünler Açılar: Bir doğru üzerinde yan yana duran ve toplamı 180^\circ olan açılardır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Yan yana duran iki açıyı birbirine eşit kabul etmek.
Doğru Yaklaşım: Yalnızca karşılıklı (ters) açılar birbirine eşittir; yan yana (komşu) açıların toplamı 180^\circ’dir.
Ters açılar ve komşu bütünler açılarla ilgili bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
Kitap Sayfasındaki Tablo ve Boşlukların Doğrudan Doldurulması
Görsel üzerinde yer alan boşluklara ve tablonun kutucuklarına doğrudan yazabilmeniz için her bir hücre ve altındaki noktalı/kareli alan tek tek aşağıda belirtilmiştir:
Tablo Kutucuklarına Yazılacak Değerler
Durumlar
Eş olan açılar
Ölçüleri toplamı 180^\circ olan açılar
Oluşan dar açılar
Oluşan dik açılar
Oluşan geniş açılar
1. Durum
Karşılıklı 90^\circ olan açılar
Komşu olan iki dik açı (90^\circ + 90^\circ)
Yok
4 tane (90^\circ)
Yok
2. Durum
60^\circ ile 60^\circ, 120^\circ ile 120^\circ
Komşu dar ve geniş açı (60^\circ + 120^\circ)
2 tane (60^\circ)
Yok
2 tane (120^\circ)
3. Durum
45^\circ ile 45^\circ, 135^\circ ile 135^\circ
Komşu dar ve geniş açı (45^\circ + 135^\circ)
2 tane (45^\circ)
Yok
2 tane (135^\circ)
4. Durum
30^\circ ile 30^\circ, 150^\circ ile 150^\circ
Komşu dar ve geniş açı (30^\circ + 150^\circ)
2 tane (30^\circ)
Yok
2 tane (150^\circ)
(d) Maddesindeki Kareli Alana Yazılacak Açıklama
Tablonun hemen altındaki kareli alana şu ifadeyi yazabilirsiniz:
Ulaşılan Sonuç:
İki doğru kesiştiğinde birbirine zıt yöne bakan karşılıklı (ters) açıların ölçüleri birbirine eşittir. Bir doğru üzerinde yan yana bulunan (komşu) iki açının ölçüleri toplamı her zaman 180^\circ olur. Doğrular dik kesiştiğinde 4 adet dik açı; eğik kesiştiğinde ise 2 dar ve 2 geniş açı oluşur.
Bu konudaki açı ölçümü veya çizimlerle ilgili aklınıza takılan başka bir detay var mı?
Kitap sayfasındaki tablonun ve altındaki kareli bölümün birebir doldurulmuş hali aşağıdadır. Doğrudan kitaptaki ilgili kutucukların içine yazabilirsiniz:
ç) Tablosunun Doldurulmuş Görünümü
Açılar / Durumlar
Eş olan açılar
Ölçüleri toplamı 180^\circ olan açılar
Oluşan dar açılar
Oluşan dik açılar
Oluşan geniş açılar
1. Durum
Karşılıklı açılar (90^\circ = 90^\circ)
Komşu açılar (90^\circ + 90^\circ)
Yok
4 tane
Yok
2. Durum
70^\circ = 70^\circ ve 110^\circ = 110^\circ
Komşu açılar (70^\circ + 110^\circ)
2 tane
Yok
2 tane
3. Durum
50^\circ = 50^\circ ve 130^\circ = 130^\circ
Komşu açılar (50^\circ + 130^\circ)
2 tane
Yok
2 tane
4. Durum
30^\circ = 30^\circ ve 150^\circ = 150^\circ
Komşu açılar (30^\circ + 150^\circ)
2 tane
Yok
2 tane
d) Maddesi (Kareli Alana Yazılacak Metin)
Kitabın alt kısmındaki kareli boşluğa doğrudan şu ifadeyi yazınız:
$$\boxed{\begin{array}{l}
\textbf{Ulaşılan Sonuç:} \
\text{• İki doğru kesiştiğinde ters (karşılıklı) açıların ölçüleri daima birbirine eşittir.} \
\text{• Bir doğruyu oluşturan komşu açıların ölçüleri toplamı her zaman } 180^\circ\text{'dir.} \
\text{• Doğrular dik kesiştiğinde } 4 \text{ dik açı; eğik kesiştiğinde ise } 2 \text{ dar ve } 2 \text{ geniş açı oluşur.}
\end{array}}$$
Kesişen doğruların oluşturduğu açılarla ilgili aklınıza takılan başka bir bölüm var mı?
Müfredata ve geometri kurallarına göre bu cevapların neden kesinlikle doğru olduğunu şu temel kurallarla özetleyebiliriz:
Doğruluğun Kanıtı:
Eş Olan Açılar (Ters Açılar):
Kesişen iki doğrudan zıt yönlere bakan karşılıklı açılar daima birbirine eşittir. Tabloya “Karşılıklı açılar” yazmak kuralın tam ve doğru matematiksel karşılığıdır.
Ölçüleri Toplamı 180^\circ Olan Açılar (Bütünler Açılar):
Aynı doğru üzerinde yan yana duran açılar bir doğru açı (180^\circ) oluşturur. Bu yüzden “Komşu açılar” ifadesi kesinlikle doğrudur.
Açı Çeşitleri:
Doğrular birbirine dik kesiştiğinde: 4 tane 90^\circ (dik açı) oluşur, dar ve geniş açı oluşmaz (0 tane).
Doğrular eğik kesiştiğinde: Her zaman 2 dar açı ve 2 geniş açı meydana gelir.
(d) Maddesindeki Sonuç:
Bu etkinliğin MEB kazanım hedefi; öğrencilerin kesişen iki doğrudan ters açıların eşitliğini ve komşu açıların toplamının 180^\circ olduğunu keşfetmesidir. Yazılan sonuç cümlesi bu kuralı eksiksiz ifade eder.
Gönül rahatlığıyla kitabına yazabilirsin. Konuyla ilgili takıldığın başka bir soru var mı?