genellikle basmakalıp olarak söylenen söze ne denir
Genellikle basmakalıp olarak söylenen söze ne denir?
Cevap:
Genellikle basmakalıp olarak söylenen sözlere, dilimizde “deyim”, “atasözü”, “özdeyiş” ya da daha genel anlamda “kalıp söz” denir. Ancak, sorunuzda özellikle “basmakalıp” ifadesi vurgulandığı için, en doğru terim “klise” veya “basmakalıp ifade” olacaktır.
Temel Tanımlar:
| Terim | Tanımı | Özellikleri |
|---|---|---|
| Deyim | Bir dilin kendine özgü, anlamı sözcüklerin toplamından farklı olan kalıp ifadeleri. | Mecaz anlam içerir, örnek: “Kafasını kuma gömmek” |
| Atasözü | Uzun yıllar boyunca toplum tarafından kabul görmüş, öğüt verici kısa veciz sözler. | Genellikle öğüt verir, örnek: “Damlaya damlaya göl olur” |
| Özdeyiş | Özlü, derin anlamlar taşıyan kısa ve kalıplaşmış sözlerdir. | Daha evrensel ve geniş anlamlıdır. |
| Basmakalıp İfade (Klişe) | Sürekli ve sık kullanıldığı için anlamı veya etkisi azalmış, klişe hâline gelmiş sözler. | Olağan, ezberlenmiş, yaratıcı olmayan sözler. |
| Klişe | Fransızca kökenli, anlamı “basmakalıp, ezberlenmiş, yaratıcı olmayan ifade”. | Genellikle olumsuz anlamda kullanılır. |
Basmakalıp Sözcüğünün Anlamı:
Türk Dil Kurumu’na göre “basmakalıp” ifadesi:
- “Çok kullanılmaktan, tekrar etmekten dolayı yıpranmış, eski anlamını ya da değerini yitirmiş, sıradanlaşmış.”
Dolayısıyla, basmakalıp olarak söylenen söz, özgünlükten uzak, sık sık kullanılan ve bu yüzden etkisi azalmış ifadelerdir.
Örnekler:
- Basmakalıp ifadeler (klişeler):
- “Zaman her şeyin ilacıdır.”
- “İyi dost kara günde belli olur.”
- “Sabreden derviş muradına ermiş.”
Yukarıdaki sözler sık kullanıldıkları için, bazı kişiler tarafından basmakalıp kabul edilir.
Sonuç:
| Terim | Basmakalıp sözlerin genel adı olarak kullanımı |
|---|---|
| Deyim | Anlamı mecaz içeren kalıp sözler |
| Atasözü | Öğüt verici ve kalıplaşmış özlü sözler |
| Basmakalıp ifade | Çok tekrar edilen, anlamı yıpranmış sözler (klişe) |
| Klişe (Cliché) | Yaratıcılığını yitirmiş, sıradanlaşmış kalıp ifade |
En genel ve doğrudan cevap olarak, “genellikle basmakalıp olarak söylenen sözler” “klişe” veya “basmakalıp ifadeler” olarak tanımlanır.
Özet Tablo
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Basmakalıp söz ne demek? | Çok tekrar edilmiş, anlamı yıpranmış söz. |
| Genellikle basmakalıp söze ne denir? | Klişe veya basmakalıp ifade. |
| İlgili diğer türler nelerdir? | Deyim, atasözü, özdeyiş |
| Örnek basmakalıp sözler | “Zaman her şeyin ilacıdır.”, “Sabreden derviş muradına ermiş.” |