KPSS
GENEL YETENEK
1+0,3-x 2
0,2+0,5-x 3
olduğuna göre, x kaçtır?
A) 26
B) 28
C) 30
D) 32
E) 34
Te
\frac{1 + 0{,}3 \cdot x}{0{,}2 + 0{,}5 \cdot x} = \frac{2}{3} Denkleminde x Değerinin Bulunması
KULLANILAN KURAL VE FORMÜL:
Rasyonel denklemlerde bilinmeyen x değerini bulmak için içler dışlar çarpımı uygulanır:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İçler Dışlar Çarpımının Uygulanması
Verilen denklemde pay ve paydaları çapraz olarak çarparız:
Adım 2 — Parantezlerin Dağıtılması
Katsayıları parantez içindeki terimlerle tek tek çarparız:
Adım 3 — Bilinen ve Bilinmeyen Terimlerin Düzenlenmesi
0{,}9x ifadesini eşitliğin sağ tarafına, 0{,}4 sayısını ise sol tarafına geçiririz:
Adım 4 — x Değerinin Yalnız Bırakılması
Eşitliğin her iki tarafını 0{,}1 sayısına böleriz (veya her iki tarafı 10 ile çarparız):
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 26
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. İçler Dışlar Çarpımı (Orantı Özelliği)
- Tanım: İki rasyonel ifadenin eşitliğinde çapraz elemanların çarpımlarının birbirine eşit olması kuralıdır.
- Bu problemde: Kesirli denklemi doğrusal bir denkleme dönüştürerek çözümü kolaylaştırmak için kullanılmıştır.
2. Ondalık Sayılarla İşlemler
- Tanım: Ondalık kesirlerle çarpma ve çıkarma işlemlerinde basamak değerinin korunması ilkesidir.
- Bu problemde: 3 \cdot 0{,}3 = 0{,}9 ve 2 \cdot 0{,}5 = 1{,}0 çarpımları yapılarak denklem sadeleştirilmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Ondalık Çarpmada Virgül Hataları
- Yanlış: 3 \cdot 0{,}3x = 9x yazmak.
- Doğru: 3 \cdot 0{,}3x = 0{,}9x yazmak.
- Neden yanlış: 3 \times \frac{3}{10} = \frac{9}{10} = 0{,}9 sonucuna ulaşılmalıdır; virgül unutulmamalıdır.
Benzer tarzda bir KPSS birinci dereceden denklem sorusu çözmek ister misin?
Bana bu cevabı anlaşılır bir şekilde adım adım açıkla
\frac{1 + 0{,}3 \cdot x}{0{,}2 + 0{,}5 \cdot x} = \frac{2}{3} Denkleminin Açıklamalı ve Adım Adım Çözümü
KULLANILAN KURAL VE FORMÜL:
İki kesirli ifadenin birbirine eşit olduğu denklemlerde x bilinmeyenini bulmak için içler dışlar çarpımı (çapraz çarpım) kuralı uygulanır:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İçler Dışlar (Çapraz) Çarpım Kurulması
Kesirli ifadenin sol tarafındaki pay (1 + 0{,}3x) ile sağ tarafındaki payda (3) çarpılır. Aynı şekilde sol tarafındaki payda (0{,}2 + 0{,}5x) ile sağ tarafındaki pay (2) çarpılarak eşitlenir:
Adım 2 — Parantezlerin Dağıtılması
Paranteğin dışındaki sayılar, içlerindeki her bir terimle tek tek çarpılır:
-
Sol taraf için:
3 \cdot 1 = 33 \cdot 0{,}3x = 0{,}9xSol taraf toplamı: 3 + 0{,}9x
-
Sağ taraf için:
2 \cdot 0{,}2 = 0{,}42 \cdot 0{,}5x = 1{,}0x = xSağ taraf toplamı: 0{,}4 + x
Bulunan değerleri denklemde yerine koyalım:
Adım 3 — Bilinen ve Bilinmeyen Terimlerin Düzenlenmesi
Denklemlerde bilinmeyenleri (x’li terimleri) bir tarafa, bilinen sayıları diğer tarafa toplarız. İşlem kolaylığı için küçük olan 0{,}9x ifadesini sağ tarafa (eksi olarak), 0{,}4 sayısını ise sol tarafa (eksi olarak) geçiririz:
İşlemleri yapalım:
- Sol taraf: 3 - 0{,}4 = 2{,}6
- Sağ taraf: 1{,}0x - 0{,}9x = 0{,}1x
Son durum:
Adım 4 — x Değerinin Bulunması
0{,}1x = 2{,}6 eşitliğinde x’i yalnız bırakmak için iki tarafı da 0{,}1 sayısına böleriz (veya her iki tarafı 10 ile çarparak virgülden kurtarırız):
Payı ve paydayı 10 ile genişletirsek:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 26
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. İçler Dışlar Çarpımı (Orantı Kuramı)
- Tanım: İki oran birbirine eşitse, çapraz terimlerin çarpımı da birbirine eşittir.
- Bu problemde: Kesirli denklemi paydalardan kurtarıp tek satırlık birinci dereceden denkleme dönüştürmek için uygulanmıştır.
2. Ondalık Sayılarda Çarpan Dağıtımı
- Tanım: Bir tam sayı ile ondalık sayı çarpılırken tam kısımla çarpma yapılır ve virgülün yeri korunur.
- Bu problemde: 3 \cdot 0{,}3 = 0{,}9 ve 2 \cdot 0{,}5 = 1{,}0 işlemleri doğru yapılarak denklemin dengesi sağlanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Virgül Kaydırma ve Katsayı Unutma Hataları
- Yanlış: 3 \cdot 0{,}3x çarpımını 9x olarak yazmak.
- Doğru: 3 \cdot 0{,}3x = 0{,}9x olarak yazmak.
- Neden yanlış: 0{,}3 = \frac{3}{10} demektir; 3 \cdot \frac{3}{10} = \frac{9}{10} = 0{,}9 olur. Virgül dikkate alınmalıdır.
İşaret Değişiminde Hata Yapmak
- Yanlış: Eşitliğin karşı tarafına geçen terimlerin işaretini değiştirmeyi unutmak.
- Doğru: 0{,}4 karşı tarafa -0{,}4 olarak geçer; +0{,}9x ise karşı tarafa -0{,}9x olarak geçer.
Bu çözüm adımlarında aklına takılan veya daha detaylı açıklamamı istediğin özel bir adım var mı?
