Sayısal
Genel Deneme Sinavı-6
10. Görselde bir tohumun çimlenerek yeni bitkiyi oluşturma
aşamaları şematik olarak gösterilmiştir.
Numaralandırıilarak belirtilen aşamalar ile ilgili,
I. Sadece 1. aşamada besin tüketilmiştir.
II. Iki aşamada da oksijenli solunum yapılmıştir/
yargılarından hangiler doğrudur
AYalnız l
Bye
llc) Il ve ll
D l ve ll
Tohumun Çimlenme ve Gelişim Aşamaları Analizi
Görselde bir tohumun çimlenme (1. aşama) ve yaprak çıkararak genç bir bitki oluşturma (2. aşama) süreçleri gösterilmiştir. Bu süreçlerdeki biyolojik olayları inceleyelim.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Yargının Analizi (Besin Tüketimi)
Tohum çimlenirken (1. aşama) içindeki depo besini tüketir. Ancak bitki yaprak çıkardıktan sonra (2. aşama) büyüme ve gelişme devam ettiği için enerjiye ihtiyaç duyar. Bu enerjiyi kendi ürettiği besinleri (fotosentez sonucu oluşan) hücresel solunumda tüketerek elde eder. Yani her iki aşamada da yaşamın devamı için besin tüketimi (yakımı) gerçekleşir. “Sadece 1. aşamada” ifadesi bu nedenle yanlıştır.
Adım 2 — II. Yargının Analizi (Oksijenli Solunum)
Tüm canlı hücreler yaşamlarını sürdürmek için enerji (ATP) üretmek zorundadır. Bitkiler hem çimlenme aşamasında hem de yapraklı dönemde oksijenli solunum yaparak enerji üretirler. Solunum gece-gündüz kesintisiz devam eden bir olaydır. Bu yargı doğrudur.
Adım 3 — III. Yargının Analizi (Besin Üretimi)
Besin üretimi (fotosentez) için klorofilli yapıların (yeşil yaprakların) ve ışığın olması gerekir. 1. aşamada tohum toprak altındadır ve henüz yaprakları yoktur, bu yüzden fotosentez yapamaz. 2. aşamada ise yeşil yapraklar oluşmuştur ve güneş ışığı yardımıyla besin üretimi başlar. “Sadece 2. aşamada besin üretilmiştir” ifadesi doğrudur.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
I. Sadece 1. aşamada besin tüketilmiştir. (Yanlış, solunum her zaman vardır.)
II. İki aşamada da oksijenli solunum yapılmıştır. (Doğru, enerji için şarttır.)
III. Sadece 2. aşamada besin üretilmiştir. (Doğru, fotosentez yaprakla başlar.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Çimlenme
- Tanım: Tohumdaki embriyonun uygun şartlarda (Su, Oksijen, Sıcaklık - SOS) gelişerek yeni bitkiyi oluşturmasıdır.
- Bu problemde: 1. aşamada ışık gerekli değildir, tohum depo besini kullanır.
2. Fotosentez
- Tanım: Yeşil bitkilerin ışık enerjisiyle karbondioksit ve sudan besin üretmesidir.
- Bu problemde: 2. aşamada yapraklar oluştuğu için fotosentez başlamıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Besin Tüketimi Karışıklığı
- Yanlış: Bitki fotosentez yapmaya başlayınca depo besin tüketmeyi bırakır, sadece üretir.
- Doğru: Bitki her zaman (hem 1 hem 2. aşamada) enerji üretmek için besin yakar (tüketir). 2. aşamada fark, besini dışarıdan (depodan) kullanmak yerine kendi ürettiğini kullanmasıdır.
Bu süreçte ışığın 1. aşamada neden gerekli olmadığını veya çimlenme için gereken “SOS” kuralını daha detaylı açıklamamı ister misin?
