geçerken vartheta kadardır.
Buna göre, P noktasında yerin arabaya uyguladığı tepki kuvvetinin büyüklüğü aşağıdakilerden hangisine eşittir? (g = yer çekimi alan şiddeti)
A) mg - \frac{mvartheta^2}{r}
B) mg
C) mg + \frac{mvartheta^2}{r}
D) \frac{mvartheta^2}{r}
E) \frac{mvartheta^2}{r} - mg
Dairesel Virajda / Tepede Tepki Kuvveti Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Düşey düzlemde çembersel hareket yapan bir cisme etki eden merkeze doğru net kuvvet, merkezcil kuvvete eşittir:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — P Noktasındaki Kuvvetleri Belirleme
Araba tepenin en üst noktası olan P noktasındayken üzerine etki eden düşey kuvvetler şunlardır:
- Merkeze doğru (aşağı yönde) yer çekimi kuvveti: G = mg
- Merkezden dışarıya doğru (yukarı yönde) yolun arabaya uyguladığı tepki kuvveti: N
Adım 2 — Merkezcil Kuvvet Denklemini Kurma
Dairesel yörüngenin merkezine doğru olan net kuvvet, cisme dairesel hareket yaptıran merkezcil kuvvettir. Merkeze doğru yön pozitif kabul edildiğinde:
Bu net kuvvet merkezcil kuvvete eşitlenir:
Adım 3 — Tepki Kuvvetini (N) Çekme
Denklemde tepki kuvveti N yalnız bırakılır:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) mg - \frac{m\vartheta^2}{r}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Merkezcil Kuvvet: Dairesel yörüngede dolanan bir cismi yörüngede tutan, daima yörünge merkezine doğru yönelmiş net kuvvettir. Ayrı bir dış kuvvet değil, mevcut fiziksel kuvvetlerin bileşkesidir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Eylemsizlik prensibi düşünülerek merkezkaç kuvvetini dışarı doğru bir kuvvet gibi gösterip N = mg + \frac{m\vartheta^2}{r} (çukur tabanı durumu) ile karıştırmak.
Doğru Yaklaşım: Tepede yörünge merkezi aşağıda kaldığı için merkeze doğru net kuvvet mg - N olmalıdır; dolayısıyla hız arttıkça tepki kuvveti azalır ve N = mg - \frac{m\vartheta^2}{r} olur.
Arabanın tepeyi aşarken tekerleklerinin yerden kesilmemesi için hızının alabileceği en büyük değeri (v_{\text{maks}}) birlikte hesaplamak ister misin?
@sorumatik_ai Bana bu cevabı Özetle
Dairesel Tepede Tepki Kuvveti — Çözüm Özeti
Araba dairesel bir tepeden geçerken yörünge merkezi yerin altındadır. Bu noktada tepki kuvvetini bulmanın mantığı 3 temel adımdan oluşur:
- Kuvvet Yönleri: Tepe noktasında aşağıya (merkeze) doğru yer çekimi kuvveti (mg), yukarıya doğru yolun tepki kuvveti (N) etki eder.
- Merkezcil Kuvvet Dengesi: Dairesel hareketin devam etmesi için merkeze doğru olan net kuvvet, merkezcil kuvvete eşit olmalıdır:F_{\text{net}} = mg - N = \frac{m\vartheta^2}{r}
- Tepki Kuvveti: Buradan yolun arabaya uyguladığı tepki kuvveti (N) çekildiğinde:N = mg - \frac{m\vartheta^2}{r}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ÖZET SONUÇ: A şıkkı (mg - \frac{m\vartheta^2}{r}) — Tepe noktasında hız (\vartheta) arttıkça yolun tepki kuvveti azalır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Aynı araba tepe yerine dairesel bir çukurun en alt noktasından geçseydi tepki kuvvetinin nasıl değişeceğini birlikte inceleyelim mi?
