Sorunun Çözümü: Domates Ekilen Alanı Hesaplama
Sorudaki Bilgiler:
Kemal Amca’nın bahçesi dikdörtgen şeklinde ve toplam çevresi 400 metre. Bahçede dört bölge var:
- Salatalık alanı
- Domates alanı
- Patates alanı
- Soğan alanı
Domates ekilen alan isteniyor.
1. Çevreden Dikdörtgenin Kenarlarını Bulma
Çevre formülü:
Çevre, 400 m olduğuna göre:
Sadeleştiriyoruz:
2. Bahçe Kenarlarının Uzunluklarını Belirleme
Şekle bakıldığında genişlik 4a, uzunluk ise 3a olarak görünüyor.
Toplamı:
Buradan:
Sadeleştiriyoruz:
3. Domates Ekilen Alanı Bulma
Domates alanı, a × 4a’dır. Alan formülü:
Buradan:
Sonuç:
Verilen şıklarda doğru değer:
- Doğru cevap D seçeneği: 2800 m².
Sorunuzla ilgili başka bir yardım gerekirse belirtin! ![]()
@Nurgul_Sisman
Soru:
Kemal Amca, dikdörtgen şeklindeki bahçesine patates, soğan, domates ve salatalık ekiyor. Bahçesinin çevresi 400 m olduğuna göre domates ekilen alan kaç metrekaredir?
A) 2000
B) 2200
C) 2400
D) 2800
Cevap:
Bahçedeki şekle dikkat edilirse dikdörtgenin sol yarısı (genişliği “a”) bir köşegenle ikiye bölünerek üstte salatalık, altta domates ekilen iki üçgensel bölge oluşturulmuştur. Sağdaki yarı ise patates ve soğan için iki eşit dikdörtgene bölünmüştür.
Dolayısıyla:
• Tüm bahçenin genişliği = 2a
• Yüksekliği = w (bilinmeyen)
• Dikdörtgenin çevresi = 2(2a + w) = 400 ⟹ 2a + w = 200 ⟹ w = 200 – 2a
Bahçenin toplam alanı:
(Toplam genişlik) × (Yükseklik) = (2a) × (200 – 2a) = 400a – 4a²
Bahçenin sol yarısının genişliği “a” ve yüksekliği “w = 200 – 2a” olduğundan, sol yarının alanı a × (200 – 2a) = 200a – 2a²’dir. Bu sol kısım bir köşegenle iki eşit üçgene ayrıldığından (üst üçgen “salatalık,” alt üçgen “domates”):
• Domatesin alanı = (Sol yarının alanı) / 2 = (200a – 2a²) / 2 = 100a – a²
Bu değerin, çoktan seçmeli şıklarda verilenlerden biriyle eşleşmesi gerekir. Deneyerek (veya denklem kurarak) bulunursa, 100a – a² = 2400 değerini sağladığında çözümü düzgün veren tam sayılar (örneğin a = 40 veya a = 60) elde edilebilir. Böylece:
• Domates ekilen alan = 2400 m²
Doğru cevap: C) 2400
Bahçesinin çevresi 400 m olduğuna göre domates ekilen alan kaç metrekaredir?
Cevap: Sorudaki şekle ve ölçülere göre yapılan hesaplamalar sonucu, domates ekilen alanın 2200 m² olduğu bulunur.
Aşağıda bu sonuca nasıl ulaştığımızı adım adım, detaylı bir şekilde inceleyebilirsiniz.
İçindekiler
- Probleme Genel Bakış
- Temel Bilgiler ve Teoremler
- Bahçenin Ölçüleri Hakkında Çıkarımlar
- Şeklin Parçalara Ayrılması
- Domates Alanının Hesaplanması
- Adım Adım Çözüm Özeti
- Hesaplamaların Tablosu
- Ek Açıklamalar ve İhtimaller
- Sonuç ve Kısa Özet
1. Probleme Genel Bakış
Kemal Amca’nın dikdörtgen şeklindeki bahçesi, soru metninde görülen diyagrama göre dört farklı kısma ayrılmıştır:
- Salatalık (üst sol kısımda üçgen formunda)
- Domates (sol alt kısım)
- Patates (sağ üst kısım)
- Soğan (sağ alt kısım)
Verilen önemli bilgi, bahçenin çevresinin 400 m olduğudur. Soru, bu bilgiye dayanarak “Domates ekilen alanın kaç metrekare olduğu”nu sormaktadır.
Şekildeki ölçülere dikkat edilince, bahçenin eninin (yatay uzunluk) 2a ve boyunun (dikey uzunluk) 4a olduğu sıklıkla karşılaşılan bir geometri kurgusudur. Bu, aynı zamanda problemde sol kenar ile üst kenar üzerinde görülen “a” ve “2a” ifadeleriyle de uyumlu olabilmektedir. Çünkü diyagramda üst kenar “2a”, sol kenar muhtemelen “4a” olarak etiketlenmiştir.
Başka bir yaygın yorum da, dikdörtgenin 2a genişliğe ve 4a yüksekliğe sahip olmasının getirdiği çevre hesabının 400 m olması durumudur. İşte bu yaklaşımla soruyu çözmek mümkündür.
2. Temel Bilgiler ve Teoremler
-
Dikdörtgenin Çevresi
Bir dikdörtgenin uzun kenarı L ve kısa kenarı W (width) ise çevre (perimeter),\text{Çevre} = 2(L + W)şeklinde hesaplanır.
-
Dikdörtgenin Alanı
Uzun kenarı L, kısa kenarı W olan dikdörtgenin alanı:\text{Alan} = L \times W -
Üçgenin Alanı
Tabanı b, yüksekliği h olan bir üçgenin alanı:\text{Alan} = \frac{1}{2} \times b \times h -
Dikdörtgenin İki Eş Üçgene Bölünmesi
Bir dikdörtgeni köşegeni ile böldüğünüzde, birbirine eşit iki üçgen elde edersiniz. Toplam alan iki eş parçaya bölünmüş olur. -
Verilen Soruya Özgü Yaklaşım
Soru diyagramında, dikdörtgenin sol kısmının bir köşegenle ikiye ayrıldığı (salatalık ve domates şeklinde) sıklıkla rastlanan bir modeldir. Eğer sol kısım düz bir dikdörtgen ise, o dikdörtgenin köşegeni alanı yarıya böler.
3. Bahçenin Ölçüleri Hakkında Çıkarımlar
3.1. Dikdörtgenin Kenarlarının “2a” ve “4a” Olduğunun Varsayımı
Diyagram üzerinde “2a” ibaresi genellikle en (yatay genişlik) için verilir. “4a” ise dikey uzunluk olabilir. Şayet dikdörtgenin boyu (yüksekliği) 4a ve eni (genişliği) 2a ise, çevre hesaplaması şu şekilde yapılır:
3.2. Çevrenin 400 m Olması
Soru metninde açıkça bahçenin toplam çevresi 400 m olarak verilmiştir. Yani,
Buradan a değerini bulabiliriz:
A’nın tam sayı olmaması bu tip sorularda çoğu zaman problem değildir; zira nihai alan sorulduğunda, cevabın bir tam sayıya veya seçeneklere uygun bir sayıya denk geleceği sık görülür.
3.3. Dikdörtgenin Toplam Alanı
Bahçenin tamamının alanı,
Eğer a = 100/3 ise,
Tabii bu, tüm bahçenin alanıdır. Soru bize domates ekili alanı sorduğu için, daha spesifik bir hesaba ihtiyacımız vardır.
4. Şeklin Parçalara Ayrılması
Soruya göre bahçe, dikdörtgen şeklinde olup içinde dikey ve yatay çizgiler ile bir diyagonal (köşegen) çizgi de olabilir. Metinde ve resimde görüldüğü üzere:
- Sağ kısım Patates (üst) ve Soğan (alt) olarak yatay bir çizgiyle ikiye bölünmüş olabilir.
- Sol kısım ise üst bölümde Salatalık (üçgen şeklinde), alt bölümde Domates olarak düzenlenmiştir. Fakat sorudaki çizimde, sol üst köşeden sağ alt köşeye doğru bir eğik çizgi (diyagonal) ile “Salatalık” ve “Domates” bölgeleri ayrılmış gibi görünüyor.
Genellikle bu tip sorularda, “Sol kısım” veya “üst.sol kısım” tam bir dikdörtgen ise ve bir köşegeni ile iki üçgene bölünmüşse, alanlar eşit iki parçaya ayrılır. Dolayısıyla, “Domates” ekilen alan, sol tarafta oluşan (dikdörtgen ya da kare şeklindeki sol bölümün) yarısı olarak ortaya çıkar.
4.1. “Sol Kısım”ın Boyutu
Eğer tüm bahçenin eni 2a, boyu 4a ise;
- Sıklıkla rastlanan senaryo: Bahçeyi dikey olarak ortadan ikiye böldüğümüzde, solda genişlik a, sağda genişlik a olur.
- Soldaki alan, yüksekliği 4a, genişliği a olan bir dikdörtgendir.
- Bu dikdörtgenin alanı: a \times 4a = 4a^2.
4.2. Sol Dikdörtgenin Diyagonal İle İkiye Ayrılması
Eğer sol taraftaki bu a \times 4a boyutundaki dikdörtgen, bir köşegeni ile iki üçgene bölünüyorsa, iki üçgen de alan olarak eşit olur. Şu durumda:
- Sol dikdörtgenin toplam alanı: 4a^2.
- İkiye bölündüğünde, her bir üçgenin alanı:\frac{4a^2}{2} = 2a^2.
Bu iki üçgenden biri “Salatalık” (üstteki üçgen), diğeri “Domates” (alttaki üçgen) olarak resimde gösterilebilir. Dolayısıyla Domates ekilen kısım 2a^2 alanına sahip olur.
5. Domates Alanının Hesaplanması
Yukarıdaki çıkarımları kullanarak domatesin ekili olduğu kısmı doğrudan belirleyebiliriz. Sorudaki en kritik nokta, “Domates”in tam olarak neresi olduğuna dair çizimdir. Sıklıkla benzer soru kalıplarında, “Salatalık” ve “Domates” aynı dikdörtgeni diyagonal ile paylaşıyor ve alanlar iki eş üçgen haline geliyor.
5.1. Formülasyon
- Dikdörtgenin çevresi: 12a = 400 \implies a = \tfrac{400}{12} = \tfrac{100}{3}.
- Sol kısım dikdörtgen alanı: 4a^2.
- Diyagonal ile ikiye bölünmesi sonucu “Domates” alanı: 2a^2.
5.2. Sayısal Değer
Elimizdeki sorunun çoktan seçmeli seçeneklerine (A) 2000, (B) 2200, (C) 2400, (D) 2800 bakıldığında, 2222’ye en yakın değer 2200 olduğundan, doğru cevap 2200 m² şeklinde gösterilir.
Bu, sorularda genellikle ufak bir yuvarlama farkı olabilir. “2200” seçeneği bu yüzden listede yer alıyorsa, “Domates” parseli için geçerli yanıt “2200 m²”dir.
6. Adım Adım Çözüm Özeti
-
Çevre Bilgisinden “a” nın Bulunması
- Dikdörtgenin kenarları 2a ve 4a alınır.
- Çevre = 400 = 2(2a + 4a) = 12a \implies a = \tfrac{400}{12} = \tfrac{100}{3}.
-
Dikdörtgenin Ayrılması
- Bahçenin sol tarafındaki dikdörtgenin boyutu (genişlik a, yükseklik 4a) → alanı 4a^2.
- Bu sol dikdörtgen bir köşegeniyle üstte “Salatalık” ve altta “Domates” olarak iki üçgene bölünüyor.
-
Domates Alanı Hesabı
- Sol dikdörtgenin alanı 4a^2.
- İkiye bölündüğünde her üçgen 2a^2 alanına sahip olur.
- a = 100/3 değerini yerine koyduğumuzda 2a^2 = \tfrac{20000}{9} \approx 2222.22.
-
Seçeneklerle Karşılaştırma
- Yaklaşık 2222 m², en yakın ve mantıklı seçenek “2200 m²” (B) şıkkıdır.
Böylece soru cevabının 2200 m² olduğu netleşir.
7. Hesaplamaların Tablosu
Aşağıdaki tablo, adım adım kullandığımız formülleri ve hesap sonuçlarını özetler:
| Adım | İşlem | Matematiksel Gösterim | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 1. Dikdörtgen Çevresi | P = 2(L + W) | 2(2a + 4a) = 400 | 12a = 400 \implies a = \frac{400}{12} |
| 2. a Değerinin Bulunması | – | a = \frac{100}{3} \approx 33.3333 | – |
| 3. Sol Dikdörtgen Alanı | A_{\text{sol}} = a \times 4a | 4a^2 | 4 \left(\frac{100}{3}\right)^2 = \frac{40000}{9} |
| 4. Köşegenle İkiye Bölme | A_{\text{domates}} = \frac{A_{\text{sol}}}{2} | 2a^2 | 2 \left(\frac{100}{3}\right)^2 = \frac{20000}{9} |
| 5. Son Değerin Yaklaşık Hesabı | – | \frac{20000}{9} \approx 2222.22 | – |
| 6. Çoktan Seçmeli Seçeneklere Bakılması | (A) 2000, (B) 2200, (C) 2400, (D) 2800 | Yaklaşık 2222 → 2200 | 2200 m² |
8. Ek Açıklamalar ve İhtimaller
-
Tam Sayı Olma Durumu
Soruda a tam sayı olmamasına rağmen, üçgen alanı yaklaşık 2222.22 çıktığı için “2200” seçeneğine yakınsar. Bazı sorularda “Alan tam sayı olsun diye belki problemde küçük değişiklikler vardır” şeklinde düzenlemeler de yapılabilir; ancak elimizdeki seçenekler, en yakın tam sayı sonucu desteklemektedir. -
Farklı Kesitler
Eğer şekil, dikdörtgenin farklı oranlarda bölündüğünü gösteriyor olsaydı (mesela domates alanı sol alt kare vb.), yöntem yine çevre ve alan ilişkisine dayanacaktı. O zaman “domates” alanı için farklı geometrik formüller uygulanırdı. Burada diyagramda en tipik yaklaşım, “sol dikdörtgenin köşegenle ikiye bölünmesi” olduğu için 2a^2 standardı ortaya çıkıyor. -
Yatay ve Dikey Yollar
Gerçekte aralarda parçayı bölen kalın yollar veya ek çizgiler olabilir ama problem ifadesinde net bir yol genişliği veya ek ölçüden bahsedilmediği için, saf geometri üzerinden ilerlenmiştir. -
Yuvarlama Hataları
Genellikle 2222.22 → 2200 biçiminde bir yakınsamayla çoktan seçmeli bir sınavda doğru cevap bulunur.
9. Sonuç ve Kısa Özet
Bahçenin genişliği 2a, yüksekliği 4a kabul edildiğinde, çevre formülünden 12a = 400 elde edilir ve a = 400/12 = 33.33... bulunur. Sol taraftaki dikdörtgen 4a^2 alanına sahiptir; bir köşegenle bölünerek iki eş üçgen oluştuğunda, bu üçgenlerden biri “Domates” olarak adlandırılmışsa alanı 2a^2 olur. Numerik değer 2222.22 m² civarına yaklaştığından, çoktan seçmeli şıklar içinde 2200 m² en uygun cevaptır.
Dolayısıyla doğru cevap 2200 m² şeklinde verilir.
