Gamzedeyim deva bulmam

Gamzedeyim deva bulmam
Garibim bir yuva kurmam
Kaderimdir hep çektiğim
III IV
İnlerim hiç reha bulmam
Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerdeki “-im” ekleri işlevlerine göre eşleştirilirse hangisi dışta kalır?
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V

Eklerin İşlevleri ve “-im” Ekinin Görev Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Türkçede “-im / -ım” eki; eklendiği sözcüğün türüne ve anlamına göre iyelik eki (aitlik), ek eylemin 1. tekil kişi eki (ek fiil / isimleri yüklem yapan kişi eki) ve fiil çekim eki (fiillere kip ekinden sonra gelen 1. tekil şahıs eki) olmak üzere farklı işlevler üstlenir.


:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Dizelerdeki altı çizili sözcüklerde yer alan “-im” eklerinin görevleri şu şekildedir:

  • I. Gamzedeyim (Gamzede-y-im): İsim soylu sözcüğe eklenerek onu yüklem yapmış, ek eylemin 1. tekil kişi ekidir (“Ben gamzedeyim”).
  • II. Garibim (Garip-im): İsim soylu sözcüğe eklenerek onu yüklem yapmış, ek eylemin 1. tekil kişi ekidir (“Ben garibim”).
  • III. Kaderimdir (Kader-im-dir): İsme gelerek sahiplik bildirmiştir; 1. tekil şahıs iyelik ekidir (“Benim kaderim”).
  • IV. Çektiğim (Çek-tik-im): Sıfat-fiil ekinden sonra gelerek tamlanan/aitlik bildirmiştir; 1. tekil şahıs iyelik ekidir (“Benim çektiğim”).
  • V. İnlerim (İnle-r-im): Fiil köküne gelen geniş zaman kip ekinden (-r) sonra kullanılmış, doğrudan çekimli fiile gelen 1. tekil şahıs ekidir.

Eşleştirme:

  • I ve II birbiriyle eşleşir (Ek eylemin 1. tekil kişi eki).
  • III ve IV birbiriyle eşleşir (1. tekil şahıs iyelik eki).
  • V tek başına kalır (Fiile gelen 1. tekil şahıs eki).

:white_check_mark: CEVAP: E) V

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: İsme gelip “benim” anlamı katan ekler iyelik eki; isme gelip “ben …-yım” anlamıyla yüklem yapan ekler ek eylem / kişi eki; çekimli fiile (kip ekinden sonra) gelip eylemi yapanı bildiren ekler ise şahıs ekidir. Bu üç ayrım ÖSYM ve MEB soru kalıplarının en sık test ettiği ayırt edici kuraldır.