Verilen grafik incelendiğinde dinamometre lle i-
gll agağıdaki fadelerden hangisi yaniqtır?
A) Dinamometre yayinın 6 om uzaması için yaya
uygulanması gereken kuvvet 35 Ndur.
B) Dinamometre yayinın 12 om uzamast için dina-
mometreye 60 N’luk kuvvet uygulanması gere-
kir
Görseldeki grafiği inceleyerek kuvvet ve uzama miktarı arasındaki ilişkiyi belirleyelim ve seçenekleri değerlendirelim.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Grafikten Orantı Sabitini Belirleme
Grafiğe baktığımızda doğru orantılı bir ilişki görüyoruz. Belirli noktalardan kuvvet/uzama oranını bulalım:
10\text{ N} kuvvet uygulandığında uzama 2\text{ cm} olmuştur.
20\text{ N} kuvvet uygulandığında uzama 4\text{ cm} olmuştur.
Bu durumda her 1\text{ cm} uzama için gereken kuvvet:
\frac{10\text{ N}}{2\text{ cm}} = 5\text{ N/cm}
Yani yayın uzama katsayısı her 1\text{ cm} için 5\text{ N}'dur.
Adım 2 — Seçenek A’nın Analizi
İfadeden yola çıkarak 6\text{ cm} uzama için gereken kuvveti hesaplayalım:
6\text{ cm} \times 5\text{ N} = 30\text{ N}
Seçenekte 35\text{ N} olduğu belirtilmiştir. Bu ifade YANLIŞTIR.
Adım 3 — Seçenek B’nin Analizi 12\text{ cm} uzama için gereken kuvveti hesaplayalım:
12\text{ cm} \times 5\text{ N} = 60\text{ N}
Grafikte de görüleceği üzere 12\text{ cm} hizasındaki Z değeri 60\text{ N}'a karşılık gelir. Bu ifade DOĞRUDUR.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması A. 6 cm uzama için 35 N gerekir. — Yanlış (30 N gerekir). B. 12 cm uzama için 60 N gerekir. — Doğru.
Adım 5 — Final Doğrulama
Grafikteki her bir birim artış (2\text{ cm}) kuvvetin 10\text{ N} artmasına sebep oluyor. 2 \rightarrow 4 \rightarrow 6\text{ cm} dizisinde kuvvetler 10 \rightarrow 20 \rightarrow 30\text{ N} olmalıdır. Bu durum A seçeneğinin hatalı olduğunu kesinleştirir.