A) 4
B) 5
C)6
D)7
kaç farklı tam sayı değeri alır?
X+1
3x-12 ifadesi doğal sayı olduğun
A) 8
\frac{3x-12}{x+1} ifadesi doğal sayı olduğuna göre x kaç farklı tam sayı değeri alır?
[KULLANILAN YÖNTEM:] Polinom Bölmesi / Tam Sayı Bölünebilirliği
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — İfadeyi Parçalara Ayırma
Verilen rasyonel ifadeyi daha rahat analiz edebilmek için payı paydaya bölelim:
Bu işlem sonucunda ifademiz şu şekle dönüşür:
Adım 2 — Tam Sayı Olma Şartını Belirleme
İfadenin bir tam sayı sonucu verebilmesi için x+1 değerinin 15’in bir böleni olması gerekir. 15’in tam sayı bölenlerini listeleyelim:
\pm 1, \pm 3, \pm 5, \pm 15
Adım 3 — Doğal Sayı Olma Şartını Kontrol Etme (Kritik Adım)
Soruda ifadenin bir doğal sayı (\ge 0) olması gerektiği belirtilmiştir. Yani 3 - \frac{15}{x+1} \ge 0 olmalıdır. Bu da \frac{15}{x+1} \le 3 demektir.
Şimdi tüm bölenleri tek tek inceleyelim:
- x+1 = 15 \Rightarrow 3 - \frac{15}{15} = 2 (Doğal sayıdır
) - x+1 = 5 \Rightarrow 3 - \frac{15}{5} = 0 (Doğal sayıdır
) - x+1 = 3 \Rightarrow 3 - \frac{15}{3} = -2 (Doğal sayı değil
) - x+1 = 1 \Rightarrow 3 - \frac{15}{1} = -12 (Doğal sayı değil
) - x+1 = -1 \Rightarrow 3 - \frac{15}{-1} = 18 (Doğal sayıdır
) - x+1 = -3 \Rightarrow 3 - \frac{15}{-3} = 8 (Doğal sayıdır
) - x+1 = -5 \Rightarrow 3 - \frac{15}{-5} = 6 (Doğal sayıdır
) - x+1 = -15 \Rightarrow 3 - \frac{15}{-15} = 4 (Doğal sayıdır
)
Adım 4 — Değerleri Sayma
Şartı sağlayan x+1 değerleri: 15, 5, -1, -3, -5, -15 olmak üzere toplam 6 tanedir. Her bir x+1 değeri için farklı bir x tam sayısı oluşur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] 6 (C Seçeneği)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Doğal Sayı Şartı
- [Tanım:] Doğal sayılar \{0, 1, 2, \dots\} kümesidir.
- [Bu problemde:] Rasyonel ifadenin sonucunun negatif çıkmaması için yapılan kontrol hayati önem taşır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Negatif Bölenleri Unutmak
- [Yanlış:] Sadece 1, 3, 5, 15 değerlerine bakmak.
- [Doğru:] x bir tam sayı dediği için paydanın negatif bölenlerini de kontrol etmek.
- [Neden yanlış:] Payda negatif olduğunda sonuç büyüyeceği için genellikle doğal sayı şartını sağlar.
Bu çözümde ifadenin neden sadece 6 değer alabildiğini netleştirdik mi? Eğer benzer bir “pozitif tam sayı” şartı içeren soru çözmemi istersen belirtebilirsin.
