Fonksiyonun Eksenleri Kestiği Noktalar, Pozitif ve Negatifliği, Artan-Azalan Aralıklar
f: [a, b] to mathbb{R} olmak üzere, y = f(x) fonksiyonu daima azalan bir fonksiyondur.
a < k < p < b olmak üzere,
I. f(k) < f(b)
II. f(p) < f(a)
III. f(a) - f(k) > 0
ifadelerinden hangileri daima doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) II ve III
Azalan Fonksiyonlarda Değer Karşılaştırması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir f fonksiyonu bir aralıkta daima azalan ise, bu aralıktaki her x_1 ve x_2 elemanı için:
x_1 < x_2 \implies f(x_1) > f(x_2)
kuralı geçerlidir. Yani tanım kümesindeki girdiler büyüdükçe, fonksiyonun aldığı değerler küçülür (eşitsizlik yön değiştirir).
ÇÖZÜM ADIMLARI & ÖNCÜL ANALİZİ:
Verilen sıralama:
a < k < p < b
-
I. Öncül: f(k) < f(b)
- k < b olduğundan, f daima azalan bir fonksiyon olduğu için:
$$f(k) > f(b)$$ olmalıdır. - Dolayısıyla I. öncül yanlıştır.
- k < b olduğundan, f daima azalan bir fonksiyon olduğu için:
-
II. Öncül: f(p) < f(a)
- a < p olduğundan, azalanlık kuralına göre:f(a) > f(p) \iff f(p) < f(a)
- Dolayısıyla II. öncül daima doğrudur.
- a < p olduğundan, azalanlık kuralına göre:
-
III. Öncül: f(a) - f(k) > 0
- a < k olduğundan, azalanlık kuralına göre:f(a) > f(k)
- f(k) ifadesini eşitsizliğin sol tarafına alırsak:
$$f(a) - f(k) > 0$$ elde edilir. - Dolayısıyla III. öncül daima doğrudur.
- a < k olduğundan, azalanlık kuralına göre:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Azalan Fonksiyon: Bağımsız değişken (x) arttıkça bağımlı değişkenin (y) azaldığı fonksiyon türüdür. Bu nedenle eşitsizlik sıralaması fonksiyon değerlerine aktarılırken tersine döner.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Sıralama a < k < p < b olduğunda görüntülerin de aynı sırada kalacağını düşünerek f(a) < f(k) < f(p) < f(b) şeklinde yazmak.
Doğru Yaklaşım: Azalan fonksiyonlarda girdiler büyüdükçe sonuçlar küçüleceğinden eşitsizliğin yönü değişir: f(a) > f(k) > f(p) > f(b).
Benzer bir mantıkla pekiştirme yapmak adına, fonksiyonun daima artan olduğu bir durum için benzer bir soru çözmek ister misin?
