Fonksiyon tersini bulma sorusu çözümü
Soru:
Uygun koşullarda tanımlanan,
f(x) = \log_3 (x^2 - 7) - \log_3 1
fonksiyonu verilmiştir.
Buna göre, f^{-1}(x) fonksiyonunun kuralı aşağıdakilerden hangisidir?
Ön Hazırlık ve Temel Bilgiler
- Fonksiyonun tanımı:
f(x) = \log_3 (x^2 - 7) - \log_3 1
Ancak, \log_3 1 = 0 olduğundan fonksiyonun sadeleşmiş hali:
f(x) = \log_3 (x^2 - 7)
- Amaç:
f^{-1}(x)'i yani fonksiyonun tersini bulmak.
Fonksiyon Tersini Bulma Adımları:
- y = f(x) olarak yaz:
y = \log_3 (x^2 - 7)
- Logaritmanın tanımını kullan:
y = \log_3 (x^2 - 7) \Rightarrow 3^y = x^2 - 7
- Denklemde x'i yalnız bırak:
x^2 = 3^y + 7
- Buradan:
x = \pm \sqrt{3^y + 7}
Ama ters fonksiyonda x değişkeni y olur ve ters fonksiyonda y değişkeni x olur.
Yani tersini yazarken değişkenleri yer değiştiriyoruz:
y = \pm \sqrt{3^x + 7}
- Uygun koşullara göre işaret belirlenir (genellikle tanım aralığına bakılır). Soruda bu belirtilmemişse, şıklara bakarak doğru işaret seçilir.
Şıkların İncelenmesi:
Şıklardaki ifadeler:
- A şıkkı: f^{-1}(x) = 3^{\frac{x}{2}} - 7
- B şıkkı: f^{-1}(x) = 3^x \cdot 2 + 7
- C şıkkı: f^{-1}(x) = \sqrt{\frac{3^x - 7}{2}}
- D şıkkı: f^{-1}(x) = \sqrt{3^{2x} - 7}
- E şıkkı: f^{-1}(x) = \sqrt{3^x + 7}
Bizim bulduğumuz ifadeye en yakın olan E şıkkıdır:
f^{-1}(x) = \sqrt{3^x + 7}
Özet Tablosu
| İşlem Adımı | Denklemler & Açıklamalar |
|---|---|
| Fonksiyonun sade hali | f(x) = \log_3 (x^2 - 7) |
| Ters fonksiyon tanımı | y = \log_3 (x^2 - 7) \Rightarrow 3^y = x^2 - 7 |
| x'in ifadesi | x = \pm \sqrt{3^y + 7} |
| Ters fonksiyon değiştirildi | f^{-1}(x) = \pm \sqrt{3^x + 7} |
| Şıklarla karşılaştırma | En uygun şık: E şıkkı |
Sonuç:
Fonksiyonun tersi (ters fonksiyon kuralı) aşağıdaki gibidir:
\boxed{f^{-1}(x) = \sqrt{3^x + 7}}
Eğer fonksiyonun tanım aralığı veya işaret koşulu verilirse, işaret netleşir. Ancak mevcut bilgilerle en doğru şık E şıkkıdır.
Fonksiyon tanımı:
f(x) = logₐ(x − 7) − logₐ(x) = logₐ( (x − 7)/x )
Tersini bulmak için adımlar:
-
f(x)=y olsun:
y = logₐ( (x − 7)/x ) -
Üs alarak log’dan kurtulalım:
aʸ = (x − 7)/x -
Eşitliği x’e göre çözelim:
aʸ = 1 − 7/x
7/x = 1 − aʸ
x/7 = 1/(1 − aʸ)
x = 7/(1 − aʸ) -
Burada y, f(x) olduğu için ters fonksiyon kuralı:
f⁻¹(y) = 7 / (1 − aʸ)Değişken ismini tekrar x yaparsak:
f⁻¹(x) = 7 / (1 − aˣ)
Notlar:
- a>0, a≠1 koşulunda tanımlıdır.
- Orijinal fonksiyonun görüntü kümesi ℝ olduğundan tersi tüm gerçel x’ler için geçerlidir.
Sonuç olarak, soruda verilen seçenekler arasında doğru ifade
f⁻¹(x) = 7 / (1 − aˣ) olacaktır.
