10 Filirnsiler isim fit sifat fit ve zart-fiil olmak üzere üçe ayrilrlar
Acklamaya göre
LCan kafeste curmaz uçar
Dünya bir han konan göçer
L Ay dolanir yllar geçer mi
Dostlar beni hatırlasın
I Açar solar türlü çiçek gibi
Kimler gülmüş kim gülecek
bölümlerinden hangilerinde fiilimsi kullanılmıştır?
AL Yalnizl
B) Ive lll
C Yalnız ll
D) Il ve l
Soru Fotoğrafı:
Fiilimsiler (İsim-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil) Konu Analizi ve Soru Çözümü
KULLANILAN KAVRAMLAR:
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine gelen “-an, -esi, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” ekleriyle yapılır ve genellikle sıfat görevinde kullanılır.
- Çekimli Fiil: Şahıs ve kip eki alarak cümlede yüklem olan fiillerdir. Fiilimsilerle karıştırılmamalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I. Bölümün Analizi
- “Can kafeste durmaz uçar” → Buradaki “-maz” eki geniş zamanın olumsuzu olan çekimli fiildir (durur/durmaz).
- “Dünya bir han konan göçer” → “Kon-an” kelimesindeki -an eki sıfat-fiil ekidir. “Nasıl han?” sorusuna cevap veren bir niteleme sıfatı görevi üstlenmiştir.
- Sonuç: I. bölümde fiilimsi vardır.
Adım 2 — II. Bölümün Analizi
- “Ay dolanır yıllar geçer mi” → “Dolanır” ve “geçer” kelimeleri geniş zaman eki almış çekimli fiillerdir (yüklemdir).
- “Dostlar beni hatırlasın” → “Hatırlasın” emir kipiyle çekimlenmiş bir fiildir.
- Sonuç: II. bölümde fiilimsi yoktur.
Adım 3 — III. Bölümün Analizi
- “Açar solar türlü çiçek gibi” → “Açar” ve “solar” geniş zaman ekli çekimli fiillerdir.
- “Kimler gülmüş kim gülecek” → “Gülmüş” (öğrenilen geçmiş zaman) ve “gülecek” (gelecek zaman) kelimeleri cümlede yüklem görevinde kullanılan çekimli fiillerdir.
- Sonuç: III. bölümde fiilimsi yoktur.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
I. Bölüm: “konan” (Sıfat-fiil) mevcuttur.
II. Bölüm: Sadece çekimli fiiller vardır.
III. Bölüm: Sadece çekimli fiiller vardır.
Adım 5 — Son Doğrulama
Sıfat-fiil ekleri olan “-ar, -mez, -ecek, -miş” ekleri, zaman ekleriyle (kip ekleri) çok sık karışır. Bir kelimenin fiilimsi olması için yüklem dışında bir görevde (sıfat veya isim gibi) kullanılması gerekir. I. maddedeki “konan” kelimesi net bir sıfat-fiildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Sıfat-fiil (An-ası-mez-ar-dik-ecek-miş)
- Tanım: Fiilleri sıfatlaştıran eklerdir.
- Bu problemde: “Konan göçer” ifadesindeki “kon-an” kelimesi sıfat-fiil görevindedir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Zaman Eki ve Sıfat-fiil Karışıklığı
- Yanlış: “Gülecek” kelimesini her gördüğünde sıfat-fiil sanmak.
- Doğru: “Gülecek günler (Sıfat-fiil)” vs “O elbet gülecek (Gelecek zaman/Çekimli fiil)”.
- Neden Yanlış: Kelimenin cümledeki görevi (yüklem mi yoksa niteleyici mi olduğu) belirlenmeden karar verilmemelidir.
Bu sorudaki “konan” kelimesinin neden sıfat-fiil olduğunu, diğerlerinin neden çekimli fiil olduğunu daha detaylı açıklamamı ister misin?