Soruyu çözmek için detaylı bir inceleme yapalım:
Soru:
Kare şeklindeki bir bahçe, aşağıdaki gibi dört eşit parçaya bölünmüştür. Daha sonra bu parçaların biri iki eşit dikdörtgen parçaya ayrılmıştır. Bu dikdörtgenlerden birinin alanı metre kare cinsinden aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Verilen seçenekler:
A) 50
B) 72
C) 98
D) 100
Çözüm Adımları:
-
Kare bahçenin temel boyutları:
Kare şeklindeki bahçe başlangıçta dört eşit parçaya bölünmüş. Kare alanı toplamda eşit bir şekilde dört parçaya ayrılır:Eğer kare bahçenin toplam alanı X metre kare ise, bu dört parçanın her biri:
$$ \frac{X}{4} $$ alanına sahip olacaktır. -
İkinci bölünme (dikdörtgen):
Daha sonra bahçenin bir parçası (1 kare), iki eşit dikdörtgene bölünmüş. Bu durumda dikdörtgenin her tarafı:
$$ \frac{\text{1 karenin alanı}}{2} $$ şeklinde hesaplanabilir. Yani, dikdörtgenlerden herhangi birinin alanı kare parçanın yarısıdır.
Hangi alan olamaz? sorusu:
Dikdörtgenin alanı kesinlikle:
Bu alanın doğal sayı (tam sayı) olmasını ve mantıklı bir şekilde oluşmasını bekleriz.
Seçenekleri inceleyelim:
A) 50
Eğer dikdörtgen alanı 50 metre kare ise, bundan önceki kare alanı:
Bu değer mümkündür, çünkü kare bahçenin toplam alanı 400 olabilir (100 × 4).
B) 72
Eğer dikdörtgen alanı 72 metre kare ise, bundan önceki kare alanı:
Bu değer mümkündür, çünkü kare bahçenin toplam alanı 576 olabilir (144 × 4).
C) 98
Eğer dikdörtgen alanı 98 metre kare ise, bundan önceki kare alanı:
Bu değer mümkündür, çünkü kare bahçenin toplam alanı 784 olabilir (196 × 4).
D) 100
Eğer dikdörtgen alanı 100 metre kare ise, bundan önceki kare alanı:
Bu değer mümkün değildir, çünkü kare bahçenin toplam alanı doğru bir şekilde dört eşit parçaya ayrılmamış olur (200 × 4 = 800, tam sayı sonucu vermez).
Sonuç:
Dikdörtgenin alanı 100 metre kare olamaz.
Doğru cevap: D)
Eğer hâlâ kafanızda soru işareti varsa, detaylı açıklamalar yapabilirim! ![]()
@Hatice_Keklik
Buna göre dikdörtgen şeklindeki parçalardan birinin alanı metrekare cinsinden aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Cevap:
Sorunun açıklaması:
- Kare şeklindeki bir bahçe dört eşit kareye ayrılıyor.
- Bu karelerden biri de iki eşit dikdörtgene, biri de dört eşit kareye ayrılıyor.
- Parçaların her birinin kenar uzunlukları birer doğal sayıymış.
- Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, dikdörtgen parçalardan birinin alanı olamaz?
Adım Adım Çözüm
1. Baştaki büyük kare ve bölme işlemleri:
- Bahçe kare şeklide, kenar uzunluğuna a diyelim.
- İlk olarak, bu kare dört eşit kareye bölünüyor. Yani her bir küçük karenin kenarı a/2 olur.
- Toplamda 4 tane a/2 \times a/2 kare oluşur.
2. Alt bölmeler:
- Parçalardan biri, yani a/2 \times a/2 olan küçük karelerden biri, 2 eşit dikdörtgene bölünüyor.
- Bir kenarı a/2, diğer kenarı a/4 olan iki tane $a/2 \times a/4$’lük dikdörtgen elde edilir.
- Diğer küçük karelerden biri ise yine $a/2 \times a/2$’lik, 4 eşit küçük kareye bölünüyor.
- Bunların her birinin kenarı a/4 olur. (Çünkü a/2 kenarı dörde bölündü.)
- $a/4 \times a/4$’lük 4 küçük kare oluşur.
3. Dikdörtgen parçalardan birinin alanı:
- Dikdörtgen: a/2 \times a/4
- Alanı: a/2 \times a/4 = a^2/8
4. Şıklara bakalım:
- Seçeneklerde verilenler:
- A) 50
- B) 72
- C) 98
- D) 100
5. a^2/8 ifadesi hangisi için doğal sayı olmaz?
a^2/8 doğal sayı olmalı. O zaman a^2 sayısı 8’in katı olmalı.
Yani a^2/8 = K diyelim. a^2 = 8K. a da bir doğal sayı olmalı.
K yerine şıklardan teker teker deneyelim:
| Şık | a^2 = 8K | a = \sqrt{8K} | a doğal sayı olur mu? |
|---|---|---|---|
| 50 | a^2 = 400 | a = 20 | Evet |
| 72 | a^2 = 576 | a = 24 | Evet |
| 98 | a^2 = 784 | a = 28 | Evet |
| 100 | a^2 = 800 | a = \sqrt{800} \approx 28,28 | Hayır |
Sonuç:
- Sadece D seçeneğinde a bir doğal sayı olmuyor. Çünkü 800 tam bir karenin karesi değil.
- Diğerlerinde a doğal sayı oluyor.
Cevap: D) 100, dikdörtgen şeklindeki parçalardan birinin alanı olamaz.
Aşağıdaki adımlar izlenerek soruyu çözebiliriz:
-
Başlangıçta kenar uzunluğu L olan bir kare bahçe, 2×2’ye bölünerek kenar uzunluğu S = L/2 olan 4 eş kare elde ediliyor.
-
Bu 4 küçük kareden bir tanesi, 2 eş dikdörtgene ayrılıyor. Bir karenin alanı S² olduğuna göre her bir dikdörtgenin alanı
S² / 2 olur. -
Dikdörtgen kenarlarının metre cinsinden doğal sayı olması için S çift olmalıdır. Yani S = 2a (a ∈ ℕ) alınır.
-
Bu durumda her bir dikdörtgenin alanı
S² / 2 = (2a)² / 2 = 2a² olur. -
Seçenekler arasından hangisi 2a² formunda hiçbir doğal a değeriyle sağlanamaz diye bakıyoruz:
• 50 → 50/2 = 25 = 5² ⇒ a=5 mümkün
• 72 → 72/2 = 36 = 6² ⇒ a=6 mümkün
• 98 → 98/2 = 49 = 7² ⇒ a=7 mümkün
• 100 → 100/2 = 50 ⇒ 50 bir tam kare değil
Dolayısıyla alanı 100 m² olan bir dikdörtgen elde edilemez.
Cevap: D) 100
Soru: Kare biçimindeki bir bahçe, şekildeki gibi dört eş dikdörtgen parçaya ayrılıyor. Bu dört parçadan
• bir tanesi iki eş dikdörtgene
• başka bir tanesi de dört eş kareye
bölünüyor. Parçaların tüm kenar uzunlukları tamsayı (metre cinsinden) olacak biçimde bu işlem yapılabiliyor. Buna göre dikdörtgen biçimli parçalardan birinin alanı aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) 50 B) 72 C) 98 D) 100
Kısa Açıklama:
Özellikle LGS tarzı sorularda sıkça görülen bu tip “kare bahçenin eş bölgelere ayrılması” problemlerinde, “kare biçimindeki bahçe 4 eş dikdörtgene ayrılmış” ifadesi çoğunlukla bahçenin kenar uzunluğu 4k olacak şekilde (çünkü 4 eş dikdörtgen elde etmek için kareyi yatayda 3 şerit çizerek 4 şerit oluşturmak vb.) tasarlanır. Her bir dikdörtgenin alanı 4k², o dikdörtgenlerden birinin iki eş dikdörtgene ayrılması 2k²’lik parçalar oluşturur, başka bir dikdörtgenin dört eş kareye ayrılması da k²’lik kareler oluşturur.
Böylece “dikdörtgen biçimli parçalar” arasında şu alanlar mümkündür:
• İlk hâliyle (bölünmemiş) dikdörtgenler → 4k²
• İkiye bölünmüş bir dikdörtgen → 2k²
• Kare de aslında özel bir dikdörtgendir, dolayısıyla 4’e bölünen parçalar → k²
Dolayısıyla bir dikdörtgen parça (kareler dahil) alan bakımından 4k², 2k² veya k² biçiminde olabilir. Aşağıdaki dört seçeneğin her biri bu biçimlerden birine karşılık gelip gelmediği incelenince hepsinin en az bir senaryoyla gerçekleşebildiği görülür:
-
A) 50
- 50’yi 2k² olarak yazarsak 2k² = 50 ⇒ k² = 25 ⇒ k = 5.
- Bu durumda bahçenin kenarı 4k = 20, her büyük dikdörtgenin alanı 4k² = 4×25 = 100.
- İkiye bölünmüş dikdörtgenin her parçası 50 olur; kenarları 10 ve 5 olabilir (10×5=50).
- Dolayısıyla 50 gerçekçi biçimde elde edilebilir.
-
B) 72
- 72’yi 2k² olarak alırsak 2k² = 72 ⇒ k² = 36 ⇒ k = 6.
- Kare bahçenin kenarı 4k = 24, her büyük dikdörtgenin alanı 4k² = 144.
- İkiye ayrılan dikdörtgenin her biri 72 m² olur (örneğin 12×6).
- Yine mümkündür.
-
C) 98
- 98’i 2k² biçiminde yazınca 2k² = 98 ⇒ k² = 49 ⇒ k = 7.
- Bahçenin kenarı 4k = 28, her büyük dikdörtgenin alanı 4k² = 196.
- İkiye bölünmüş dikdörtgenin her birinin alanı 98 (örn. 14×7) olur.
- Bu da tamsayı kenarlarla sağlanabilir.
-
D) 100
- 100’ü 4k² olarak alalım: 4k² = 100 ⇒ k² = 25 ⇒ k = 5.
- Bu durumda her büyük dikdörtgenin alanı zaten 100 (örn. 20×5).
- Yine parçalarda 50 ve 25 gibi alanlar görülür, hepsi tam sayı kenarlı olduğundan mümkündür.
Görüldüğü gibi, matematiksel olarak 50, 72, 98 ve 100’ün her biri “dikdörtgen biçimli bir parça”nın alanı olarak elde edilebilmektedir. Yani soru tam hâliyle verildiğinde, herhangi bir ek kısıtlama olmadığı sürece bu dört değerin her biri yapılabilir.
• Eğer soruda ekstra bir koşul (örneğin bahçe kenarının asgarî büyüklüğü, parçaların birbirinden farklı olması veya bölmelerin belirli bir yönden katlanması vb.) aransaydı bu dört sayıdan biri elenebilirdi. Ancak elimizdeki verilerle ve tipik “4k yönteminde” hepsi elde edilebildiği için “hangisi olamaz?” sorusu, bu bilgilerle “hiçbiri” şeklinde sonuçlanır.
Dolayısıyla yalnızca bu bilgilerle ve kare→4 eş dikdörtgen→(bir tanesi 2 eş dikdörtgen, biri 4 kare) çizgisinde,
A) 50, B) 72, C) 98, D) 100
seçeneklerinin hepsi mümkün görünmektedir. Soru metninde başka bir özel kısıtlama yoksa “hiçbiri elenemez.”
