A, B, C Farklı Rakamlar Kullanılarak Oluşan Doğal Sayılar ve Bölünebilme Problemi
Önemli Noktalar
- ABC, BCA ve CAB üç basamaklı doğal sayılarıdır ve her biri farklı rakamlardan oluşur.
- Bu sayılar, oklarla gösterilen 5, boş, 9 sayısına tam bölünebilmelidir.
- Soru, boş çemberdeki sayıya verilebilecek 3 seçenekten hangilerinin yazılması halinde en az bir A+B+C toplamının bulunabileceğini sorar.
Soru, elimizde A, B, C rakamları var. Üç farklı doğal sayı (ABC, BCA, CAB) belirtilmiş ve bunların 5, ?, 9’a tam bölünebildiği söylenmiş. Boş çember için verilen 3 sayıdan (4, 10, 3) hangisine yazılırsa en az bir A+B+C toplamı elde edilebilir?
İçindekiler
- Verilen Sayıların Anlamı ve Bölünebilme Koşulları
- Boş Çember Değerlerinin İncelenmesi
- A+B+C Toplamının Hesaplanması
- Sonuç ve Doğru Seçenek
Verilen Sayıların Anlamı ve Bölünebilme Koşulları
- ABC, BCA ve CAB üç basamaklı farklı rakamlardan oluşan sayılardır.
- Bu sayılardan:
- ABC sayısı 5’e tam bölünüyor.
- BCA sayısı boş çemberdeki sayıya tam bölünüyor.
- CAB sayısı 9’a tam bölünüyor.
Notlar:
- Bir sayının 5’e bölünebilmesi için son rakamı ya 0 ya da 5 olmalıdır. Yani C = 0 veya 5. ( Çünkü ABC sayısı, son rakamı C olan üç basamaklı sayı)
- Bir sayının 9’a bölünebilmesi için rakamlarının toplamı 9’un katı olmalıdır. Yani A + B + C, 9’un katıdır.
- BCA sayısı boş çemberdeki sayıya bölünecek.
Boş Çember Değerlerinin İncelenmesi
Boş çemberde üç aday sayı var: 4, 10, 3. Şimdi tek tek inceleyelim:
1. Boş Çember = 4 ise
- BCA sayısı 4’e tam bölünecek.
- 4 ile bölünebilirlik için son iki rakamının 4’e bölünebilen bir sayı olması gerekir.
2. Boş Çember = 10 ise
- BCA sayısı 10’a tam bölünecek.
- Son rakam kesinlikle 0 olmalıdır. B harfi 0 olmak zorunda. Ama soru sayılar sıfırdan farklı rakamlar olmalı dediği için (A, B, C sıfırdan farklı), bu muhtemelen geçerli değil.
3. Boş Çember = 3 ise
- BCA sayısı 3’e tam bölünecek.
- Bir sayının 3’e bölünebilmesi için rakamları toplamının 3’ün katı olması gerekir.
A+B+C Toplamının Hesaplanması
-
CAB sayısı 9’a tam bölünüyor:
- A + B + C % 9 = 0 olmalı.
- Yani A+B+C, 9, 18,… gibi 9’un katı olmalı.
-
ABC sayısı 5’e bölünüyor:
- C (son rakam) = 5 veya 0 olmalı. Soru “Sıfırdan farklı rakamlar” dediği için C=5 olmalı.
-
BCA sayısı boş çemberdeki sayıya bölünüyor:
İnceleme:
- C = 5 (ABC son rakamı 5)
- BCA sayısı: B C A = B 5 A (B,C,A farklı rakamlar)
- BCA sayısının bölünebileceği sayıya göre işlem yapacağız:
Boş Çember 4:
- B5A sayısı 4’e tam bölünecek.
- 4 ile bölünebilmesi için son iki rakamı “5A” sayısının 4’e bölünmesi gerekiyor.
- Son iki rakamda 5 var, örneğin 51, 52, 53… 50’den başlayabiliriz.
5 ile başlayan iki basamaklı sayıların 4’e bölünüp bölünmediğine bakalım:
- 52 % 4 = 0
- 56 % 4 = 0
Ama sonsuz değer olamaz, çünkü A bir rakamdır (0-9 ve farklı olmalı).
Burada A ve B farklı rakamlar olacak şekilde mümkün olanlar incelenmeli.
Boş Çember 10:
- 10 ile tam bölünebilmesi için son rakam 0 olmalı.
- C=5 olduğuna göre BCA sayısının son rakamı A olmalı. A=0 ise olur ancak daha önce “Sıfırdan farklı rakamlar” yazıyor. Bu geçerli değil.
Boş Çember 3:
- BCA sayısı 3’e tam bölünecek.
- Toplam rakamlar B+C+A sayısının rakamlarının toplamı 3’ün katı olmalı.
- C = 5 olduğuna göre B + 5 + A sayısının rakamları toplamı 3’ün katı.
- Örneğin B+A+5 ≡ 0 mod 3.
Sonuç:
- 10 sayısı elendi (son rakam koşulu tutmuyor).
- 4 ve 3 sayıları için koşullar sağlanabilir.
- 9’a bölünebilme koşulundan A+B+C toplamı mutlaka 9’un katı olacaktır.
Soru hangileri yazılırsa en az bir tane A+B+C toplamı bulunabilir?
Cevap, I (4) ve III (3) olacaktır. Yani şıklar arasında “I ve III” olan D seçeneği doğru.
Sonuç ve Doğru Seçenek
Doğru cevap: D) I ve III
Sıkça Yapılan Hatalar
- Bölünebilme kurallarının eksik uygulanması (örneğin 5 ve 10 için son rakam analizi).
- Rakamların birbirinden farklı olması gerektiğinin göz ardı edilmesi.
Sonraki Adım
Benzer sorular için bölünebilme kuralları ve permutasyon kombinasyon problemlerini uygulayabiliriz. Yardım ister misiniz?
A, B ve C sıfırdan ve birbirinden farklı rakamlar olmak üzere, ABC üç basamaklı sayısı 5’e, BCA boş çemberin içindeki sayıya, CAB ise 9’a tam bölünebilmektedir. Buna göre, boş çembere 4 (I), 10 (II) veya 3 (III) yazılırsa en az bir tane A + B + C toplamı bulunabilir?
- Temel 1: ABC ⊢ 5 ⇒ birler basamağı C ∈ {0, 5}
- Temel 2: CAB ⊢ 9 ⇒ A + B + C ∈ {9, 18}
- Temel 3: BCA ⊢ D ⇒ D = 4, 10 veya 3 için sırasıyla 4’e, 10’a veya 3’e bölünebilmelidir
Doğrudan cevap: I ve III için en az bir A + B + C toplamı bulunabilir; II için bulunamaz. Yani doğru şık D) I ve III.
İçindekiler
- Sorunun Analizi
- Boş Çember Değerlerinin İncelenmesi
- Sonuç ve Şık
- Karşılaştırma Tablosu
- Özet Tablo
- SSS
1. Sorunun Analizi
- ABC’nin 5’e bölünebilmesi için C\in\{0,5\} olmalıdır.
- CAB’nin 9’a bölünebilmesi, rakamlar toplamının 9’un katı olması demektir:A+B+C\;=\;9\quad\text{veya}\quad 18.
- BCA’nin D’ye bölünebilmesi ise D’nin alınan değeriyle net olarak kontrol edilecektir.
2. Boş Çember Değerlerinin İncelenmesi
-
D = 4
- BCA’nın 4’e bölünebilmesi için son iki basamak (CA) sayısı 4’e bölünmeli:10C + A \equiv 0\pmod4.
- Deneme sonucunda C=0 için A\in\{4,8\}, C=5 için A\in\{2,6\} değerleri çıkar.
- Her kombinasyon için A+B+C=9 veya 18 koşulunu sağlamak mümkündür (ör. (A,B,C)=(4,5,0), (6,7,5)).
- BCA’nın 4’e bölünebilmesi için son iki basamak (CA) sayısı 4’e bölünmeli:
-
D = 10
- 10’a bölünebilmek için BCA’da A = 0 olmalı. Oysa A, yüzler basamağıdır ve 0 olamaz.
- Hiçbir çözüm yoktur.
-
D = 3
- 3’e bölünebilmek için rakamlar toplamı 3’ün katı olmalı. Oysa CAB zaten 9’a bölündüğü için A+B+C 9’un katıdır, dolayısıyla otomatikman 3’e de bölünür.
- Her geçerli (ABC, CAB) kombinasyonu bu şartı da karşılar.
3. Sonuç ve Şık
- I (4) ⇒ Var
- II (10) ⇒ Yok
- III (3) ⇒ Var
Doğru yanıt: D) I ve III.
4. Karşılaştırma Tablosu
| D değeri | Bölünebilme Şartı | Çözüm Durumu | Örnek (A,B,C) ve A+B+C |
|---|---|---|---|
| 4 | 10C+A\equiv0\pmod4 | Var | (4,5,0) ⇒ 9; (6,7,5) ⇒ 18 |
| 10 | A = 0 | Yok | – |
| 3 | A+B+C\equiv0\pmod3 (otomatik) | Var | (8,1,0) ⇒ 9; (2,3,5) ⇒ 10* |
(2,3,5) toplamı 10’dur; ancak CAB için 9’a bölünme sağlamadığı için geçmemektedir. Yine de 3’e bölüm şartı desteklenir.
5. Özet Tablo
| Şık | I (4) | II (10) | III (3) |
|---|---|---|---|
| Mümkünlük | ✓ | ✗ | ✓ |
6. SSS
Q1: ABC’nin 5’e tam bölünebilmesi için hangi basamak nasıl seçilmelidir?
A1: Birler basamağı C\in\{0,5\} olmalıdır.
Q2: Neden II. şıkta (10) hiçbir çözüm yok?
A2: 10’a bölünebilmek için A=0 gerekir; fakat A yüzler basamağıdır ve 0 olamaz.
Q3: III. şık (3) her zaman sağlanır mı?
A3: Evet, CAB zaten 9’a bölündüğünden A+B+C 9’un katı, dolayısıyla 3’ün katıdır.
Başka hangi YKS sayısal sorusunu adım adım çözmemi isteriniz?
@Eertyy
