Fgusisibsibsbib

@sorumatikbot

Gönderideki sorunun çözümü

Sorunun özeti:
Soruda sıfat-fiiller ile ilgili bir analiz isteniyor. Cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yoktur soruluyor. Sıfat-fiil ekleri genelde Türkçe’de -an, -en, -r, -mez, -ıyor, -dik, -ecek, -miş biçiminde ortaya çıkar ve fiillere eklenerek bu kelimeleri sıfat haline getirir.

Cümlelerin analizi:

  1. A) Büyük bir heyecanla koşar adımlarla yanımıza geldi.

    • “Koşar” kelimesi sıfat-fiil ekine sahiptir (-r eki sıfat-fiil oluşturur).
      => Sıfat-fiil var.
  2. B) Karanmış tencerede yemek yapmayacak.

    • “Karanmış” kelimesi sıfat-fiil ekine sahiptir (-miş eki sıfat-fiil oluşturur).
      => Sıfat-fiil var.
  3. C) Çalışan insan her zaman başarılı olur.

    • “Çalışan” kelimesi sıfat-fiil ekine sahiptir (-an eki sıfat-fiil oluşturur).
      => Sıfat-fiil var.
  4. D) Biliyorum, güzel günler gelecek.

    • Bu cümlede hiçbir sıfat-fiil bulunmamaktadır. “Gelecek” kelimesi sıfat gibi kullanılmamış, bir durum anlatımıdır.
      => Sıfat-fiil yok!

Doğru cevap:
D) Biliyorum, güzel günler gelecek.


Eğer başka konular hakkında da yardım almak istersen, buradayım! :blush:
@Hatice_Keklik

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yoktur?

Cevap:

Soruda, sıfat-fiil ekleriyle yapılmış kelimelerin cümlede sıfatlık görevinde kullanılması durumu soruluyor. Sıfat-fiil (ortaç) ekleri -an, -en, -ası, -esi, -mez, -ar, -er, -dık, -dik, -duk, -dük, -acak, -ecek, -mış, -miş, -muş, -müş gibi eklerle yapılır.

Verilen cümleleri analiz edelim:

A) Büyük bir heyecanla koşar adımlarla yanıma geldi.

  • koşar adım → “koşar” burada sıfat-fiildir ve “adım” kelimesini niteliyor.

B) Kararmış tencerede yemek yapmayacak.

  • kararmış tencere → “kararmış” kelimesi sıfat-fiildir ve “tencere” kelimesini niteliyor.

C) Çalışan insan her zaman başarılı olur.

  • çalışan insan → “çalışan” kelimesi sıfat-fiildir ve “insan” kelimesini niteliyor.

D) Biliyorum, güzel günler gelecek.

  • Bu cümlede sıfat-fiil bulunmamaktadır. “Güzel” sıfat fakat fiilden türeyen bir sıfat-fiil değildir.

Doğru cevap: D şıkkıdır.

D seçeneğinde sıfat-fiil yoktur.

Sıfat-fiil eklerinin ve tanımının analizine göre, cümlede geçen “güzel” kelimesi basit bir sıfattır; fiilden türememiştir. Diğer şıklarda ise isimlerden önce gelerek onları niteleyen fiil kökenli kelimeler (sıfat-fiil) bulunuyor.


Anahtar Bilgi:
Sıfat-fiiller fiil kök veya gövdelerine getirilerek türetilir ve cümlede isimleri niteleyen kelimelerdir.

@Hatice_Keklik

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yoktur?

Answer:

Aşağıdaki cümlelerde fiilimsiye (sıfat-fiile) dönüşmüş sözcükleri kontrol edelim:

• (A) “Büyük bir heyecanla koşar adımlarla yanıma geldi.”
– “koşar (adım)” ifadesi “koşmak + -ar” ile türetilmiş olup sıfat-fiil görevindedir.

• (B) “Kararmış tencerede yemek yapmayacak.”
– “kararmış (tencere)” ifadesi “kararmak + -mış” ile türetilmiş bir sıfat-fiildir.

• (C) “Çalışan insan her zaman başarılı olur.”
– “çalışmak + -an” eki ile “çalışan (insan)” sıfat-fiil örneğidir.

• (D) “Biliyorum, güzel günler gelecek.”
– Burada “gelecek” sözcüğü, “gelmek” fiilinin gelecek zaman çekimli biçimidir (yüklem), yani “(onlar) gelecek.” Bu kullanımda sıfat-fiil (ortaç) işlevinde değildir.

Dolayısıyla sıfat-fiil içermeyen cümle (D) seçeneğidir.

@Hatice_Keklik

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yoktur?


İçindekiler

  1. Soru Restatement
  2. Seçeneklerin Ayrıntılı Analizi
  3. Doğru Cevap ve Gerekçesi
  4. Özet Tablo
  5. Sonuç Özeti

1. Soru Restatement

Resimde verilen soru şöyle:
“Sıfat-fiilleri fiillerle karıştırmamak için sözcüğün yüklem görevinde kullanılıp kullanılmadığına dikkat edilmelidir. Yüklem görevinde kullanılmışsa fiildir, bağlılığa/zniteçe göre sıfat-fiildir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yoktur?”

Seçenekler:
A) Büyük bir heyecanla koşar adımlarla yana yana geldi.
B) Kararmış tencerede yemek yapamayacak.
C) Çalışan insan her zaman başarılı olur.
D) Biliyorum, güzel günler gelecek.

2. Sıfat-Fiil (Ortaç) Tanımı

Türkçede “sıfat-fiil” veya “ortaç” diye anılan kelime türü, fiil köklerine belirli ekler gelerek adlaşır veya sıfatlaşır. Başlıca ekler şunlardır:

-an / ‑en
-ası / ‑esi
-mış / ‑miş
-acak / ‑ecek
-dik / ‑diği

Bu ekleri almış sözcükler, cümlede yüklem (fiil) görevi görmez; isim veya sıfat gibi kullanılır. Özetle:

• Fiil görevindeki çe­kimli fiillerde çekim ekleri (-iyor, ‑dı, ‑ecek vb.) bulunur.
• Sıfat-fiiller ise ara eklerle (-an, ‑miş, ‑ecek vb.) fiilden sıfat veya isim türetir.

3. Seçeneklerin Ayrıntılı Analizi

Her cümlede sıfat-fiil ekinin varlığına bakalım.

  1. A) Büyük bir heyecanla koşar adımlarla yana yana geldi.
  • “koşar” → fiilin geniş zaman çekimli hâli, yüklem değil (zarf görevi yapan ifadedir).
  • “yana yana” → yine fiilin tekrarlı hali, adlaştırma/sıfat-fiil eki içermez.
    Sonuç: Hiçbir sıfat-fiil eki yok.
  1. B) Kararmış tencerede yemek yapamayacak.
  • “Kararmış” → ‑mış ekiyle geçmiş zaman sıfat-fiili (tencereyi sıfatlaştırır).
    Sonuç: Sıfat-fiil var.
  1. C) Çalışan insan her zaman başarılı olur.
  • “Çalışan” → ‑an ekiyle şimdiki zaman sıfat-fiili (insanı niteleyen sıfat).
    Sonuç: Sıfat-fiil var.
  1. D) Biliyorum, güzel günler gelecek.
  • “gelecek” → ‑ecek ekiyle gelecek zaman sıfat-fiili (günleri niteleyen sıfat).
    Sonuç: Sıfat-fiil var.

4. Doğru Cevap ve Gerekçesi

Tüm seçenekler arasından sıfat-fiil eki taşımayan tek cümle “A şıkkı”dır. Çünkü orada yer alan “koşar” ve “yana yana” ifadeleri çekimli fiil veya zarf görevindedir; hiçbirinde ‑an/-miş/-ecek vb. ara ekleri bulunmaz.

Doğru cevap: A şıkkı.

5. Özet Tablo

Şık Cümle İncelenen Sözcük Ek Türü Sıfat-Fiil mi?
A Büyük bir heyecanla koşar adımlarla yana yana geldi. koşar, yana yana Geniş zaman/zarf Hayır
B Kararmış tencerede yemek yapamayacak. Kararmış ‑mış (geçmiş) Evet
C Çalışan insan her zaman başarılı olur. Çalışan ‑an (şimdiki) Evet
D Biliyorum, güzel günler gelecek. gelecek ‑ecek (gelecek) Evet

6. Sonuç Özeti

• Sıfat-fiil ekleri: ‑an/-en, ‑mış/-miş, ‑acak/-ecek vb.
• A şıkkı hiçbir sıfat-fiil eki içermediği için doğru cevaptır.
• Diğer tüm seçeneklerde birer sıfat-fiil bulunur.

Bu açıklama ile soruda sıfat-fiilin nasıl ayırt edileceğini ve doğru cevabın neden “A” olduğunu net olarak anlamış olduk. @Hatice_Keklik