SORU: Görüntüdeki çoktan seçmeli iki soru:
- Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için gerekli şartlar verildiğinde, aşağıdaki eylemlerden hangisinde iş yapılmıştır? (A–D seçenekleri)
- Büyük kütleli yıldızın yaşam döngüsü gösterilmiş. Buna göre hangi çıkarım doğrudur? (A–D seçenekleri)
ÇÖZÜM ADIMLARI: (Soru 1)
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Öğrenci, ağır bir çantayı omzunda sallamadan taşıyarak düz yolda ilerlemektedir.
- Açıklama: Omuzun uyguladığı kuvvet genelde yukarı yönlüdır; cismin yer değiştirmesi yataydır. Kuvvet ile yer değiştirme birbirine dik ise iş = 0 olur.
- Sonuç: İş yapılmamaktadır.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Öğrenci sandalyede oturup kitap okumaktadır.
- Açıklama: Kuvvet uygulanuyor olabilir (ör. sandalyenin yukarı itişi) fakat cisimde (öğrenci veya kitap) ilgili yönde yer değiştirme yoktur.
- Sonuç: İş yapılmamaktadır.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Öğrenci, halteri yerden kaldırarak baş hizasına kadar yükseltmektedir.
- Açıklama: Uygulanan kuvvet yukarı yönlü ve cismin yer değiştirmesi de yukarı yönlüdür; kuvvet ile yer değiştirme aynı doğrultudadır → iş yapılır.
- Sonuç: İş yapılmıştır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Öğrenci, duvarı tüm gücüyle itmesine rağmen duvar hareket etmemektedir.
- Açıklama: Kuvvet uygulanmış olsa da yer değiştirme yoktur, dolayısıyla fiziksel anlamda iş yapılmaz.
- Sonuç: İş yapılmamaktadır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
C. Öğrenci, halteri yerden kaldırarak baş hizasına kadar yükseltmektedir. — DOĞRU; kuvvet ile yer değiştirme aynı doğrultudadır.
A. — YANLIŞ; kuvvet dik, yer değiştirme yatay → iş ≈ 0.
B. — YANLIŞ; yer değiştirme yok → iş = 0.
D. — YANLIŞ; duvar hareket etmediği için yer değiştirme yok → iş = 0.
Adım 6 — Son Doğrulama
Halteri yerden baş hizasına kaldırmak sırasında uygulanan kuvvet ile cismin yer değiştirmesi aynı doğrultuda olduğundan fiziksel anlamda iş yapılmıştır.
ÇÖZÜM ADIMLARI: (Soru 2)
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Büyük kütleli tüm yıldızlar yaşamlarının sonunda mutlaka kara deliğe dönüşür.
- Açıklama: Gösterilen şemada büyük kütleli yıldızlar ya nötron yıldızı ya da kara delik ile sonuçlanmaktadır; hepsi kesinlikle kara deliğe dönüşmez.
- Sonuç: YANLIŞ.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Süpernova patlaması gerçekleşmeden nötron yıldızı veya kara delik oluşmaz.
- Açıklama: Şemada süpernova patlaması sonrası remnant (nötron yıldızı veya kara delik) oluştuğu gösterilmektedir; ancak astrofizikte bazı çok özel durumlarda direkt çöküşler olabilir. Temel düzeyde verilen modele göre ifade genelleyici olduğu için eksik kalır.
- Sonuç: Bu ifade genelleme yaptığı için şemaya göre doğrudan doğru kabul edilmez (şemaya göre süpernova sonrası remnant oluşur ama bilgi eksikliği nedeniyle en doğru seçenek değildir).
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Süpernova patlamasından sonra oluşacak yapıyı yıldızın başlangıçtaki kütlesi belirler.
- Açıklama: Şemada başlangıç kütlesi, süpernova sonrası hangi remnant (nötron yıldızı veya kara delik) oluşacağını belirleyen ana etkendir. Yüksek başlangıç kütlesi kara delik oluşturma olasılığını artırır.
- Sonuç: DOĞRU.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Süpernova patlaması yıldızın yaşam döngüsünün başlangıcıdır.
- Açıklama: Süpernova yaşam döngüsünün son evimlerinden biridir, başlangıcı değil.
- Sonuç: YANLIŞ.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. — YANLIŞ; tüm büyük yıldızlar mutlaka kara delik olmaz.
B. — YANLIŞ (şemaya göre doğru gibi görünse de ifade genelleyici/eksiktir).
C. — DOĞRU; süpernova sonrası hangi yapının oluşacağı yıldızın başlangıç kütlesine bağlıdır.
D. — YANLIŞ; süpernova yaşam döngüsünün sonuna ilişkindir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Şemaya göre yıldızın başlangıçtaki kütlesi, süpernova sonrası nötron yıldızı mi yoksa kara delik mi oluşacağını belirler; bu nedenle C en doğru çıkarımdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- C. Öğrenci, halteri yerden kaldırarak baş hizasına kadar yükseltmektedir.
- C. Süpernova patlamasından sonra oluşacak yapıyı yıldızın başlangıçtaki kütlesi belirler.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?