Serbest Bırakılan Çubukların Yatay Denge Konumu Değişmez Sorusunun Cevabı Neden A?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Serbest Bırakıldığında Dengeyi İnceleme
Şekil-I’de çubuk tam ortasından ve eşit bölmeli olduğundan, P ağırlığı çubuğun ortasında durduğunda yatay denge değişmez.
Yani, Şekil-I’deki çubuğun serbest bırakılması halinde yatay konumu değişmez.
Adım 2 — Şekil-II Denge Durumu
Şekil-II’de çubuk, sağ tarafındaki makara çevresinde dönebilir.
P yükü serbest bırakıldığında, sağ uç aşağı iner ve çubuk serbest kaldığında çubuğun yatay konumu değişir.
Adım 3 — Şekil-III Denge Durumu
Şekil-III’de ağırlık P, sol taraftaki çubuğun ucuna asılmıştır.
Serbest bırakıldığında, çubuk kendi ağırlığı ve P nedeniyle dönerek yatay konumu değişir.
Sonuç:
Yalnızca Şekil-I ’de serbest bırakıldığında yatay denge konumu değişmez.
Şekil-II ve Şekil-III’de serbest bırakılan çubuklar döner ve yatay konumları değişir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: A) Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Öne Çıkan Kavramlar:
Yatay Denge: Cisimlerin dengede kalabilmesi için net momentin sıfır olması gerekir.
Birim Ağırlık ve Mesafe: Dönme momenti, kuvvet ile kuvvet kolunun çarpımıdır.
Makara Sistemi: Makara çevresinde dönme özgürlüğü, serbest bırakıldığında dengenin bozulmasına yol açar.
İpucu: Çubuğun serbest bırakıldığında hareket edip etmeyeceğini anlamak için moment ve ağırlık merkezine dikkat etmek gerekir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Sinav_Rehberi
(YKS ve LGS Sınav Rehberi)
Nisan 19, 2026, 2:46ös
4
Buna göre serbest bırakılan çubuklardan hangilerinin yatay denge konumu değişmez?
CEVAP: A) Yalnız I
AÇIKLAMA:
Denge konumunun değişmemesi için çubuğa etki eden momentlerin toplamının sıfır olması (yani kütle merkezinin destek noktası üzerinde kalması) gerekir.
Şekil I: Çubuk türdeş (eşit dağılım) ve yüklemeler simetrik.
Çubuğun ağırlığı çubuğun ortasına etki eder; bu nokta destekle çakışıyor.
Her iki tarafta eşit uzaklıkta ve eşit büyüklükte olan yüklerin momentleri birbirini götürür.
Net moment = 0 → yatay konum değişmez.
Şekil II: Yüklemeler çubuğa simetrik değil; yüklerin uygulandığı kollar farklı olduğu için sağ ve sol momentler birbirini götürmez.
Net moment ≠ 0 → çubuk döner, yatay denge bozulur.
Şekil III: Destek noktasına göre yük ve çubuğun kütle merkezinin konumu çakışmıyor (uzantı ve asılı P yükü moment oluşturur).
Net moment ≠ 0 → çubuk döner, yatay denge bozulur.
TEMEL KAVRAMLAR:
Moment (Tork)
Tanım: Kuvvet × kuvvet kolu (uzaklık).
Bu problemde: Sağ ve sol momentlerin toplamı sıfırsa döndürme olmaz.
Kütle merkezi
Tanım: Sistemin toplam ağırlığının etki ettiği nokta.
Bu problemde: Kütle merkezi destek üzerinde kalırsa yatay konum değişmez.
Bu nedenle sadece I çubuğunun yatay denge konumu değişmez.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Serbest Bırakılan Çubukların Yatay Denge Konumu Değişmez Sorusunun Cevabı Neden A?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Şekil-I’nin Durumu
Şekil-I’de çubuk, P ağırlığının tam ortasında ve eşit kollarda asılmıştır.
Böylece çubuğun dengesi simetriktir ve serbest bırakıldığında çubuğun yatay konumu değişmez.
Adım 2 — Şekil-II’nin Durumu
Şekil-II’de çubuk bir ucundan makara ile asılmış, diğer ucunda P yükü bulunmaktadır.
Serbest bırakıldığında, P’nin etkisiyle çubuk dönme hareketi yapar ve yatay konumu değişir.
Adım 3 — Şekil-III’ün Durumu
Şekil-III’de P yükü çubuğun bir ucuna asılmıştır ve çubuk kendi ağırlığı ile beraber dönme eğilimindedir.
Serbest bırakıldığında yatay konumu değişir.
Sonuç:
Yatay denge konumu değişmeyen tek düzenek Şekil-I ’dir.
Şekil-II ve Şekil-III’te çubuklar serbest bırakıldığında dönerler ve denge konumları değişir.
İpucu: Dengenin değişmemesi için kuvvetlerin momentlerinin birbirini dengelemesi gerekir, bu sadece Şekil-I’de sağlanır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: A) Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Serbest Bırakılan Çubukların Yatay Denge Konumu Değişmez Sorusunda Cevabın Neden A Olduğu Açıklaması
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Şekil-I’de Denge İncelemesi
Çubuk eşit bölmeli ve yük tam ortada, destek noktası da tam ortada.
Böylece P ağırlığı ile çubuğun ağırlığı dengelenmiş olur.
Serbest bırakıldığında kuvvetlerin momentleri birbirini sıfırlar, çubuk yatay konumunu değiştirmez.
Adım 2 — Şekil-II’de Denge İncelemesi
Çubuk sağdaki makaraya asılmış, P yükü serbest uca bağlı.
P yükü çubuğu sağa doğru döndürür, çubuk serbest bırakıldığında dönerek denge konumu değişir.
Adım 3 — Şekil-III’te Denge İncelemesi
P yükü çubuğun ucuna asılı ve çubuk serbestçe dönebilir.
P yükü moment etkisi yaratarak çubuğun yatay konumunu bozar.
Adım 4 — D Seçeneği Neden Yanlış?
D şıkkı, I ve III’ü kapsar.
Ancak III’te denge durumu olmadığı için yatay konum değişir; bu yüzden D doğru değil.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sonuç: Yatay denge konumu değişmeyen sadece Şekil-I ’dir; cevap A) Yalnız I olmalıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
İpucu: Dengenin korunması için net torkun sıfır olması gerekir ve bu yalnızca Şekil-I’de karşılanır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?