O0ZDEBİR
YINLARI
FEN BİLİMLERİ
direnci
uruyor.
anah-
u göz-
Deniz, içinde su bulunan bir kaba P ve R cisimlerini e
zeyinden serbest birakiyor. P cismi su yüzeyinde
dengede kalırken R cismi kabin dibine batarak dengede
Iiyor.
i su dü-
zerek
ka
6.
Su
- Yer
(yatay)
Buna göre
. Pcisminin özkütlesi, R cisminin özkütlesinden küçüktür.
R cismine etki eden kaldırma kuvveti, ağırlığından kü-
kaldırma kuvvetinden büyüktür.
C
çüktür.
yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? (Cisimler
boşluksuz ve türdeş yapıdadır.)
A) Yalnız l
B) Yalnjz ll
Yalnız ll
E) I ve l
kları
ve ll
Sıvıların Kaldırma Kuvveti ve Yoğunluk İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Yüzme Durumu: d_{\text{cisim}} < d_{\text{sıvı}} \implies F_K = G
- Batma Durumu (Dibe Oturma): d_{\text{cisim}} > d_{\text{sıvı}} \implies F_K + N = G \implies F_K < G
- Kaldırma Kuvveti: F_K = V_{\text{batan}} \cdot d_{\text{sıvı}} \cdot g
ÇÖZÜM ADIMLARI & ÖNCÜL ANALİZİ:
-
I. Yargı: “P cisminin özkütlesi, R cisminin özkütlesinden küçüktür.”
- P cismi su yüzeyinde yüzdüğü için özkütlesi suyun özkütlesinden küçüktür: d_P < d_{\text{su}}
- R cismi dibe battığı için özkütlesi suyun özkütlesinden büyüktür: d_R > d_{\text{su}}
- Bu iki durumu birleştirdiğimizde: d_P < d_{\text{su}} < d_R \implies d_P < d_R elde edilir.
- (Bu ifade kesinlikle doğrudur.)
-
II. Yargı: “P cismine etki eden kaldırma kuvveti, R cismine etki eden kaldırma kuvvetinden büyüktür.”
- Bir cisme etki eden kaldırma kuvveti F_K = V_{\text{batan}} \cdot d_{\text{sıvı}} \cdot g bağıntısıyla bulunur.
- Cisimlerin toplam kütleleri veya hacimleri bilinmediği için batan hacimleri (V_{\text{batan}}) hakkında kesin bir kıyaslama yapılamaz. Dolayısıyla F_{K,P} ile F_{K,R} büyüklükleri birbirine eşit, büyük veya küçük olabilir.
- (Bu ifade kesin değildir.)
-
III. Yargı: “R cismine etki eden kaldırma kuvveti, ağırlığından küçüktür.”
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — I ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Batan Cisimler: Bir cisim tabana oturmuşsa, sıvının uyguladığı kaldırma kuvveti cismin tüm ağırlığını dengelemeye yetmemiştir; aradaki fark tabanın tepki kuvveti (N) tarafından karşılanır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Batan cismin dengede olduğunu görüp kaldırma kuvvetini doğrudan ağırlığına eşit (F_K = G) kabul etmek.- Doğru Yaklaşım: Cisim tabana temas ediyorsa zemin tepkisi (N) devreye girer ve denge şartı F_K + N = G olur.
Bu sorudaki gibi kaldırma kuvvetinin cisimlerin hacim veya kütle değişimlerine bağlı olduğu farklı bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
