aslında kolay ama zorlandirici şeyler olabilir
Görselde iki farklı Fen Bilimleri sorusu yer alıyor. Her iki soruyu da adım adım inceleyerek çözelim.
1. Soru: Ay’ın Evreleri
Soru: “Yeni ay evresinden bir hafta sonra görülür. Buna göre bu evre aşağıdakilerden hangisidir?”
KULLANILAN KURAL: Ay’ın ana evreleri arasında yaklaşık 7 gün (bir hafta) süre vardır. Evre sırası: Yeni Ay → İlk Dördün → Dolunay → Son Dördün şeklindedir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Başlangıç Evresini Belirleme
Soruda başlangıç noktası olarak Yeni Ay evresi verilmiştir. Yeni Ay evresinde Ay, Dünya ile Güneş arasındadır ve karanlık görünür.
Adım 2 — Bir Hafta Sonrasını Hesaplama
Yeni Ay’dan yaklaşık 7 gün sonra Ay, yörüngesinde 90 derecelik bir yol alır. Bu evrede Ay’ın sağ tarafı aydınlık görünür ve “D” harfine benzer.
Adım 3 — Seçenek Analizi
- A) Şişkin Ay: Ana evreler arasındaki ara evredir.
- B) Son Dördün: Yeni Ay’dan yaklaşık 21 gün sonra görülür.
- C) Dolunay: Yeni Ay’dan yaklaşık 14 gün sonra görülür.
- D) İlk Dördün: Yeni Ay’dan tam 1 hafta (7 gün) sonra görülür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) İlk Dördün
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. Soru: Karışımın Son Sıcaklığı
Soru: Aynı cins, farklı kütleli sıvılar (60 °C, 100 g ve 20 °C, 50 g) karıştırılıyor. Karışımın son sıcaklığı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Farklı sıcaklıktaki maddeler karıştırıldığında, ısı alışverişi denge sıcaklığına (T_{denge}) ulaşana kadar sürer. Denge sıcaklığı her zaman küçük sıcaklık < T_{denge} < büyük sıcaklık aralığındadır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sıcaklık Sınırlarını Belirleme
Karıştırılan sıvıların sıcaklıkları 20 \text{ °C} ve 60 \text{ °C}'dir. Son sıcaklık mutlaka 20 \text{ °C}'den büyük, 60 \text{ °C}'den küçük olmalıdır (20 < T_{son} < 60).
Adım 2 — Kütle Etkisini Yorumlama
Karışımda 100 \text{ g} (60 \text{ °C}) ve 50 \text{ g} (20 \text{ °C}) sıvı vardır. Isı sığası (kütlesi) büyük olan sıvının sıcaklığına son sıcaklık daha yakın olur. Yani sonuç 40 \text{ °C} (orta nokta) ile 60 \text{ °C} arasında bir değer olmalıdır.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
- A) 20 \text{ °C}: Olamaz (En küçük sıcaklığa eşit olamaz).
- B) 45 \text{ °C}: Olabilir (20 ile 60 arasındadır ve sıcak olana daha yakındır).
- C) 60 \text{ °C}: Olamaz (En büyük sıcaklığa eşit olamaz).
- D) 80 \text{ °C}: Olamaz (60 \text{ °C} sınırını aşamaz).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 45 °C
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Isı Alışverişi
- Tanım: Sıcaklıkları farklı maddeler temas ettiğinde sıcak olandan soğuk olana doğru enerji aktarımıdır.
- Bu problemde: 60 \text{ °C}'deki su ısı verirken, 20 \text{ °C}'deki su ısı almıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Sıcaklıkları Toplayıp Bölmek
- Yanlış: (60 + 20) / 2 = 40 \text{ °C} (Bu sadece kütleler eşitse geçerlidir).
- Doğru: Kütlesi fazla olana daha yakın bir değer seçilmelidir.
Ay’ın evrelerinin kronolojik sırası hakkında başka bir sorun var mı yoksa karışım problemleriyle ilgili farklı bir örnek çözmemi ister misin?
