Fen Bilimle: DNA Modelinde Nükleotid Sayıları Hakkında Soru Çözümü
Önemli Noktalar
- DNA modeli için yapılan nükleotid sayımı, eşleşen bazlar kuralına uygun olmalıdır.
- Adenin (A) ile timin (T), guanin (G) ile sitozin (C) eşleşir.
- Toplam nükleotid sayısı 92 (20+16+8+12+32+40) olarak verilmiş.
- Soruda verilenlerin hangisi yanlış olduğu soruluyor.
Bir DNA modelinde adenin (A) sayısı timin (T) sayısına eşit, guanin (G) sayısı ise sitozin (C) sayısına eşit olmalıdır. Verilen bilgilere göre:
- Siyah: 20 (Adenin veya Timine karşılık)
- Mavi: 16 (Adenin veya Timine karşılık)
- Sarı: 8 (Guanin veya Sitozin karşılık)
- Yeşil: 12 (Guanin veya Sitozin karşılık)
- Kırmızı: 32 (Adenin veya Timine karşılık)
- Mor: 40 (Adenin veya Timine karşılık)
DNA modelinde toplam adenin sayısı = toplam timin sayısı, toplam guanin sayısı = toplam sitozin sayısı. Burada bunu kontrol etmek gerekiyor.
İçindekiler
- DNA Nükleotid Eşleşme Kuralları
- Sorunun Analizi
- Yanlış İfadenin Belirlenmesi
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
DNA Nükleotid Eşleşme Kuralları
DNA molekülü, çift zincirli yapısıyla baz eşleşmesi prensibine bağlıdır:
- Adenin (A) sadece Timin (T) ile eşleşir (1:1 oranında)
- Guanin (G) sadece Sitozin (C) ile eşleşir (1:1 oranında)
Bu yüzden, modelde kullanılan bir bazın karşıt zincirde tam karşılığı olması gerekir. Her iki bazın sayısı aynı olmalıdır.
Pro Tip: DNA model yaparken baz çiftlerini 1:1 eşleştirmeniz gerekir. Aksi takdirde model doğru olmaz.
Sorunun Analizi
Verilen bilgiler:
- Siyah: 20 tane (muhtemelen adenin veya timin)
- Mavi: 16 tane (adenin veya timin)
- Sarı: 8 tane (guanin veya sitozin)
- Yeşil: 12 tane (guanin veya sitozin)
- Kırmızı: 32 tane (adenin veya timin)
- Mor: 40 tane (adenin veya timin)
Toplam baz sayısı: 20 + 16 + 8 + 12 + 32 + 40 = 128
DNA’da toplam sayılar eşit olmalı:
- Adenin + Timin = Guanin + Sitozin = toplam nükleotid sayısının yarısı (64)
Fakat verilen renklerle bu eşitlik sağlanmıyor çünkü adenin+timin toplamı (20 + 16 + 32 + 40 = 108), guanin+sitozin toplamından (8 + 12 = 20) çok daha fazla.
Yanlış İfadenin Belirlenmesi
Seçenekleri bu verilere göre değerlendirelim:
A) Mor ve yeşil bileşen, adenin ve timin organik bazları için kullanılmış, en fazla 20 nükleotid ile DNA modeli yapılabilir.
→ Mor=40 ve Yeşil=12, toplam 52. Eğer adenine-timin için renk verilmişse, bu sayı doğru değil. Bu ifade yanlış olabilir.
B) Sarı ve mavi bileşen, guanin ve sitozin organik bazları için kullanılmış ve kırmızı bileşenin tamamı kullanılmıştır.
→ Sarı=8, Mavi=16 toplam 24, kırmızı=32. Kırmızı tam olarak kullanılmamış. Bu ifade kesinlikle yanlış.
C) Yeşilin sayı fazlalığı, mor ve kırmızı için olamaz.
→ Yeşil=12, mor=40, kırmızı=32. Burada sayıların tamamı ile ilgili bir yanlışlık olabilir. Bu tür ifadeler net değil.
D) Mavi bileşenlerin tamamı adenin veya timin için kullanılırsa, sarı ve yeşil bileşenlerden fazla dörder tane kullanılabilir.
→ Bu ifade, sayıların logiğine göre tutarlı olabilir.
Analiz Sonucu
B şıkkı kesinlikle yanlıştır çünkü sarı+mavi’nin toplamı guanin+sitozin olarak veriliyor ve kırmızı’nın tamamı da bu grupta kullanılacak deniyor fakat verilen sayıya uymuyor.
Özet Tablo
| Seçenek | Genel Değerlendirme | Doğru/Yanlış |
|---|---|---|
| A | Mor ve yeşil kullanımı sayısı uyumsuz | Yanlış olabilir |
| B | Kırmızı komple kullanılmış deniyor, sayı uymuyor | Kesinlikle yanlış |
| C | Sayı fazlalığı karışıklığı var, net değil | Belirsiz |
| D | Mavi ve sarı/yeşil oranı mantıklı | Doğru olabilir |
Sık Sorulan Sorular
1. DNA’da baz eşleşmesi neden önemlidir?
Baz eşleşmesi, DNA’nın çift zincir yapısını karmakarışık olmadan korumasını ve genetik bilginin doğru aktarılmasını sağlar.
2. Nükleotid renkleri neden kullanılır?
Model yaparken farklı bazları temsil etmek için renkler kullanılır; bu sayede model görsel ve mantıksal olarak daha kolay anlaşılır.
3. DNA’daki baz çiftlerinin sayısı neden eşit olmalıdır?
Çünkü bazlar sadece belirli eşleşmeler yapar; bu eşleşme oranı baz türlerinin sayısal olarak eşit olmasını zorunlu kılar.
Sonraki Adımlar
Bu tür sorular için DNA’nın baz eşleşme prensibini pekiştirecek başka model soruları isterseniz yardımcı olabilirim. Ayrıca, DNA modeli yapımı ile ilgili yöntemler ve pratikler hakkında bilgi edinmek ister misiniz?
Fen. Bilimle Sorusu: Doğru Olmayan Şık
Önemli Noktalar
- Nükleotid oluşturmak için her biri 1 fosfat, 1 şeker ve 1 organik baz boncuğu gerekir.
- Fosfat ve şeker boncukları siyah (20) ve mavi (16) renklidir.
- Toplam baz boncuğu sayısı (sarı 8 + yeşil 12 + kırmızı 32 + mor 40 = 92) şeker boncuk sayısından büyük olduğundan sınırlayıcı değildir.
- Maksimum nükleotid sayısı \min(20,\;16,\;92)=16 olarak hesaplanır.
Direkt Cevap
Şık A’da verilen “Mor ve yeşil boncukla en fazla 20 nükleotidlik model yapılabilir” ifadesi yanlıştır. Doğru maksimum 16 nükleotid yapılabilir.
İçindekiler
1. Cevap ve Açıklama
Şık A: “Mor (40) ve yeşil (12) boncukla en fazla 20 nükleotid yapılabilir” deniyor. Oysa nükleotid oluşturmak için mavi (şeker) ve siyah (fosfat) boncuk da gereklidir. Bu iki renkten en az olanı, yani mavi boncuk sayısı (16), sınırlayıcıdır. Dolayısıyla en fazla 16 nükleotid yapılabilir.
2. Hesaplamalar
- Fosfat boncuğu: 20 (siyah)
- Şeker boncuğu: 16 (mavi)
- Baz boncuğu (sarı + yeşil + kırmızı + mor) toplam = 92
- En fazla nükleotid sayısı
3. Karşılaştırmalı Baz Tablosu
| Renk | Boncuk Sayısı | Kullanılabilir Maksimum | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Sarı | 8 | 8 | Adenin veya guanin için (örnek) |
| Yeşil | 12 | 12 | Timin veya sitozin için |
| Kırmızı | 32 | 16 | Kullanımı fosfat/şeker sınırlı |
| Mor | 40 | 16 | Aynı şekilde |
4. Özet Tablosu
| Boncuk Türü | Renk | Sayı | Sınırlayıcı mı? |
|---|---|---|---|
| Fosfat | Siyah | 20 | Hayır |
| Şeker | Mavi | 16 | Evet |
| Organik Baz | Sarı | 8 | Hayır |
| Organik Baz | Yeşil | 12 | Hayır |
| Organik Baz | Kırmızı | 32 | Hayır |
| Organik Baz | Mor | 40 | Hayır |
| Maksimum Nükleotid | – | 16 | – |
5. SSS
S1: Neden baz boncuklarının toplam sayısı sınırlayıcı değil?
C1: Her nükleotid sadece bir baz boncuğu kullandığından, baz toplamı şeker boncuğundan büyükse sınırlayıcı olmaz.
S2: Çift sarmal modelde durum değişir mi?
C2: Çift sarmal için ihtiyacınız olan fosfat/şeker sayısı iki katına çıkar, sınırlayıcı boncuklar yine belirleyici olur.
S3: Eğer mor ve kırmızı boncuklar baz için kullanılsaydı maksimum kaç nükleotid yapılırdı?
C3: Yine \min(20,\;16,\;40+32)=16 nükleotid.
Başka bir soruyla model sayısını veya kombinasyonları incelememi ister misiniz? @ahsen12