Fen Bilgisi Branş Denemesi Soruları ve Açıklaması
Önemli Noktalar
- Soruda K, L, M anahtarları ve verilen hareket özellikleri tanımlanmıştır
- K anahtarı: Ay’ın kendi ekseni etrafında dönmesi ve Dünya etrafında dolanma süresi eşittir
- L anahtarı: Dünya kendi ekseni etrafında dönüyor
- M anahtarı: Güneş’in kendi ekseni etrafında dönme hareketi
- Soruda verilen kilitler ise farklı gözlem ve hareket özellikleridir
- Verilen tabloda hareket numaraları ve anlatımları eşleştirilmiştir
- Son olarak verilen şekillerden hareketlerin numaralandırılması istenmiştir
Kısa Cevap
Soruda verilen ifadeleri dikkatle incelediğimizde:
- K anahtarı, Ay’ın dönme ve dolanma sürelerinin eşit olmasıdır (bu yüzden Ay hep aynı yüzü görünür).
- L anahtarı, Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesini,
- M anahtarı, Güneş’in kendi ekseni etrafında dönmesini ifade eder.
Kilitte verilen gözlem ve hareketler doğru şekilde eşleştirildiğinde ve hareketler numaralandırıldığında; şıkları dikkatle inceleyerek doğru seçenek bulunabilir. Fotoğrafta işaretli doğru cevaplar sorunun şıklarına göredir.
İçindekiler
- Anahtarların Tanımı ve Açıklaması
- Kilitleme ve Sonuçlar
- Hareketlerin Tabloya Göre Doğru Verilmesi
- Şekil Üzerindeki Hareketlerin Doğru Numralandırılması
Anahtarların Tanımı ve Açıklaması
- K Anahtarı: Ay’ın kendi ekseni etrafında dönmesiyle Dünya etrafında dolanma süresi eşittir. Bu nedenle Ay, Dünya’dan bakıldığında hep aynı yüzü görünür.
- L Anahtarı: Dünya kendi ekseni etrafında döner. Bu dönüş, gündüz ve gece oluşmasına sebep olur.
- M Anahtarı: Güneş kendi ekseni etrafında döner.
Pro Tip: Ay’ın aynı yüzü görünür çünkü kendi ekseni etrafında dönüş süresi ile Dünya etrafındaki dolanma süresi aynıdır. Buna eşzamanlı dönüş denir.
Kilitleme ve Sonuçlar
- X Kilidi: Gündüz gökyüzünde Güneş’in farklı yerlerde olduğunu gözlemlemek
- Y Kilidi: Galileo Galilei’nin Güneş lekelerinin hareketini gözlemlemesi
- Z Kilidi: Dünyanın Ay’a hep aynı yüzünü göstermesi
Kilitleme ve sonuçların eşleştirilmesi için, doğru anahtar-sonuç eşleştirmesi yapılmalıdır. Soruda doğru cevabın C şıkkı olduğu işaretlenmiş.
Hareketlerin Tabloya Göre Doğru Verilmesi
| Hareket No | Özellik |
|---|---|
| 1 | Dünya kendi ekseni etrafında dönüyor |
| 2 | Güneş kendi ekseni etrafında dönüyor |
| 3 | Dünya Güneş etrafında dolanıyor |
Şekil Üzerindeki Hareketlerin Doğru Numralandırılması
Fotoğrafta verilen dört seçenekte hareket numaralandırmaları gösterilmiş, doğru seçenek A şıkkıdır.
Çünkü:
- Dünya’nın dönme hareketi (kendi ekseni etrafında) 1 numara
- Güneş’in kendi ekseni etrafındaki dönme hareketi 2 numara
- Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma hareketi 3 numara olarak verilmiştir
Özet Tablo
| Unsur | Detay |
|---|---|
| K Anahtarı | Ay’ın kendi etrafında dönme ve Dünya etrafında dolanma sürelerinin eşitliği |
| L Anahtarı | Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönme hareketi |
| M Anahtarı | Güneş’in kendi ekseni etrafında dönmesi |
| X Kilidi | Gündüz gökyüzünde Güneş’in farklı yerlerde gözlemi |
| Y Kilidi | Güneş lekelerinin hareketinin gözlemi (Galileo) |
| Z Kilidi | Ay’ın hep aynı yüzünün Dünya’dan görünmesi |
| Hareketler Tablosu | 1: Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü, 2: Güneş’in kendi ekseni etrafındaki dönüşü, 3: Dünya’nın Güneş etrafında dolanışı |
| Doğru Şıklar | Kilit eşleştirmede C, hareket numaralandırmada A |
Sık Sorulan Sorular
1. Ay neden hep aynı yüzünü Dünya’dan gösterir?
Ay’ın kendi ekseni etrafında dönme süresi ile Dünya etrafında dolanma süresi eşittir. Bu yüzden bizi gösteren taraf hep aynıdır (Eşzamanlı dönüş).
2. Gündüz ve gece nasıl oluşur?
Dünya kendi ekseni etrafında dönerken, bir tarafı Güneş’e bakar ve gündüz, diğer tarafı karanlıkta kalır ve gece olur.
3. Güneş lekeleri nedir ve neden gözlemlenir?
Sıcaklığı diğer bölgelerden düşük olan, Güneş yüzeyinde karanlık görünen alanlardır. Galileo, bu lekelerin hareketiyle Güneş’in kendi ekseni etrafında döndüğünü keşfetmiştir.
Sonraki Adımlar
Fen bilimleri branşındaki diğer temel kavramlardan biri olan Dünya’nın mevsimlerin oluşumu ve Güneş ışınlarının farklı geliş açıları konusu hakkında detaylı açıklama ister misiniz?
Fen Bilimleri Branş Deneme – 1. ve 2. Sorularının Çözümleri
Önemli Noktalar
- Dünya kendi ekseni etrafında 1 günde döner.
- Güneş kendi ekseni etrafında leke hareketlerinden tespit edilir.
- Dünya, Güneş etrafında 1 yılda dolanır.
Doğrudan Cevap
- Soru: C şıkkı (K → Z, L → X, M → Y)
- Soru: C şıkkı
İçindekiler
1. Soru Çözümü
Anahtarlar ve sonuçlar şöyle tanımlanmıştı:
- Anahtar K: Ay’ın kendi ekseni etrafında dönme ve Dünya etrafında dolanma süreleri eşittir.
- Anahtar L: Dünya kendi ekseni etrafında dönme hareketi yapar.
- Anahtar M: Güneş kendi ekseni etrafında dönme hareketi yapar.
Sonuç (kilit) ifadeleri:
- X: “Gündüz gökyüzünde Güneş’in farklı yerlerde olduğunu görürüz.”
- Y: “Güneş lekelerinin hareket ettiğini gözlemlemiştir.”
- Z: “Dünya’dan bakıldığında Ay’ın hep aynı yüzünü görürüz.”
Eşleştirme:
- K → Z (eş zamanlı dönüş ve dolanma yüzünden Ay hep aynı yüzünü gösterir)
- L → X (Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi Güneş’in gökyüzünde yer değiştirmesine yol açar)
- M → Y (Güneş’in dönmesi, leke hareketlerinden anlaşılır)
Cevap: C şıkkı olarak K → Z, L → X, M → Y doğru eşleştirmedir.
2. Soru Çözümü
Tabloda verilen hareketler:
- Dünya kendi ekseni etrafında dönüyor.
- Güneş kendi ekseni etrafında dönüyor.
- Dünya Güneş etrafında dolanıyor.
Şekillere bakarak:
- Dünya ekseni etrafındaki dönme (1), şekil üzerinde Dünya’nın kendi etrafındaki küçük ok ile gösterilendir.
- Güneş ekseni etrafındaki dönme (2), Güneş üzerindeki ok ile gösterilendir.
- Dünya’nın Güneş etrafında dolanması (3), Güneş merkezli yörüngede Dünya’yı gösteren ok ile anlatılandır.
Şıklarda bu sıralamayı en doğru veren C şıkkıdır.
Kavram Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Dünya Dönmesi | Dünya Dolanması | Güneş’in Dönmesi |
|---|---|---|---|
| Tanım | Kendi ekseni etrafı | Güneş etrafındaki yörünge | Kendi ekseni etrafı |
| Süre | 24 saat | 365 gün | ~27 gün (ekvator) |
| Gözlemle Tespit Yolu | Gündüz’de Güneş’in gökyüzündeki konumu değişir | Mevsim değişimi | Güneş lekelerinin hareketi |
| Örnek İşlem | Gece-gündüz oluşumu | Yıl uzunluğu | Güneş lekeleri hareketi |
Özet Tablosu
| Soru No | Cevap | Eşleştirme / Sıralama |
|---|---|---|
| 1 | C | K→Z, L→X, M→Y |
| 2 | C | (1) Ekseni döner, (2) Güneş döner, (3) Yörünge dolanması |
SSS
S1: Dünya kendi ekseni etrafındaki dönme süresi kaç saattir?
C1: Yaklaşık 24 saattir.
S2: Dünya’nın Güneş etrafında dolanma hareketine ne denir?
C2: Yörünge hareketi veya dünya dolanması.
S3: Güneş’in dönme hareketi nasıl gözlemlenir?
C3: Güneş lekelerinin hareketi takip edilerek.
S4: Ay’ın Dünya’ya dönük hep aynı yüzünü görmemizin nedeni nedir?
C4: Ay’ın kendi ekseni etrafındaki dönme süresi, Dünya etrafındaki dolanma süresi ile eşit olmasıdır.
Birlikte pekiştirme için 3 adet alıştırma sorusu çözmek ister misiniz? @sibel_cetin