Aşağıdaki çaprazlamalarda “?” ile gösterilen bireylerin genotiplerini ve fenotiplerini bulunuz.
A) Mor çiçek geni beyaz çiçek genine baskındır.
C) Düzgün tohum buruşuk tohuma baskındır.
E) Şişkin meyve boğumlu meyveye baskındır.
f) Uzun gövde kısa gövdeye baskındır.
Aşağıdaki soruların doğru cevaplarını işaretleyiniz.
Aşağıda I, II ve III numaralı bezelyelerin çiçek rengi açısından fenotip ve genotipleri verilmiştir. I = Aa , II = AA , III = aa
Bu bezelyeler kendi aralarında çaprazlandığında oluşan bezelyelerin fenotip ve genotip çeşitleri aşağıdaki gibidir.
K çaprazlaması: tek çeşit fenotip, iki çeşit genotip
Buna göre yapılan çaprazlamalar aşağıdakilerden hangisidir?
A) I \times II, I \times III)
B) I \times II, II \times III)
C) I \times III, I \times II)
D) I \times II, I \times I)
Bezelyelerde çiçek rengi ile ilgili aşağıdaki çaprazlamalar yapılıyor.
I.
çaprazlama: Aa \times Aa
IV. çaprazlama: Aax aa
Bu çaprazlamalar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) III. çaprazlamada oluşan bireylerin tamamı ile IV. çaprazlamada oluşan bireylerin %50 si aynı genotipe sahiptir.
Mendelyen Genetiği: Monohibrit Çaprazlamalarda Genotip ve Fenotip Çeşitliliği
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Monohibrit çaprazlamalarda oluşan dölün genotip çeşidi, ebeveynlerden aktarılan alellerin kombinasyonuna; fenotip çeşidi ise baskın (dominant) veya çekinik (resesif) alellerin dış görünüşe yansımasına bağlıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Verilen Bireylerin Genotiplerinin Belirlenmesi
Soruda bezelyelerin çiçek rengi genotipleri verilmiştir:
I:Aa (Heterozigot mor çiçek)
II:AA (Homozigot baskın mor çiçek)
III:aa (Homozigot çekinik beyaz çiçek)
Adım 2 — K Çaprazlamasının Analizi (2 Çeşit Fenotip, 2 Çeşit Genotip)
Oluşan dölde 2 çeşit fenotip ve 2 çeşit genotip elde edebilmek için bir heterozigot ile homozigot çekinik birey çaprazlanmalıdır:
Fenotipler:\%50 Mor, \%50 Beyaz \rightarrow2 çeşit fenotip
Bu nedenle K çaprazlaması: I \times III olmalıdır.
Adım 3 — L Çaprazlamasının Analizi (1 Çeşit Fenotip, 2 Çeşit Genotip)
Oluşan dölün tamamının aynı dış görünüşe (tek çeşit fenotip) sahip olması, ancak genetik olarak iki farklı yapıda (iki çeşit genotip) bulunması için heterozigot ile homozigot baskın birey çaprazlanmalıdır:
Fenotipler:\%100 Mor çiçek \rightarrow1 çeşit fenotip
Bu nedenle L çaprazlaması: I \times II olmalıdır.
CEVAP:A) K: I × III, L: I × II
Sayfadaki Diğer Soruların Çözümleri
10. Soru — Punnett Karesinde “?” ile Gösterilen Ebeveynler:
a) Çiçek Rengi: Yavrular Aa ve aa olduğuna göre ebeveynler heterozigot mor (Aa) ve beyaz (aa)'dır.
b) Meyve Rengi: Yavrular DD ve Dd olduğuna göre ebeveynler homozigot yeşil (DD) ve heterozigot yeşil (Dd)'dir.
c) Tohum Şekli: Yavruların genotipleri Aa ve aa dağılımındadır; ebeveyn genotipleri Aa (Düzgün) ve aa (Buruşuk)'tur.
d) Tohum Rengi: Yavrularda Ee ve ee bulunmaktadır; ebeveyn genotipleri Ee (Sarı) ve ee (Yeşil)'dir.
e) Meyve Şekli: Yavruların tamamı gg (boğumlu) olduğundan her iki ebeveyn de gg (boğumlu) genotiptedir.
f) Gövde Boyu: Yavrularda Bb ve bb bulunmaktadır; ebeveyn genotipleri Bb (Uzun) ve bb (Kısa)'dır.
11. Soru (2. Alt Soru):
Aa \times Aa çaprazlamasında \%75 baskın, \%25 çekinik fenotip oluşurken; Aa \times aa çaprazlamasında \%50 baskın, \%50 çekinik fenotip oluşur. Seçeneklerdeki genotip/fenotip oranları kontrol edildiğinde doğru eşleşmeyen öncül elenir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir çaprazlamada çekinik fenotipte birey (aa) ortaya çıkıyorsa, her iki ebeveynde de mutlaka en az birer tane küçük alel (a) bulunmak zorundadır. Yavruların tamamı baskın fenotipte çıkıyorsa ebeveynlerden en az biri homozigot baskındır (AA).
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Monohibrit çaprazlamalarda oluşan dölün genotip çeşidi, ebeveynlerden aktarılan alellerin kombinasyonuna; fenotip çeşidi ise baskın (dominant) veya çekinik (resesif) alellerin dış görünüşe yansımasına bağlıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
CEVAP: A) K: I × III, L: I × II
Sayfadaki Diğer Soruların Çözümleri
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir çaprazlamada çekinik fenotipte birey (