- Buharlaşma ve kaynama kavramları ile ilgili, aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kaynama buharlaşmaya göre daha fazla enerji gerektirir.
B) Kaynama sırasında kabarcıklar oluşurken, buharlaşma sırasında kabarcıklar oluşmaz.
C) Buharlaşma kaynamadan daha hızlı gerçekleşen bir olaydır.
D) Buharlaşma maddenin sıvı olduğu her sıcaklıkta, kaynama ise belirli sıcaklık ve basınçta gerçekleşir.
E) Buharlaşma uçucu olmayan sıvılarda daha yavaştır. - Şekilde içinde bir miktar etil alkol (C_2H_5OH) bulunan kapta sıvı - buhar dengesi kurulmuştur. Aynı sıcaklıkta piston itilerek B noktasına sabitlenirse;
I. Buhar hâldeki molekül sayısı azalırken, sıvı hâldeki molekül sayısı artar.
II. Madde daha düzenli hâle geçer.
III. Etil alkol sıvısının buhar basıncı azalır.
yargılarından hangileri doğru olur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Buharlaşma, Kaynama ve Sıvı-Buhar Denge Buhar Basıncı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kaynama, sıvının her noktasında gerçekleşen hızlı bir buharlaşma süreci iken; buharlaşma yalnızca yüzeyde gerçekleşen daha yavaş bir olaydır. Kapalı kaplardaki denge buhar basıncı ise yalnızca sıvının cinsi, sıcaklık ve safsızlığa bağlı olup; kap hacmi, pistonun konumu veya buhar hacminin değişmesiyle değişmez.
8. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Doğru: Kaynama, sıvının iç basıncının dış basınca eşit olduğu anda sıvının her yerinde meydana geldiği için birim zamanda çok daha yüksek enerji gerektirir.
- B) Doğru: Kaynama esnasında sıvının iç kısımlarında buhar kabarcıkları oluşarak yüzeye çıkar; buharlaşma ise yalnızca yüzeydeki taneciklerle sınırlı olup kabarcık oluşturmaz.
- C) Yanlış: Buharlaşma yavaş ve sessiz bir süreçtir; kaynama ise buharlaşmanın en hızlı ve şiddetli hâlidir.
- D) Doğru: Buharlaşma sıvının bulunduğu her sıcaklıkta gerçekleşirken, kaynama dış basınca bağlı olarak belirli bir kaynama noktasında gerçekleşir.
- E) Doğru: Uçuculuğu az olan (tanecikler arası çekim kuvveti güçlü) sıvılarda buharlaşma hızı daha düşüktür.
8. SORUNUN CEVABI: C — Buharlaşma kaynamadan daha hızlı gerçekleşen bir olaydır.
9. SORUNUN ÇÖZÜMÜ VE ÖNCÜL ANALİZİ
Sabit sıcaklıkta piston A seviyesinden B seviyesine itildiğinde gaz hacmi azalır:
- I. Öncül (Doğru): Gaz hacmi küçüldüğünde birim hacimdeki buhar taneciği sayısı anlık olarak artar. Dengeyi yeniden sağlamak için buhar moleküllerinin bir kısmı yoğunlaşarak sıvı fazına geçer (C_2H_5OH_{(g)} \rightarrow C_2H_5OH_{(s)}). Bu nedenle buhar molekül sayısı azalır, sıvı molekül sayısı artar.
- II. Öncül (Doğru): Düzensizliği yüksek olan gaz tanecikleri, daha düzenli olan sıvı faza geçtiği için sistem genel olarak daha düzenli hâle geçer.
- III. Öncül (Yanlış): Sıvıların denge buhar basıncı yalnızca sıcaklık, sıvının cinsi ve saflığına bağlıdır. Sıcaklık değişmediği için etil alkolün buhar basıncı değişmez.
9. SORUNUN CEVABI: C — I ve II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Sıvı-buhar dengesinde piston itilip çekilerek hacim değiştirildiğinde buhar basıncının değiştiği yanılgısına sıkça düşülür. Sıcaklık sabit kaldığı sürece buhar basıncı kesinlikle sabit kalır; sistem bu basıncı korumak için sıvı ve buhar fazları arasındaki molekül sayısını dengeler.
