Etil alkol fermantasyonu yapan bir prokaryot hücre ile laktik asit fermantasyonu yapan bir ökaryot hücrede gerçekleşen süreçler için aşağıdakilerden hangisi ortak değildir?
A) Glikoliz reaksiyonlarının ve son ürün evresinin hücrenin sitoplazmasında tamamlanması
B) Substrat olarak glikozun kullanılması
C) Hücre içi pH değerini düşüren inorganik yapılı son ürünlerin oluşması
D) Substrat düzeyinde fosforilasyonun gerçekleşmesi
E) NAD^{+} koenziminin önce indirgenip sonra yükseltgenmesi
Fermantasyon Çeşitlerinde Son Ürün ve Sitoplazmik Reaksiyon Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Fermantasyon tepkimelerinde glikoliz ve son ürün evreleri hem prokaryot hem de ökaryot canlılarda hücre sitoplazmasında gerçekleşir. Etil alkol fermantasyonunda son ürün olarak etil alkol (organik) ve CO_2 (inorganik asidik gaz) oluşurken, laktik asit fermantasyonunda yalnızca laktik asit (organik asit) üretilir; inorganik bir son ürün açığa çıkmaz.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Fermantasyon tepkimelerinin tamamı (glikoliz ve son ürün evresi), ökaryot canlılar da dâhil olmak üzere tüm hücrelerde sitoplazmada gerçekleşir; dolayısıyla ortaktır.
- B) Her iki fermantasyon tipinde de glikoliz tepkimeleri için temel substrat olarak glikoz kullanılır; dolayısıyla ortaktır.
- C) Etil alkol fermantasyonunda açığa çıkan CO_2 inorganiktir ve asidik özellik göstererek pH’ı düşürür. Ancak laktik asit fermantasyonunda oluşan laktik asit pH’ı düşürse de organik bir bileşiktir; laktik asit fermantasyonunda inorganik bir son ürün oluşmadığı için ortak değildir.
- D) Glikoliz evresinde 4 ATP üretimi her iki fermantasyon yolunda da substrat düzeyinde fosforilasyon (SDF) ile gerçekleşir; dolayısıyla ortaktır.
- E) NAD^+ koenzimi glikolizde indirgenerek NADH’a dönüşür, son ürün evresinde ise hidrojenlerini aktararak tekrar yükseltgenir (NAD^+); dolayısıyla ortaktır.
CEVAP: C — Hücre içi pH değerini düşüren inorganik yapılı son ürünlerin oluşması
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM fermantasyon sorularında özellikle CO_2 çıkışını test eder. Laktik asit fermantasyonunda gaz çıkışı ve inorganik son ürün oluşumu görülmezken, etil alkol fermantasyonunda CO_2 çıkışı hem ortam basıncını artırır hem de inorganik asidik yapısıyla pH’ı düşürür.