) eTem sayilu kesirterin sadece kesir kismi sadelestirilir ya da genisletilir a) Omek d) 3) Aşağrdaki eşitliklerde yerine gelmesi gereken sayıları bulunuz. 65 13 Kesirler 16 48 kesrini 6 te genigtetel

)
eTem sayilu kesirterin sadece kesir kismi sadelestirilir ya da genisletilir
a)
Omek
d)
3) Aşağrdaki eşitliklerde yerine gelmesi gereken sayıları bulunuz.
65 13
Kesirler
16
48
kesrini 6 te genigtetelim 15x60 olduğundan 1e 1- denk kesirterdir
20
b)
e
P4) Aşağıdaki kesirlerin en sade hâlini yazınız.
e)
5
dersia Herkesin Kazandığı Lig!
33
10
15
Çatisma Kağıdı
24
16
54
100
Denk Kesirler
60
k)
227
9
12
Cevap anahtan icin OR okut
Tene

Kesirlerde Yerine Gelmesi Gereken Sayıların Bulunması ve En Sade Hallerinin Yazılması

Önemli Noktalar

  • Tam sayılı kesirlerde sadece kesir kısmı sadeleştirilir ya da genişletilir.
  • Denklik ilişkisi kurulurken eşitlikte pay ve payda oranları korunur.
  • En sade hali bulmak için pay ve payda ortak bölenlere bölünür.

Kesirler matematikte pay ve payda olarak gösterilen sayılardır. Denklik sağlanırken kesirlerin değerleri aynı olmalıdır, bu da pay/payda oranlarının eşitliği ile sağlanır. Sadeleştirme işlemi pay ve paydanın ortak bölenine bölünerek yapılır; genişletme ise pay ve paydayı aynı sayıyla çarparak kesrin değerinin değişmemesi sağlanır.

İçindekiler

  1. Kesirlerde Eşitliklerden Eksik Sayıların Bulunması
  2. Kesirlerin En Sade Hallerinin Bulunması
  3. Karşılaştırma Tablosu: Sadeleştirme vs Genişletme
  4. Özet Tablo
  5. Sık Sorulan Sorular

1. Kesirlerde Eşitliklerden Eksik Sayıların Bulunması

Kesirler eşit olduğunda pay/paysa oranları birbirine eşittir. Bu özelliği kullanarak, denklemde verilen eksik sayıyı bulabiliriz.

Örnek:

\frac{2}{3} = \frac{14}{?}

Burada payların oranı:

\frac{2}{14} = \frac{3}{?}

Çapraz çarpma ile:

2 \times ? = 3 \times 14 \Rightarrow ? = \frac{3 \times 14}{2} = 21

Yani eksik sayı 21’dir.

Aşağıdaki önemli maddelerde de benzer yöntem uygulanır.

a)

\frac{2}{3} = \frac{14}{21}

b)

\frac{5}{9} = \frac{15}{27}

c)

\frac{4}{5} = \frac{24}{30}

d)

\frac{50}{65} = \frac{10}{13}

Burada her iki kesrin sadeleştirilmiş hali gösterilmiştir.

e)

\frac{27}{18} = \frac{3}{2}

Burada pay ve paydayı 9’a bölerek sadeleştirildiği görülür.

f)

\frac{16}{32} = \frac{1}{2}

Sadeleştirme pay ve payda 16’ya bölünmüştür.

g)

1 \frac{2}{3} = 1 \frac{20}{30}

Kesrin paydası 3’ten 30’a genişletilmiştir (3 × 10 = 30), pay da buna göre 20 olmuştur.

h)

\frac{3}{8} = \frac{3}{8} \quad \text{veya} \quad 3 - ?

Burada işlemin tam görünmesi için orijinalden okuma gerekebilir, büyük ihtimalle katsayılarla oynanmış.

i)

\frac{6}{15} = \frac{8}{20}

Oranları eşit:

\frac{6}{15} = 0,4 \quad \text{ve} \quad \frac{8}{20} = 0,4

j)

\frac{7}{14} = \frac{8}{16}

Her iki kesrin de değeri 0.5’tir.

k)

\frac{21}{35} = \frac{3}{5} \quad \text{(sadeleştirilmiş hali)}

2. Kesirlerin En Sade Hallerinin Bulunması

Bir kesrin en sade hali, pay ve paydanın ortak en büyük bölenine (OBEB) bölünmesiyle elde edilir.

Örnekler:

  • \frac{4}{8} = \frac{1}{2} (Ortak bölen 4)
  • \frac{10}{15} = \frac{2}{3} (Ortak bölen 5)
  • \frac{9}{12} = \frac{3}{4} (Ortak bölen 3)
  • \frac{35}{50} = \frac{7}{10} (Ortak bölen 5)
  • \frac{22}{33} = \frac{2}{3} (Ortak bölen 11)
  • \frac{54}{100} = \frac{27}{50} (Ortak bölen 2)

Örneklerden faydalanarak aşağıdaki kesirlerin sadeleştirilebilirliği değerlendirilebilir.

:warning: Uyarı: Kesir sadeleştirilirken asal olmayan ortak bölenle bölünebilir. Adım adım sadeleştirme yapılmalıdır.


3. Karşılaştırma Tablosu: Sadeleştirme vs Genişletme

Özellik Sadeleştirme Genişletme
Amaç Kesri daha basit hale getirmek Kesrin değerini değiştirmeden pay ve paydayı artırmak
İşlem Pay ve paydayı ortak bölenle bölmek Pay ve paydayı aynı sayıyla çarpmak
Sonuç Daha küçük sayılar elde edilir Daha büyük sayılar elde edilir
Kullanım alanı Kesirleri basitleştirirken Denk kesir oluştururken veya paydaları eşitlemek için kullanılır
Örnek \frac{10}{20} \to \frac{1}{2} \frac{1}{2} = \frac{3}{6}

4. Özet Tablo

Konu Özet
Denklik kontrolü Pay/payda oranların eşit olması gerekir
Eksik sayı bulma yöntemi Çapraz çarpma yöntemi ile hesap yapılır
Sadeleştirme Pay ve paydayı ortak bölenle bölmektir
Genişletme Pay ve paydayı aynı sayı ile çarpmaktır
Pratik kullanım Sadeleştirme kesrin basit gösterimi, genişletme denk kesir oluşturma için kullanılır

5. Sık Sorulan Sorular

1. Kesirlerde denkliği nasıl kontrol ederiz?
Pay ve payda oranları eşit ise kesirler denktir. Yani \frac{a}{b} = \frac{c}{d} ise a \times d = b \times c.

2. Sadeleştirme ve genişletme arasındaki fark nedir?
Sadeleştirme pay ve paydayı ortak bölenle küçültür, genişletme ise aynı sayı ile çarparak kesrin değerini değiştirmez.

3. Neden kesirleri sadeleştirmek önemlidir?
Kesirleri daha kolay anlamak ve işlemleri basitleştirmek için sadeleştirme gereklidir.

4. Payda farklı olan kesirleri toplamak için ne yapmalıyız?
Paydaları eşitlemek için kesirlerden birini ya da her ikisini genişletmek gerekir.

5. Tam sayılı kesirlerde sadeleştirme nasıl yapılır?
Sadece kesir kısmı sadeleştirilir, tam sayı değişmez.


Sonraki Adımlar

Kesirlerde denkliği kontrol için daha fazla pratik yapmak ister misiniz? Ya da tam sayılı kesirlerde sadeleştirme ve genişletme işlemlerini detaylı örneklerle inceleyelim mi?

@musab_kuscu

Aşağıdaki eşitliklerde … yerine gelmesi gereken sayıları ve kesirlerin en sade hâllerini bulunuz.

Önemli Noktalar

  • Denk kesirler: Pay/payda oranı aynı kalan, farklı pay ve paydalı kesirlerdir.
  • Sadeleştirme: Pay ve paydayı ortak bölenle bölme işlemidir.
  • Genişletme: Pay ve paydayı aynı sayı ile çarpma işlemidir.

Denk kesirler, pay/payda oranı değişmeyen ancak farklı pay ve paydaya sahip kesirlerdir. Sadeleştirme, pay ve paydayı ortak bölenle bölme; genişletme, pay ve paydayı aynı sayıyla çarpma işlemidir.

İçindekiler

  1. 3) … yerine gelen sayılar
  2. 4) Kesirlerin sadeleştirilmesi
  3. Özet Tablosu
  4. SSS

3) … yerine gelen sayılar

a)
\displaystyle \frac{2}{3} \;=\;\frac{14}{21}

b)
\displaystyle \frac{5}{9} \;=\;\frac{15}{27}

c)
\displaystyle \frac{4}{5} \;=\;\frac{24}{30}

d)
\displaystyle \frac{50}{65} \;=\;\frac{10}{13}

e)
\displaystyle \frac{27}{18} \;=\;\frac{3}{2}

f)
\displaystyle \frac{16}{32} \;=\;\frac{1}{2}

g)
\displaystyle 1\frac{2}{3} = \frac{5}{3} \;=\;\frac{20}{12}

h)
\displaystyle 3\frac{5}{8} = 3\frac{20}{32}

i)
\displaystyle 2\frac{36}{50} = 2\frac{18}{25}

j)
\displaystyle \frac{6}{15} \;=\;\frac{8}{20}

k)
\displaystyle \frac{7}{14} \;=\;\frac{4}{8}

l)
\displaystyle \frac{21}{35} \;=\;\frac{12}{20}

4) Kesirlerin en sade hâli

a) \displaystyle \frac{4}{8} = \frac{1}{2}
b) \displaystyle \frac{10}{15} = \frac{2}{3}
c) \displaystyle \frac{9}{12} = \frac{3}{4}
d) \displaystyle \frac{35}{20} = \frac{7}{4}
e) \displaystyle \frac{24}{16} = \frac{3}{2}
f) \displaystyle \frac{35}{50} = \frac{7}{10}
g) \displaystyle \frac{22}{33} = \frac{2}{3}
h) \displaystyle \frac{54}{100} = \frac{27}{50}
i) \displaystyle \frac{16}{48} = \frac{1}{3}
j) \displaystyle \frac{60}{45} = \frac{4}{3}
k) \displaystyle \frac{18}{12} = \frac{3}{2}

Karşılaştırma Tablosu

İşlem Tanım Örnek
Sadeleştirme Pay–paydayı ortak bölenle bölme. \dfrac{10}{15} \to \dfrac{2}{3}
Genişletme Pay–paydayı aynı sayıyla çarpma. \dfrac{4}{5} \to \dfrac{24}{30}

Özet Tablosu

Soru Orijinal Sonuç
3a \frac{2}{3} \frac{14}{21}
3b \frac{5}{9} \frac{15}{27}
… … …
4c \frac{9}{12} \frac{3}{4}
4k \frac{18}{12} \frac{3}{2}

SSS

S1: Denk kesir nedir?
C1: Pay/payda oranı değişmeyen, farklı pay ve paydalı kesirlerdir.

S2: Sadeleştirme nasıl yapılır?
C2: Pay ve paydayı ortak bölenle bölerek.

S3: Genişletme nasıl yapılır?
C3: Pay ve paydayı aynı sayı ile çarparak.

S4: Tam sayılı kesirlerde sadeleştirme nasıl uygulanır?
C4: Tam kısmı sabit tutup, sadece kesir kısmını ortak bölenle sadeleştirirsiniz.

Daha fazla örnek üzerinde uygulamalı çalışmak ister misiniz?
@musab_kuscu