)
eTem sayilu kesirterin sadece kesir kismi sadelestirilir ya da genisletilir
a)
Omek
d)
3) Aşağrdaki eşitliklerde yerine gelmesi gereken sayıları bulunuz.
65 13
Kesirler
16
48
kesrini 6 te genigtetelim 15x60 olduğundan 1e 1- denk kesirterdir
20
b)
e
P4) Aşağıdaki kesirlerin en sade hâlini yazınız.
e)
5
dersia Herkesin Kazandığı Lig!
33
10
15
Çatisma Kağıdı
24
16
54
100
Denk Kesirler
60
k)
227
9
12
Cevap anahtan icin OR okut
Tene
Kesirlerde Yerine Gelmesi Gereken Sayıların Bulunması ve En Sade Hallerinin Yazılması
Önemli Noktalar
- Tam sayılı kesirlerde sadece kesir kısmı sadeleştirilir ya da genişletilir.
- Denklik ilişkisi kurulurken eşitlikte pay ve payda oranları korunur.
- En sade hali bulmak için pay ve payda ortak bölenlere bölünür.
Kesirler matematikte pay ve payda olarak gösterilen sayılardır. Denklik sağlanırken kesirlerin değerleri aynı olmalıdır, bu da pay/payda oranlarının eşitliği ile sağlanır. Sadeleştirme işlemi pay ve paydanın ortak bölenine bölünerek yapılır; genişletme ise pay ve paydayı aynı sayıyla çarparak kesrin değerinin değişmemesi sağlanır.
İçindekiler
- Kesirlerde Eşitliklerden Eksik Sayıların Bulunması
- Kesirlerin En Sade Hallerinin Bulunması
- Karşılaştırma Tablosu: Sadeleştirme vs Genişletme
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
1. Kesirlerde Eşitliklerden Eksik Sayıların Bulunması
Kesirler eşit olduğunda pay/paysa oranları birbirine eşittir. Bu özelliği kullanarak, denklemde verilen eksik sayıyı bulabiliriz.
Örnek:
Burada payların oranı:
Çapraz çarpma ile:
Yani eksik sayı 21’dir.
Aşağıdaki önemli maddelerde de benzer yöntem uygulanır.
a)
b)
c)
d)
Burada her iki kesrin sadeleştirilmiş hali gösterilmiştir.
e)
Burada pay ve paydayı 9’a bölerek sadeleştirildiği görülür.
f)
Sadeleştirme pay ve payda 16’ya bölünmüştür.
g)
Kesrin paydası 3’ten 30’a genişletilmiştir (3 × 10 = 30), pay da buna göre 20 olmuştur.
h)
Burada işlemin tam görünmesi için orijinalden okuma gerekebilir, büyük ihtimalle katsayılarla oynanmış.
i)
Oranları eşit:
j)
Her iki kesrin de değeri 0.5’tir.
k)
2. Kesirlerin En Sade Hallerinin Bulunması
Bir kesrin en sade hali, pay ve paydanın ortak en büyük bölenine (OBEB) bölünmesiyle elde edilir.
Örnekler:
- \frac{4}{8} = \frac{1}{2} (Ortak bölen 4)
- \frac{10}{15} = \frac{2}{3} (Ortak bölen 5)
- \frac{9}{12} = \frac{3}{4} (Ortak bölen 3)
- \frac{35}{50} = \frac{7}{10} (Ortak bölen 5)
- \frac{22}{33} = \frac{2}{3} (Ortak bölen 11)
- \frac{54}{100} = \frac{27}{50} (Ortak bölen 2)
Örneklerden faydalanarak aşağıdaki kesirlerin sadeleştirilebilirliği değerlendirilebilir.
Uyarı: Kesir sadeleştirilirken asal olmayan ortak bölenle bölünebilir. Adım adım sadeleştirme yapılmalıdır.
3. Karşılaştırma Tablosu: Sadeleştirme vs Genişletme
| Özellik | Sadeleştirme | Genişletme |
|---|---|---|
| Amaç | Kesri daha basit hale getirmek | Kesrin değerini değiştirmeden pay ve paydayı artırmak |
| İşlem | Pay ve paydayı ortak bölenle bölmek | Pay ve paydayı aynı sayıyla çarpmak |
| Sonuç | Daha küçük sayılar elde edilir | Daha büyük sayılar elde edilir |
| Kullanım alanı | Kesirleri basitleştirirken | Denk kesir oluştururken veya paydaları eşitlemek için kullanılır |
| Örnek | \frac{10}{20} \to \frac{1}{2} | \frac{1}{2} = \frac{3}{6} |
4. Özet Tablo
| Konu | Özet |
|---|---|
| Denklik kontrolü | Pay/payda oranların eşit olması gerekir |
| Eksik sayı bulma yöntemi | Çapraz çarpma yöntemi ile hesap yapılır |
| Sadeleştirme | Pay ve paydayı ortak bölenle bölmektir |
| Genişletme | Pay ve paydayı aynı sayı ile çarpmaktır |
| Pratik kullanım | Sadeleştirme kesrin basit gösterimi, genişletme denk kesir oluşturma için kullanılır |
5. Sık Sorulan Sorular
1. Kesirlerde denkliği nasıl kontrol ederiz?
Pay ve payda oranları eşit ise kesirler denktir. Yani \frac{a}{b} = \frac{c}{d} ise a \times d = b \times c.
2. Sadeleştirme ve genişletme arasındaki fark nedir?
Sadeleştirme pay ve paydayı ortak bölenle küçültür, genişletme ise aynı sayı ile çarparak kesrin değerini değiştirmez.
3. Neden kesirleri sadeleştirmek önemlidir?
Kesirleri daha kolay anlamak ve işlemleri basitleştirmek için sadeleştirme gereklidir.
4. Payda farklı olan kesirleri toplamak için ne yapmalıyız?
Paydaları eşitlemek için kesirlerden birini ya da her ikisini genişletmek gerekir.
5. Tam sayılı kesirlerde sadeleştirme nasıl yapılır?
Sadece kesir kısmı sadeleştirilir, tam sayı değişmez.
Sonraki Adımlar
Kesirlerde denkliği kontrol için daha fazla pratik yapmak ister misiniz? Ya da tam sayılı kesirlerde sadeleştirme ve genişletme işlemlerini detaylı örneklerle inceleyelim mi?
Aşağıdaki eşitliklerde … yerine gelmesi gereken sayıları ve kesirlerin en sade hâllerini bulunuz.
Önemli Noktalar
- Denk kesirler: Pay/payda oranı aynı kalan, farklı pay ve paydalı kesirlerdir.
- Sadeleştirme: Pay ve paydayı ortak bölenle bölme işlemidir.
- Genişletme: Pay ve paydayı aynı sayı ile çarpma işlemidir.
Denk kesirler, pay/payda oranı değişmeyen ancak farklı pay ve paydaya sahip kesirlerdir. Sadeleştirme, pay ve paydayı ortak bölenle bölme; genişletme, pay ve paydayı aynı sayıyla çarpma işlemidir.
İçindekiler
3) … yerine gelen sayılar
a)
\displaystyle \frac{2}{3} \;=\;\frac{14}{21}
b)
\displaystyle \frac{5}{9} \;=\;\frac{15}{27}
c)
\displaystyle \frac{4}{5} \;=\;\frac{24}{30}
d)
\displaystyle \frac{50}{65} \;=\;\frac{10}{13}
e)
\displaystyle \frac{27}{18} \;=\;\frac{3}{2}
f)
\displaystyle \frac{16}{32} \;=\;\frac{1}{2}
g)
\displaystyle 1\frac{2}{3} = \frac{5}{3} \;=\;\frac{20}{12}
h)
\displaystyle 3\frac{5}{8} = 3\frac{20}{32}
i)
\displaystyle 2\frac{36}{50} = 2\frac{18}{25}
j)
\displaystyle \frac{6}{15} \;=\;\frac{8}{20}
k)
\displaystyle \frac{7}{14} \;=\;\frac{4}{8}
l)
\displaystyle \frac{21}{35} \;=\;\frac{12}{20}
4) Kesirlerin en sade hâli
a) \displaystyle \frac{4}{8} = \frac{1}{2}
b) \displaystyle \frac{10}{15} = \frac{2}{3}
c) \displaystyle \frac{9}{12} = \frac{3}{4}
d) \displaystyle \frac{35}{20} = \frac{7}{4}
e) \displaystyle \frac{24}{16} = \frac{3}{2}
f) \displaystyle \frac{35}{50} = \frac{7}{10}
g) \displaystyle \frac{22}{33} = \frac{2}{3}
h) \displaystyle \frac{54}{100} = \frac{27}{50}
i) \displaystyle \frac{16}{48} = \frac{1}{3}
j) \displaystyle \frac{60}{45} = \frac{4}{3}
k) \displaystyle \frac{18}{12} = \frac{3}{2}
Karşılaştırma Tablosu
| İşlem | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Sadeleştirme | Pay–paydayı ortak bölenle bölme. | \dfrac{10}{15} \to \dfrac{2}{3} |
| Genişletme | Pay–paydayı aynı sayıyla çarpma. | \dfrac{4}{5} \to \dfrac{24}{30} |
Özet Tablosu
| Soru | Orijinal | Sonuç |
|---|---|---|
| 3a | \frac{2}{3} | \frac{14}{21} |
| 3b | \frac{5}{9} | \frac{15}{27} |
| … | … | … |
| 4c | \frac{9}{12} | \frac{3}{4} |
| 4k | \frac{18}{12} | \frac{3}{2} |
SSS
S1: Denk kesir nedir?
C1: Pay/payda oranı değişmeyen, farklı pay ve paydalı kesirlerdir.
S2: Sadeleştirme nasıl yapılır?
C2: Pay ve paydayı ortak bölenle bölerek.
S3: Genişletme nasıl yapılır?
C3: Pay ve paydayı aynı sayı ile çarparak.
S4: Tam sayılı kesirlerde sadeleştirme nasıl uygulanır?
C4: Tam kısmı sabit tutup, sadece kesir kısmını ortak bölenle sadeleştirirsiniz.
Daha fazla örnek üzerinde uygulamalı çalışmak ister misiniz?
@musab_kuscu
