Esnaf dayanışma örgütüdür

Question Answer
1
  1. Ahi Teşkilatı konusunu işleyecek olan Gökhan Öğretmen, öğrencilerine “Ahi Teşkilatı deyince aklınıza neler geliyor?” sorusunu yöneltmiştir. Öğrencilerden bazıları aşağıdaki cevapları vermiştir.
    I. Esnaf dayanışma örgütüdür.
    II. Meslek eğitimi veren kurumdur.
    III. Tarım üretimini sağlayan yapıdır.
    IV. Haksız rekabeti savunan bir yapıdır.
    Öğrencilerin verdiği bu cevaplardan hangileri doğrudur?
    A) Yalnız I
    B) Yalnız III
    C) I ve II
    D) I ve III
    E) I, II ve IV
  2. Tasavvuf; genel anlamda kalbin kötülüklerden arındırılıp yaratılana karşı güzel davranılması, insanın dünyalık menfaatlerden ve nefsinden uzaklaşarak Allah’ın varlığı ile yetinmesidir.
    Bu bilgiden hareketle aşağıdakilerden hangisi tasavvuf düşüncesine uygun bir fikir olamaz?
    A) "Nerde görsen gönlü kırık, merhem ol sen.
    B) "İnsanın eğitimi ile yabani at rahvan olur.
    C) "İncinsen de incitme.
    D) "Düşmanının bile insan olduğunu unutma.
    E) "Her ne ararsan başkasında ara.
  3. Aşağıdakilerden hangisi kadıların yetkili olduğu konulardan biri değildir?
    A) Merkezden gelen emirlerin onaylanması
    B) Mahkeme kayıtlarının tutulması
    C) Farklı konularda fetvalar verilmesi
    D) Divan emirlerinin halka bildirilmesi
    E) Her türlü akdin kaydedilmesi
  4. Osmanlı Devleti’nde eğitim faaliyetlerinin sürdürüldüğü kurumlar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
    A) Cami
    B) Lonca
    C) Kütüphane
    D) Tekke
    E) Kümbet
  5. Osmanlı Devleti’nin kuruluş sürecinin konu edildiği derste Ülkü Öğretmen, öğrencilerine aşağıdaki bilgileri verir:
  • Otuz yıllık hükümdarlığı döneminde devletin gelirleri 2.5 milyon altına yükselmiştir.
  • “Ebu’l-hayrat” ünvanını almıştır.
  • Oğuz kimliğini ön plana çıkarmıştır.
    Ülkü Öğretmen’in, hakkında bilgi verdiği Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?
    A) II. Mehmet
    B) I. Selim
    C) I. Süleyman
    D) II. Bayezit
    E) II. Murat
  1. Osmanlı Devleti’nde en yüksek dereceli medreselerden biri olan Sahn-ı Seman Medresesi, aşağıdaki padişahlardan hangisi döneminde kurulmuştur?
    A) I. Murat
    B) II. Mehmet
    D) I. Selim
    E) II. Bayezit

Ahi Teşkilatı konusunu işleyecek olan Gökhan Öğretmen, öğrencilerine "Ahi Teşkilatı...
Ahi Teşkilatı konusunu işleyecek olan Gökhan Öğretmen, öğrencilerine "Ahi Teşkilatı...1024×701 69.1 KB

2

Beylikten Devlete Osmanlı Medeniyeti ve Kültürü Soru Çözümleri

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Osmanlı Devleti’nin teşkilat yapısı, sosyoekonomik kurumları (Ahilik, Lonca), adli mekanizması (kadılık ve şer’i hukuk), tasavvufi düşünce temelleri ile medrese eğitim sistemi MEB tarih müfredatının temel kazanımlarındandır.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Soru 8: Ahi Teşkilatı’nın Özellikleri

  • I. Öncül (Doğru): Ahilik, esnaf ve sanatkârların dayanışmasını ve denetimini sağlayan sosyoekonomik bir teşkilattır.
  • II. Öncül (Doğru): Çırak, kalfa ve usta hiyerarşisi içerisinde mesleki ve ahlaki eğitim verir.
  • III. Öncül (Yanlış): Ahilik şehirli esnaf ve zanaatkâr örgütüdür; doğrudan tarımsal üretimi organize eden bir yapı değildir.
  • IV. Öncül (Yanlış): Narh sistemi ve kurallarla haksız rekabeti engeller; haksız rekabeti savunmaz.

:white_check_mark: CEVAP: C) I ve II

Soru 9: Tasavvuf Anlayışı

  • A, B, C, D seçenekleri: Tasavvufun temel ilkeleri olan merhamet, nefis terbiyesi, hoşgörü ve insan sevgisini yansıtır.
  • E) “Her ne ararsan başkasında ara.” (Yanlış): Tasavvufta Hacı Bektaş-ı Veli’nin “Hararet nardadır, sacda değildir / Keramet baştadır, tacda değildir / Her ne ararsan kendinde ara / Kudüs’te, Mekke’de, Hac’da değildir” felsefesi esastır. Hakikatin dışarıda veya başkalarında değil, insanın kendi gönlünde ve özünde aranması gerektiği savunulur.

:white_check_mark: CEVAP: E) “Her ne ararsan başkasında ara.”

Soru 10: Kadıların Görev ve Yetkileri

  • A, B, D, E seçenekleri: Kadılar; merkezden gelen fermanları onaylayıp uygular, şer’iyye sicillerini (mahkeme kayıtları) tutar, divan kararlarını ahaliye bildirir ve evlenme, boşanma, vakıf gibi her türlü akdi tescil eder.
  • C) Farklı konularda fetvalar verilmesi: Fetva vermek kadıların değil, müftü ve en üst düzeyde şeyhülislamın görevidir (ifta makamı). Kadı ise hüküm verme (kaza) makamıdır.

:white_check_mark: CEVAP: C) Farklı konularda fetvalar verilmesi

Soru 11: Osmanlı’da Eğitim Kurumları

  • A, B, C, D seçenekleri: Cami (yaygın din eğitimi), lonca (mesleki eğitim), kütüphane (bireysel/akademik araştırma) ve tekke (tasavvufi/manevi eğitim) Osmanlı’da eğitim-öğretim işlevi gören kurumlardır.
  • E) Kümbet: İslam mimarisinde silindirik veya çokgen gövdeli, üzeri konik kubbeyle örtülü anıt mezarlardır; eğitim kurumu değildir.

:white_check_mark: CEVAP: E) Kümbet

Soru 12: Osmanlı Padişahı (Ebu’l-Hayrat)

  • Yaptırdığı sayısız hayır kurumu, imaret, cami ve köprü sebebiyle “Ebu’l-hayrat” (hayırların babası) unvanı verilen, bastırdığı paralara Kayı boyu damgasını vurdurarak Oğuz soyunu ön plana çıkaran ve tahtını kendi isteğiyle oğluna bırakan hükümdar II. Murat’tır.

:white_check_mark: CEVAP: E) II. Murat

Soru 13: Sahn-ı Seman Medresesi

  • İstanbul’un fethinden sonra sekiz yüksek düzeyli medrese ve sekiz tetimme (hazırlık) medresesinden oluşan ve Osmanlı’nın ilk yükseköğretim kampüsü sayılan Sahn-ı Seman Medreseleri, Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmet) döneminde kurulmuştur.

:white_check_mark: CEVAP: B) II. Mehmet

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Kadı (hüküm/kaza icra eder) ile Şeyhülislam/Müftü (fetva verir/şeriata uygunluğu denetler) arasındaki yetki ayrımı ÖSYM sınavlarında sıklıkla çeldirici olarak sorulur. Kadı asla fetva vermez; fetvayı delil olarak kullanıp hüküm kurar.