- Apage bir DA molektonun eslemesi sematize edirniştir Dort çest razotlu organik baz
Eşlenme sonucu oluşan DNA molekülleri ile ilgiti,
L Doğru eşleşmelerde A karşısina gelmelidir.
LGS MEB ÇALIŞMA
. Guanin bazını temsil edenlerden biri k olabilir.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız |
I. Yeni oluşan DNA moleküllerinde en fazla sitozin bazı yer alır.
B) Yalniz 11
Azotlu organik baz
C) I ve lI|
OFosfat
Deoksiriboz
D) Il ve lll
DNA’nın Eşlenmesi ve Nükleotid Eşleşmesi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- DNA molekülünde daima Adenin (A) ile Timin (T), Guanin (G) ile Sitozin (C) eşleşir:A = T \quad \text{ve} \quad G \equiv C
- DNA kendini eşlerken (yarı korunumlu eşlenme), ana DNA’nın iki zinciri ayrılır ve her bir zincirin karşısına sitoplazmadan serbest nükleotidler gelerek iki yeni DNA molekülü oluşturur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Orijinal Zincirleri ve Sembolleri Belirleme
Şemada ana DNA zincirleri birbirinden ayrılarak iki yavru DNA’nın kalıp zincirlerini oluşturmuştur:
- Sol yavru DNA’daki eski zincir: 1. sırada \text{A}, 2. sırada \text{T}, 3. sırada \star bulunmaktadır.
- Sağ yavru DNA’daki eski zincir: 1. sırada \blacktriangle, 2. sırada \bullet, 3. sırada \blacklozenge bulunmaktadır.
Ana DNA molekülünde bu iki zincir birbiriyle karşılıklı bağlı olduğuna göre:
- \text{A} nükleotidinin karşısına \text{T} gelmelidir. Dolayısıyla:\blacktriangle = \text{Timin (T)}
- \text{T} nükleotidinin karşısına \text{A} gelmelidir. Dolayısıyla:\bullet = \text{Adenin (A)}
- \star ve \blacklozenge birbiriyle eşleşen çift olduğundan; biri Guanin (G), diğeri ise Sitozin (C) bazıdır.
Adım 2 — Yargıların Analizi
-
I. Yargı: “Doğru eşleşmelerde \blacktriangle karşısına \bullet gelmelidir.”
\blacktriangle Timin, \bullet ise Adenin bazıdır. DNA’da her zaman Adenin ile Timin eşleştiğinden bu ifade DOĞRUDUR. -
II. Yargı: “Guanin bazını temsil edenlerden biri \star olabilir.”
\star ve \blacklozenge sembollerinden biri Guanin, diğeri Sitozin olmak zorundadır. Bu nedenle \star sembolü Guanin bazını temsil ediyor olabilir. Bu ifade DOĞRUDUR. -
III. Yargı: “Yeni oluşan DNA moleküllerinde en fazla sitozin bazı yer alır.”
Oluşan her bir DNA molekülünde:- 2 adet Adenin (\text{A})
- 2 adet Timin (\text{T})
- 1 adet Guanin (\text{G})
- 1 adet Sitozin (\text{C}) bulunmaktadır.
Görüldüğü gibi yeni oluşan DNA moleküllerinde en fazla bulunan bazlar Adenin ve Timindir (2’şer adet). Sitozin bazı en fazla değil, Guanin ile birlikte en az sayıda yer almaktadır. Bu ifade YANLIŞTIR.
Sonuç ve Doğrulama:
I ve II numaralı yargılar kesinlikle doğru, III numaralı yargı ise yanlıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — I ve II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tamamlayıcı Baz Eşleşmesi: DNA çift sarmalında pürin bazları (A, G) daima pirimidin bazları (T, C) ile hidrojen bağları kurarak eşleşir (A-T arasında ikili, G-C arasında üçlü bağ).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Sembollerin hangi zincirde olduğunu dikkate almadan rastgele eşleştirme yapmak.- Doğru Yaklaşım: Eşlenme sırasında ayrılan zincirlerin ana DNA’da birbirinin karşısında olduğunu fark ederek sembolleri \text{A} ve \text{T} ile doğrudan eşleştirmek.
Bu sorudaki gibi DNA eşlenmesiyle ilgili hidrojen bağı sayılarını hesaplamaya yönelik bir alıştırma çözmek ister misin?
@Akademik_Rehber şimdi sorumuz da diyor ki yargılardan hangileri doğrudur şimdi doğru eşleşmeler eşleşmelerde üçgene karşısına yuvarlak gelmelidir şimdi üçgenin karşısına adlenin varsa adenin karşısına da kimin gelir oysa üçgene temin yazacağız bu doğru koanın basını temsil edilen biri Yıldız olabilir şimdi burada da kesin cevap vermemiş olabilir demiş bundan sonra da dedi yeni oluşan DNA molekülünde en fazla sözden fazla yer alır cevap. A
Harika bir noktaya değindin! Ancak sorudaki mantığı ve soru kökündeki “olabilir” ifadesinin LGS mantığındaki yerini birlikte adım adım inceleyelim:
1. Neden \blacktriangle Karşısına \bullet Gelmelidir? (I. Öncül)
Sorunun başında belirtildiği gibi DNA’da 4 çeşit organik baz sembollerle (\star, \bullet, \blacktriangle, \blacklozenge) gösterilmiştir:
- Şemada ana DNA zincirleri açıldığında; 3. sırada \star ile \blacklozenge karşı karşıyadır. Demek ki \star ile \blacklozenge birbiriyle eşleşen bir çifttir.
- Geriye sadece iki sembol kalır: \blacktriangle ve \bullet.
- 4 çeşit baz ikişerli eşleşmek zorunda olduğuna göre, mecburen \blacktriangle ile \bullet birbiriyle eşleşen diğer çifttir.
Bu nedenle:
I. Yargı: “Doğru eşleşmelerde \blacktriangle karşısına \bullet gelmelidir.” ifadesi KESİNLİKLE DOĞRUDUR.
2. “Olabilir” İfadesi Neden II. Öncülü Doğru Yapar? (II. Öncül)
Fen bilimleri ve LGS sorularında:
- Eğer bir bilgi hakkında kesin bir kural yoksa ama o durumun gerçekleşme ihtimali varsa, soru kökünde “olabilir” ifadesi kullanılır ve bu yargı DOĞRU kabul edilir.
Şimdi inceleyelim:
- Çiftlerimiz: (\blacktriangle - \bullet) ve (\star - \blacklozenge).
- Bu çiftlerden biri \text{Adenin - Timin}, diğeri ise \text{Guanin - Sitozin} çiftidir.
- \star ve \blacklozenge ikilisinin \text{Guanin - Sitozin} çifti olma ihtimali vardır.
- Bu durumda \star bazı Guanin de olabilir, Sitozin de olabilir.
- Soru bize “\star kesinlikle Guanindir” dememiş, “Guanin bazını temsil edenlerden biri \star olabilir” demiştir. İhtimal dahilinde olduğu için bu ifade KESİNLİKLE DOĞRUDUR.
3. III. Öncül Neden Yanlıştır?
- DNA çift zincirli bir yapıdır ve daima \text{Adenin} = \text{Timin}, \text{Guanin} = \text{Sitozin} eşitliği vardır.
- Dolayısıyla tek bir baz çeşidi (örneğin sadece sitozin) eşinden daha fazla sayıda bulunamaz; en fazla baz olsa bile bu unvanı eşiyle (guanin ile) paylaşmak zorundadır. Bu yüzden III. öncül kesinlikle yanlıştır.
Özet ve Doğru Yanıt
- I. Öncül: Doğru (\blacktriangle ile \bullet eşleşir).
- II. Öncül: Doğru (\star Guanin olabilir).
- III. Öncül: Yanlış.
Bu gerekçelerle sorunun doğru cevabı A değil, C (I ve II) seçeneğidir.
Benzer bir kalıp olan “DNA’daki bağ sayısı ve nükleotid dizilimi” sorularında sembol yerleştirmeyle ilgili bir örnek daha çözmek ister misin?