Eş yükseltiye sahip ve birbirine komşu olduğu bilinen Seyhan, Sarıçam, Yüreğir ve Çukurova ilçeleri arasında oluşan rüzgarların yönleri aşağıdaki gibi gösterilmiştir.
[Görsel betimlemesi: Seyhan’dan Çukurova’ya, Yüreğir’den Seyhan’a, Çukurova’dan Sarıçam’a ve Yüreğir’den Sarıçam’a doğru yönelen rüzgar okları bulunmaktadır.]
Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlış olur?
A) Sarıçam’da çevresine göre alçalıcı hava hareketi gözlemlenir.
B) Seyhan ilçesinin hava yoğunluğu, Çukurova ilçesinden daha fazladır.
C) Basınç farkı en fazla Yüreğir ile Sarıçam arasındadır.
D) En yüksek basınç alanına sahip ilçe Yüreğir’dir.
LGS Fen Bilimleri: Rüzgar Oluşumu ve Basınç Alanları Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Rüzgar, daima yüksek basınç (YB) alanından alçak basınç (AB) alanına doğru yatay yönde hareket eden hava akımıdır. Yüksek basınç alanlarında soğuyan hava alçalarak alçalıcı hava hareketi ve yüksek yoğunluk oluştururken; alçak basınç alanlarında ısınan hava genleşip yükselerek yükselici hava hareketi oluşturur.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görseldeki rüzgar oklarının yönü (YB \rightarrow AB) incelendiğinde basınç sıralaması belirlenir:
- Yüreğir \rightarrow Seyhan: P(\text{Yüreğir}) > P(\text{Seyhan})
- Seyhan \rightarrow Çukurova: P(\text{Seyhan}) > P(\text{Çukurova})
- Çukurova \rightarrow Sarıçam: P(\text{Çukurova}) > P(\text{Sarıçam})
Buna göre ilçelerin basınç ilişkisi:
P(\text{Yüreğir}) > P(\text{Seyhan}) > P(\text{Çukurova}) > P(\text{Sarıçam})
- A) Yanlıştır. Sarıçam, bölgedeki basıncı en düşük ilçe (en belirgin alçak basınç alanı) olduğu için burada alçalıcı değil, yükselici hava hareketi gözlemlenir.
- B) Doğrudur. Seyhan’ın basıncı Çukurova’dan daha büyük olduğu için Seyhan’da hava daha soğuk ve hava tanecik yoğunluğu daha fazladır.
- C) Doğrudur. En yüksek basınç Yüreğir’de, en alçak basınç ise Sarıçam’da olduğundan, basınç farkının en fazla olduğu iki ilçe Yüreğir ile Sarıçam’dır.
- D) Doğrudur. Diğer ilçelere doğru rüzgar çıkışı veren ve hiçbir ilçeden rüzgar almayan Yüreğir, en yüksek basınca sahip merkezdir.
CEVAP: A) Sarıçam’da çevresine göre alçalıcı hava hareketi gözlemlenir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: LGS’de en sık düşülen çeldirici, alçak basınç ile alçalıcı hava hareketini karıştırmaktır. Alçak Basınçta \rightarrow Yükselici hava, Yüksek Basınçta \rightarrow Alçalıcı hava hareketi gerçekleşir. Rüzgar alan bölge alçak basınç alanıdır.