4. Sınıf Türkçe — Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Testi Çözümleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
\text{Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler} \Rightarrow \text{Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları tamamen farklı olan sözcüklerdir.}
1. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Sabah erkenden yüzünü yıkadı: İnsan başının ön bölümü, çehre / surat anlamındadır.
- B) Korkudan yüzünün rengi değişti: Çehre / surat anlamındadır.
- C) Havuzda yüzmeyi yeni öğrendi: Suda kulaç atarak ilerlemek (yüzmek eylemi) anlamındadır.
- D) Yüzündeki gülümseme herkesi mutlu etti: Çehre / surat anlamındadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — Havuzda yüzmeyi yeni öğrendi.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Dedem tarlaya buğday ekmek için gitti: “Ekmek” sözcüğü sesteştir (tohum ekmek fiili / fırından alınan yiyecek).
- B) Çocuk merdivenlerden hızla indi: “İn” sözcüğü sesteştir (inmek fiili / yabani hayvan barınağı/mağara).
- C) Annem anahtarını kaybetmiş: Cümledeki hiçbir sözcüğün eş seslisi bulunmamaktadır.
- D) Kardeşim defterine güzel bir şiir yazdı: “Yaz” sözcüğü sesteştir (yaz mevsimi / yazı yazmak fiili).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — Annem anahtarını kaybetmiş.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Kara bulutlar gökyüzünü kapladı: Siyah renk anlamındadır.
- B) Kara saçlı çocuk kapıyı açtı: Siyah renk anlamındadır.
- C) Kara gözlü kedi bahçeye girdi: Siyah renk anlamındadır.
- D) Gemiler uzun yolculuktan sonra karaya ulaştı: Yeryüzünün denizle örtülü olmayan bölümü, toprak parçası anlamındadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — Gemiler uzun yolculuktan sonra karaya ulaştı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Annem ocakta yemek pişirdi: Yalnızca “ocak” sözcüğü (ateş yakılan yer / yılın ilk ayı) sesteştir (1 adet).
- B) Çocuk ağacın dalına çıktı: Yalnızca “dal” sözcüğü (ağaç kolu / suya dalmak eylemi) sesteştir (1 adet).
- C) Yaz tatilinde her gün denizde yüzdüm: “Yaz” (mevsim / yazmak fiili) ve “yüz” (yüzmek eylemi / çehre / 100 sayısı) olmak üzere 2 farklı sesteş sözcük vardır.
- D) Dedem çayın kenarında dinlendi: Yalnızca “çay” sözcüğü (akarsu / sıcak içecek) sesteştir (1 adet).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — Yaz tatilinde her gün denizde yüzdüm.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- I, III ve IV. cümlelerde: “Ekmek” sözcüğü fırında pişirilen temel besin maddesi (unlu yiyecek) anlamında kullanılmıştır.
- II. cümlede: “Tohum ekmek” ifadesinde toprağa tohum serpmek, ürün yetiştirmek (ekmek fiili) anlamında kullanılmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
6. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A, B ve C seçeneklerinde: “Aç” sözcüğü karnı acıkmış olan, besin ihtiyacı duyan (tok karşıtı) anlamındadır.
- D seçeneğinde: “Aç” sözcüğü kapalı bir nesneyi açık duruma getirmek (açmak eylemi) anlamındadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — Sınıfın penceresini biraz aç.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
7. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Gül - Kalem - Saz: “Kalem” kelimesinin sesteşi yoktur.
- B) Ocak - Dal - Ekmek:
- Ocak: Yılın ilk ayı / Üzerinde yemek pişirilen yer.
- Dal: Ağacın kolu / Suya dalmak fiili.
- Ekmek: Unlu yiyecek / Tohumu toprağa ekmek fiili.
(Üçünün de sesteşi vardır).
- C) Masa - Çay - Defter: “Masa” ve “defter” kelimelerinin sesteşi yoktur.
- D) Atlet - Pencere - Kara: “Pencere” kelimesinin sesteşi yoktur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Ocak - Dal - Ekmek
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
8. Soru Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A) Bahçede rengarenk çiçekler açtı: Yalnızca “açtı” sözcüğünün kökü sesteştir.
- B ve C seçeneklerinde: İki eş sesli kelime bir arada bulunmamaktadır.
- D) Yaz gelince denizde yüzmeyi özlüyorum: “Yaz” (mevsim / yazı yazmak) ve “yüzmek” (suda ilerlemek / çehre / 100 sayısı) olmak üzere iki eş sesli sözcük birlikte kullanılmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — Yaz gelince denizde yüzmeyi özlüyorum.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Eş Seslilik (Sesteşlik): Kelimelerin sesleri (yazılışı) aynıdır ancak zihinde canlandırdığı kavramlar ve sözlük anlamları birbirinden tamamen bağımsızdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Bir sözcüğün mecaz veya yan anlam kazanmasını sesteşlik ile karıştırmak.
Doğru Yaklaşım: Sesteş kelimeler arasında hiçbir anlam bağı olmamalıdır (Örn: Çay \rightarrow içecek / dere).
Eş sesli kelimeleri pekiştirmek için bu sözcüklerle farklı anlamlarda birer cümle kurma alıştırması yapmak ister misin?