Aşağıdaki şekilde eş iki bölmeden oluşan bir kitaplık verilmiştir. Bu kitaplığın üst rafına özdeş mavi ve alt rafına özdeş kırmızı kitaplar konulacaktır.
Kitaplığın üst rafına yan yana en çok 10 mavi kitap konulabildiğine göre alt rafına yan yana en çok kaç kırmızı kitap konulabilir?
A) 15
B) 16
C) 17
D) 18
E) 19
Kareköklü Sayılarda Eşitsizlik ve Raf Uzunluğu Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir uzunluğa sığabilecek nesne sayısı, toplam genişliğin bir nesnenin genişliğine bölünmesiyle belirlenir. Rafın genişliği L olmak üzere, bir rafa en çok n adet kitap sığıyorsa rafın uzunluğu n \cdot (\text{kitap genişliği}) \le L < (n+1) \cdot (\text{kitap genişliği}) aralığındadır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Raf Genişliğinin (L) Aralığını Belirleme
Mavi kitapların her birinin genişliği \sqrt{5}\text{ br}'dir. Üst rafa yan yana en çok 10 adet mavi kitap sığabildiğine göre 10 kitap rafa sığmakta, ancak 11. kitap rafa sığmamaktadır:
Her tarafın karesini alarak raf genişliğinin karesinin alabileceği değer aralığını bulalım:
Adım 2 — Alt Rafa Sığabilecek Kırmızı Kitap Sayısını (k) Hesaplama
Kırmızı kitapların her birinin genişliği \sqrt{2}\text{ br}'dir. k adet kırmızı kitabın toplam genişliği k\sqrt{2}\text{ br} olur. Bu kitapların rafa sığabilmesi için:
Karesini aldığımızda:
L^2 < 605 olduğundan, k’nin alabileceği en büyük tam sayı değeri için:
Karesi 302{,}5’ten küçük en büyük pozitif tam kareyi bulalım:
- 17^2 = 289 (289 < 302{,}5)
- 18^2 = 324 (324 > 302{,}5)
Dolayısıyla, k tam sayısı en çok 17 olabilir.
CEVAP: C) 17 (k_{\max} = 17)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
“En çok 10 kitap sığıyor” ifadesi, 11. kitabın sığmadığını gösteren üst sınırı (L < 11\sqrt{5}) kurmak için kritiktir. Kırmızı kitap sayısının en çok kaç olabileceği sorulduğunda rafın üst sınırına en yakın durum analiz edilir.
