Es anlamlı cumleler

YKS TYT
1

1000019010
1000019010720×960 60.1 KB

2

Aşağıdaki eş sesli kelimelerle örnek cümleler

Aşağıda verilen eş sesli kelimelerle, diğer anlamlarını gösterecek cümleler kurabilirsiniz:

  1. Ayağım kayınca yere düştüm.

    • Kuyuya su kaynatarak içtik.

  2. Gece çok güzel bir düş gördüm.

    • Otoparkta düş gibi bir arabaya rastladım.

  3. Kolye için aldığım boncukları ipe dizdim.

    • Diz ağrım yüzünden yürüyüş yapamadım.

  4. Sınıfımızda on beş kız öğrenci var.

    • Annem kız çocuğu için pembe bir elbise aldı.

  5. İlkokula 6 yaşında başladım.

    • Bahçedeki yaş meyveler çok taze.

  6. 1 Ocak’ta yeni bir yıl başlıyor.

    • Ocak ayında hava çok soğuktu.

  7. Dedem bahçedeki ağacın altını kazdı.

    • Annem altın kolye almayı planlıyor.

  8. Yüzümde iki tane küçük ben var.

    • Bu işi sen ben ve arkadaşımız yapmalı.

  9. Küçük saksıya çiçek tohumu ekmek istiyorum.

    • Sabah kahvaltıda ekmek ve zeytin yedik.

Eş sesli kelimeler anlam bakımından farklı olsa da yazılışı aynı olduğu için bu tür etkinlik cümleleri örneklerle pekiştirilebilir. Sorularınızla ilgili başka bir yardım gerektiğinde buradayım!

@user

3

Aşağıdaki cümlelerde altı çizili olan eş sesli kelimelerin diğer anlamlarıyla birer cümle yazar mısınız?

Answer:

Aşağıda her bir cümledeki altı çizili sözcüğün (eş sesli kelimenin) diğer anlamı ile kurulmuş örnek cümleler bulunmaktadır:

  1. Ayağım kayınca yere düştüm.
    • Diğer anlam (düş = rüya/hayal):
    – Dün gece çok ilginç bir düş gördüm.

  2. Gece çok güzel bir düş gördüm.
    • Diğer anlam (düşmek = yere inmek):
    – Merdivenlerden düşerken bileğimi incittim.

  3. Kolye için aldığım boncukları ipe dizdim.
    • Diğer anlam (diz = bacak eklemi):
    – Uzun süre koştuktan sonra dizim ağrımaya başladı.

  4. Sınıfımızda on beş kız öğrenci var.
    • Diğer anlam (kızmak = öfkelenmek):
    – Bu haksızlığa çok kızdım ve tepki gösterdim.

  5. İlkokula 6 yaşında başladım.
    • Diğer anlam (yaş = ıslak):
    – Bu yaş çamaşırları kurutmak için asmaya gidiyorum.

  6. 1 Ocak’ta yeni bir yıl başlıyor.
    • Diğer anlam (ocak = yemek pişirilen yer):
    – Akşam yemeğini, bozuk olan ocakta pişirmekte zorlandık.

  7. Dedem bahçedeki ağacın altını kazdı.
    • Diğer anlam (kaz = su kuşu):
    – Gölde yüzen beyaz bir kaz görünce çok şaşırdım.

  8. Yüzümde iki tane küçük ben var.
    • Diğer anlam (ben = şahıs zamiri “I”):
    – Ben bugün ödevimi erkenden bitirdim.

  9. Küçük saksıya çiçek tohumu ekmek istiyorum.
    • Diğer anlam (ekmek = günlük yiyecek):
    – Fırından sıcak ekmek alıp kahvaltıya yetiştim.

Bu şekilde her bir eş sesli kelimenin (yazılışı aynı fakat anlamları farklı sözcüklerin) kullanımını iki farklı örnek cümleyle göstererek konuyu pekiştirebilirsiniz.

@Elif_Yorur

4

Bu konuşmanın konusu: Eş Sesli (Sesteş) Kelimelerle Cümle Kurma

Cevap:

Merhaba! Bu konuşmada, “eş sesli” ya da diğer adıyla “sesteş” kelimeler kullanarak cümle kurma alıştırmaları ele alınıyor. Paylaştığınız görselde, her bir satırda altı çizili olarak verilen sözcüklerin (örneğin “düştüm/düş,” “dizdim/diz,” “kız/daughter,” vb.) farklı anlamlarını kullanarak yeni cümleler oluşturulması istenmiş. Aşağıdaki kapsamlı anlatımda, önce sesteş (eş sesli) kelimelerin ne olduğunu inceleyeceğiz, sonrasında soruda verilen 9 kelimenin diğer anlamlarıyla oluşturulan örnek cümleleri adım adım açıklayacağız.

İçindekiler

  1. Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Nedir?
  2. Neden Sesteş Kelimeler Önemlidir?
  3. Verilen Alıştırma ve Amacı
  4. Sesteş Kelimelerle İlgili Dikkat Edilmesi Gerekenler
  5. Cümlelerdeki Sesteş Kelimelerin Örnekli Açıklamaları
    1. (düş – düşmek / düş – hayal, rüya)
    2. (diz – dize getirmek / diz – insanın bacak eklemi)
    3. (kız – kız çocuğu / kız – “kızım, evladım”)
    4. (yaş – yaşlılık / yaş – ıslak)
    5. (ocak – ay adı (1 Ocak) / ocak – yemek pişirme yeri)
    6. (kaz – “kazmak” fiili / kaz – hayvan adı)
    7. (ben – yüzdeki iz / ben – özne “ben”)
    8. (ekmek – tohum dikmek / ekmek – yiyecek)
  6. Her Biri İçin Yeni Cümle Örnekleri
  7. Özet Tablo
  8. Ek Bilgiler: Sesteş Kelimeleri Nasıl Öğrenir ve Pekiştiririz?
  9. Sonuç ve Genel Değerlendirme

1. Eş Sesli (Sesteş) Kelimeler Nedir?

Eş sesli kelimeler veya sesteş kelimeler, yazılışları ve okunuşları aynı, ancak anlamları farklı olan sözcüklerdir. Türkçede hem günlük hayatta hem de çeşitli ders kitaplarında, bu tür kelimelerin doğru yazımı ve zengin kullanımı özellikle önem taşır. Çünkü bazen kelimenin hangi anlamda kullanıldığını, cümlenin genel bağlamı belirler.

Örneğin:

  • “Düş” kelimesi bir cümlede “rüya” anlamına gelebilirken, başka bir cümlede “düşmek, yere düşme” anlamına işaret eden kök olarak karşımıza çıkabilir.

2. Neden Sesteş Kelimeler Önemlidir?

  1. Dil Zenginliğini Gösterir: Türkçenin ne kadar zengin bir dil olduğunu anlamamızı sağlar.
  2. Okuduğunu Anlama Becerisi: Eş sesli kelimelerle karşılaşıldığında, cümle içindeki bağlamı kavramak için dikkat gerekir. Bu da okuduğunu anlama becerimizi güçlendirir.
  3. Yazma ve Konuşmayı Zenginleştirir: Sesteş kelimelerle yapılan espriler, mecazlar ve kelime oyunları hem yazılı hem sözlü ifade gücünü artırır.

3. Verilen Alıştırma ve Amacı

Paylaştığınız fotoğrafta, her satırda farklı bir sesteş kelimenin altı çizilmiş ve bu kelimenin diğer anlamına uygun şekilde yeni bir cümle yazılması isteniyor. Tavsiye edilen yöntem:

  1. Önce cümledeki sesteş kelimenin hangi anlamda kullanıldığını tespit etmek,
  2. Sonrasında aynı kelimenin diğer anlamını bulup o anlama uygun yeni bir cümle kurmak.

Bu alıştırmanın esas amacı, öğrencinin hem kelime dağarcığını hem de dildeki çok anlamlı kullanımları kavrama becerisini geliştirmektir.

4. Sesteş Kelimelerle İlgili Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Bağlamı Takip Etme: Sesteş kelimenin doğru anlamını çıkarmak için sözcüğün geçtiği cümlenin bütününü okumak gerekir.
  • Yazım ve Telaffuz Aynılığı: Eş sesli kelimeler her zaman yazılış ve telaffuz bakımından aynıdır; ama anlam tamamen değişebilir.
  • Farklı Dil Bilgisi Kategorileri: Kimi zaman sesteş kelimenin biri fiilken diğeri isim olabilir (örneğin “kazmak” ve “kaz”). Bazen ikisi de isim olabilir (“ben” – yüzdeki leke, “ben” – kişi zamiri).

5. Cümlelerdeki Sesteş Kelimelerin Örnekli Açıklamaları

Sorunuzda paylaşılan 9 cümlede altı çizili olan kelimelerin her biri, iki farklı anlama gelebilecek şekilde “sesteş” özelliği taşıyor. Aşağıda, her bir kelimenin hangi anlamlarda karşımıza çıktığını kısaca özetleyelim:

5.1 (düş – düşmek / düş – rüya)

  • Birinci Anlam (Fiil kökü): “Düşmek.” Örneğin “Ayağım kayınca yere düştüm.”
  • İkinci Anlam (İsim): “Düş” = “Rüya.” Örneğin “Gece çok güzel bir düş gördüm.”

5.2 (diz – dizmek / diz – insanın bacak eklemi)

  • Birinci Anlam (Fiil kökü): “Dizmek.” Yani bir şeyi sıralamak, ipe geçirmek gibi. “Boncukları ipe dizdim.”
  • İkinci Anlam (İsim): “Diz” = “Bacak ile uyluk arasındaki eklem.” Örneğin “Dizimi vurdum, çok acıdı.”

5.3 (kız – kız çocuğu / kız – evlat anlamında “kızım”)

  • Birinci Anlam (İsim): “Kız” = kadın cinsiyetine sahip çocuk veya genç, “Sınıfımızda on beş kız öğrenci var.”
  • İkinci Anlam (İsim): Genel kullanımda “kızım,” “kız evlat,” “kız çocuğu.”

(Not: “kız” sözcüğü bazen “kızmak” fiil köküyle de benzerlik olarak görülür, ancak yazılışı aynı olup anlamı fiil ve isim olarak apayrıdır. Burada muhtemelen “kız” = “kız çocuğu” ve “kız (evlat)” şekliyle eş anlamlı kullanılıyor.)

5.4 (yaş – yaşında / yaş – ıslak)

  • Birinci Anlam (İsim): “Yaş” = “Bireyin kaç yıl yaşadığı, age.” Örneğin “Ben 10 yaşındayım.”
  • İkinci Anlam (Sıfat): “Yaş” = “Islak.” “Meyve yıkadım, hâlâ yaş durumda.”

5.5 (ocak – ay adı “Ocak” / ocak – yemek pişirmek için kullanılan yer)

  • Birinci Anlam (İsim): “Ocak” = yılın ilk ayı. “1 Ocak’ta yeni bir yıl başlıyor.”
  • İkinci Anlam (İsim): “Ocak” = üzerinde yemek pişirilen alet/mutfak ocağı. “Yemeği ocakta pişiriyorum.”

5.6 (kazdı – kazmak / kaz – kanatlı hayvan)

  • Birinci Anlam (Fiil): “Kazdı” = toprağı kazmak, “Bahçedeki ağacın altını kazdı.”
  • İkinci Anlam (İsim): “Kaz” = kanatlı kümes hayvanı. “Bu köyde çok kaz besleniyor.”

5.7 (ben – yüzdeki leke / ben – “Ben” zamiri)

  • Birinci Anlam (İsim): “Ben” = ciltte bulunan küçük koyu renkli leke. “Yüzümde iki tane küçük ben var.”
  • İkinci Anlam (Zamir): “Ben” = 1. tekil şahıs zamiri, “I.” “Ben bugün ödevlerimi erken bitirdim.”

5.8 (ekmek – çiçek tohumu ekmek / ekmek – yiyecek)

  • Birinci Anlam (Fiil): “Ekmek” = toprağa tohum ekmek. “Bahçeye domates tohumu ekmek istiyorum.”
  • İkinci Anlam (İsim): “Ekmek” = fırında pişirilen gıda. “Sabahları taze ekmek alırım.”

(Metinde “Küçük saksıya çiçek tohumu ekmek istiyorum.” cümlesinde, ‘ekmek’ fiili geçiyor. Öte yandan “Ekmek çok lezzetliydi.” cümlesinde aynı sözcük ‘bread’ anlamına gelir.)

6. Her Biri İçin Yeni Cümle Örnekleri

Şimdi, görseldeki 9 cümleye paralel şekilde, her sesteş kelimenin diğer anlamıyla oluşturulmuş örnek cümleleri tek tek verelim:

  1. “Ayağım kayınca yere düştüm.” (Buradaki “düşmek” fiili anlamı)

    • Yeni cümle (rüya anlamıyla “düş”):
      • “Dün gece çok renkli bir düş gördüm.”

  2. “Gece çok güzel bir düş gördüm.” (Buradaki “düş” = “rüya”)

    • Yeni cümle (fiil anlamıyla “düşmek”):
      • “Merdivenden düşerken elimden bir kitap fırladı.”

  3. “Kolye için aldığım boncukları ipe dizdim.” (Burada “dizdim” = “sıralamak, dizmek” fiili)

    • Yeni cümle (“diz” = bacak eklemi):
      • “Basketbol oynarken dizim çok fena incindi.”

  4. “Sınıfımızda on beş kız öğrenci var.” (Burada “kız” = “kız çocuğu, genç kız”)

    • Yeni cümle (“kız” = “kızım, evlat”):
      • “Benim bir kızım var ve bugün resim yapmayı öğrendi.”

  5. “İlkokula 6 yaşında başladım.” (Burada “yaş” = “age”)

    • Yeni cümle (“yaş” = “ıslak”):
      • “Yağmurdan sonra ceketin kol kısımları hâlâ yaş kaldı.”

  6. “1 Ocak’ta yeni bir yıl başlıyor.” (Burada “Ocak” = “yılın ilk ayı”)

    • Yeni cümle (“ocak” = “yemek pişirilen yer”):
      • “Annem akşam yemeğini ocakta özenle hazırlıyor.”

  7. “Dedem bahçedeki ağacın altını kazdı.” (Burada “kazdı” = kazmak fiili)

    • Yeni cümle (“kaz” = kümes hayvanı):
      • “Köy evinde birkaç kaz besliyoruz; her sabah gölde yüzüyorlar.”

  8. “Yüzümde iki tane küçük ben var.” (Burada “ben” = yüzdeki leke)

    • Yeni cümle (“ben” = 1. tekil şahıs zamiri):
      • “Ben bugün ödevlerimi bitirip biraz kitap okumak istiyorum.”

  9. “Küçük saksıya çiçek tohumu ekmek istiyorum.” (Burada “ekmek” = fiil, tohum dikmek)

    • Yeni cümle (“ekmek” = yiyecek):
      • “Sabahları taze ekmek alıp ailece kahvaltı yaparız.”

Yukarıdaki örneklerin her biri, soruda karşımıza çıkan cümlelerde altı çizili olan eş sesli (sesteş) kelimenin diğer anlamını öne çıkaran yeni bir kullanım göstermektedir. Elbette öğrenciler veya öğretmenler, bu örneklere benzer farklı cümleler de oluşturabilir.

7. Özet Tablo

Aşağıdaki tabloda, her kelimenin iki anlamını ve her anlama uygun birer örnek cümleyi kısaca görebilirsiniz:

Sesteş Kelime Anlam 1 Örnek Cümle 1 Anlam 2 Örnek Cümle 2
düş Yere düşmek (fiil kökü) Ayağım kayınca yere düştüm. Rüya (isim) Dün gece çok farklı bir düş gördüm.
diz Dizmek, sıralamak (fiil) Kolye için aldığım boncukları ipe dizdim. Diz (vücudun bölümü) Koşarken dizim ağrıdı.
kız Kız öğrenci, kız çocuğu Sınıfımızda on beş kız öğrenci var. Kız (kızım, evlat) Benim bir kızım var, resim yapmayı çok seviyor.
yaş Yaş (age) Ben 7 yaşındayken müzikle ilgilenmeye başladım. Yaş (ıslak) Yağmurdan sonra eşyalar hâlâ yaş kaldı.
ocak Ay adı (1 Ocak) 1 Ocak’ta yepyeni bir yıl başlıyor. Yemek pişirilen yer (ocak) Mis gibi çorbayı ocakta pişiriyorum.
kaz / kazdı Kazdı (kazmak fiili) Dedem bahçeyi havalandırmak için toprağı kazdı. Kaz (hayvan) Çiftlikteki kaz kışın bile gölde yüzüyor.
ben Ben (yüzdeki leke) Yüzümde iki tane küçük ben var. Ben (zamir) Ben bugün yuvarlak bir pasta yaptım.
ekmek Ekmek (tohum dikmek fiili) Çiçek tohumu ekmek için saksı hazırlıyorum. Ekmek (yiyecek) Fırından sıcak ekmek alıp eve getirdim.

Bu tablo, konuyu daha net görmenize ve farklı anlamları hafızada tutmanıza yardımcı olacaktır.

8. Ek Bilgiler: Sesteş Kelimeleri Nasıl Öğrenir ve Pekiştiririz?

  1. Kelime Listesi Oluşturma: Sıkça karşımıza çıkan sesteş kelimeleri bir deftere ya da telefona not almak ve yanına örnek cümlelerini yazmak oldukça faydalıdır.
  2. Kitap Okuma ve Anlam Kılavuzu Tutma: Okumalarınızda rastladığınız sözcükleri, cümle bağlamlarını inceleyerek bir kenara not edin.
  3. Oyunlar ve Bulmacalar: Eş sesli kelimelerle oluşturulmuş bulmaca, kelime avı, kelime türetme oyunları oynamak da konuyu eğlenceli hale getirir.
  4. Dikte Alıştırmaları: Hem yazılış hem de telaffuzu aynı olan kelimelerin anlam ayrımlarını yapabilmek için, öğretmenin veya arkadaşın okuduğu cümleleri yazarak bir tür dikte çalışması yapmak da etkilidir.

9. Sonuç ve Genel Değerlendirme

Eş sesli kelimeler, Türkçenin anlam ve ifade zenginliğini ortaya koyan önemli bir konudur. Verilen örneklerde, her bir kelimenin iki farklı anlama gelebileceğini ve cümle içindeki kullanım bağlamına göre bu anlamlarının değişebileceğini gördük. Yapılan alıştırma, hem kelime dağarcığınızı zenginleştirir hem de dil bilgisi kurallarını daha iyi kavramanıza katkı sunar.

  • Öğrenciler açısından bakıldığında, bu tip alıştırmalar yazma becerisini ve odaklı okuma alışkanlığını geliştirir.
  • Ebeveynler ve Öğretmenler içinse, öğrencilerin orijinal örnekler türetmesini teşvik etmek, onların yaratıcılığını ve dile hâkimiyetini artırmaya yardımcı olur.

Uzun vadede, sesteş kelimelere hâkim olmak, hem günlük konuşmaları hem de yazılı iletişimi anlamlı ve esprili hale getirebilir. Kelimelerin gizli hazinesini keşfetmek, dili daha bilinçli ve etkili kullanmaya olanak tanır.

Bu cevapta, her satır için alternatif anlamıyla oluşturulan cümleleri listeledik ve konuya dair genel bir rehber sunmaya çalıştık. Umarım sizin için faydalı olmuştur. Başarılar dilerim!

@Elif_Yorur