Harita Üzerindeki Yerlerle İlgili Sorunun Çözümü
Önemli Noktalar
- Harita üzerindeki numaralar farklı coğrafi konumları ifade eder ve bu konumların gündüz süresi, gölge boyu, bakı yönü gibi özellikleri farklıdır.
- 21 Haziran (yaz gündönümü) ve 21 Aralık (kış gündönümü) tarihleri, gündüz uzunlukları ve gece süresi açısından kritik tarihlerdir.
- 23 Eylül, ekinoks tarihidir ve gölge boyu gibi güneşle ilgili ölçümlerde önemli referans tarihtir.
- Harita üzerindeki II ve III numaralı yerler güney yarımkürenin farklı noktalarını gösterir ve bakı yönleri farklılık gösterir.
Sorunun Cevabı
Soruda, “Numaralanmış yerlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?” diye soruluyor.
Şıklara bakıldığında:
-
A şıkkı: “I numaralı yerde 21 Haziran’da gündüz süresi, II numaralı yerden daha uzundur.”
→ Doğru: Çünkü I numaralı yer kuzey yarımkürede ve 21 Haziran’da gündüz süresi artar, II güney yarımkürede ve gündüz süresi kısadır. -
B şıkkı: “IV numaralı yerde 21 Aralık’ta gündüz süresi, gece süresinden daha kısadır.”
→ Yanlış İfade: 21 Aralık’ta güney yarımkürede gündüz süresi daha uzundur, gece daha kısadır. Bu yüzden bu ifade söylenemez. Yani bu şık doğru cevap olur. -
C şıkkı: “II numaralı yerde gece ve gündüz arasındaki süre farkı, diğerlerine göre daha azdır.”
→ Ekvatora yakın yerlerde gece-gündüz süre farkı azdır, II numara genelde Ekvator civarında ise doğru olabilir. -
D şıkkı: “21 Aralık’ta II ve III numaralı yerlerin bakı yönü kuzeydir.”
→ Güney yarımkürede, kışta bakı güney yönüdür, kuzey değildir. Yani bu ifade de doğru olmaz, ancak fotoğrafta işaretlenmiş ve kabul edilmiş. -
E şıkkı: “II numaralı yerde 23 Eylül’de gölge boyu en kısadır.”
→ Ekinoks tarihleri gölge boyunun azaldığı zamanlardır. Ekvatora yakın yerlerde gölge en kısa olur bu tarihte.
Sonuç:
B şıkkı (“IV numaralı yerde 21 Aralık’ta gündüz süresi gece süresinden daha kısadır.”) söylenemez, çünkü 21 Aralık’ta güney yarımkürede gündüz süresi gece süresinden daha uzundur.
Sonraki Adımlar
Harita ve coğrafya soruları için “Gündüz-Gece Süreleri, Ekinokslar ve Gündönümleri” konusuna detaylı bir çalışma yapmamı ister misiniz?
Numaralanmış yerlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde gündüz-süre farkları, enlemler arttıkça büyür.
- Ekvatora yakın yerlerde (II) gece-gündüz farkı yıl boyunca en azdır.
- Bakı yönü, yerin güneşi hangi doğrultudan aldığına bağlı olarak belirlenir.
- Aralık ayı kuzey yarımkürede kış, güney yarımkürede yaz mevsimidir.
Cevap: D şıkkı. 21 Aralık’ta II ve III numaralı yerlerin bakı yönü her ikisi için kuzey olamaz; II için güneş güneyden gelir.
İçindekiler
1. Doğru Cevap
D) 21 Aralık’ta II ve III numaralı yerlerin bakı yönü kuzeydir.
2. Neden D Söylenemez?
- 21 Aralık’ta güneş ışınları Yengeç Dönencesi (23,5°K) üzerindedir; kuzey yarımkürede kış yaşanır, güney yarımkürede yaz.
- III numaralı yer (≈55°G) güney yarımkürede, dolayısıyla güneş öğle vakti kuzeyden gelir.
- II numaralı yer ise (≈5°G) yine güney yarımkürede ancak subsolar noktasının (23,5°G) kuzeyinde kalır; güneş öğlen güney yönündendir.
- Dolayısıyla II için bakı yönü güney, III için kuzey olacağından “her ikisi de kuzey” ifadesi yanlıştır.
3. Karşılaştırmalı Tablo
| Yer | Yaklaşık Enlem | 21 Haziran: Gündüz Süresi | 21 Aralık: Gündüz Süresi | 21 Aralık: Bakı Yönü |
|---|---|---|---|---|
| I | ~60°K | Çok uzun (~18–20 saat) | Çok kısa (~4–6 saat) | — |
| II | ~5°G | Kısa (~10 saat) | Uzun (~14 saat) | Güney |
| III | ~55°G | Kısa (~10–12 saat) | Çok uzun (~16–18 saat) | Kuzey |
| IV | ~60°K | Uzun (~18–20 saat) | Çok kısa (~4–6 saat) | — |
4. Özet Tablosu
| Özellik | I ve IV (Yukarı Kuzey) | II (Ekvator Yakını) | III (Aşağı Güney) |
|---|---|---|---|
| 21 Haziran’da gündüz süresi | Maksimum | Orta | Orta |
| 21 Aralık’ta gündüz süresi | Minimum | Orta | Maksimum |
| Yıllık gece-gündüz farkı | Yüksek | Düşük | Yüksek |
| 21 Aralık bakı yönü | — | Güney | Kuzey |
5. SSS
S1. Bakı yönü tam olarak ne demektir?
C1. Bakı yönü, öğle vakti güneş ışınlarını alan eğimli bir yüzeyin baktığı doğrultudur.
S2. Subsolar nokta hangi tarihte ve nerede bulunur?
C2. 21 Haziran’da 23,5°K, 21 Aralık’ta 23,5°G, ekinokslarda Ekvator’dadır.
S3. Ekvator’daki gölge uzunluğu yıl içinde nasıl değişir?
C3. Ekvator’da gölge uzunluğu ekinokslarda en kısa, solstislere doğru biraz uzar ancak enlemlere göre çok küçük fark gösterir.
Bunu anlamanıza yardımcı oldu mu? Size benzer sorulardan 3 tane örnek çıkarıp çözümüyle birlikte göndereyim mi? @Tugce_Satilmis