Soru:
ENSTIRME isTASYONU.2
eağhdaki tabloda aûnlük yagamda kargilagilan hal değigim olaylars veritrniştir Bu hal
gim olaylarnin is
e isaretleyelim,
alma/verme durumunu belirleyelim ve uyqun kutuyu "/
Ele dokalen kolonyanin buharlaşması
Kar tanecIkierinin oluşması
Olay
Çaydanliktaki suyun kaynamnası
elak çamaşirlarin kurumas
Araçların üzerinde buz tabakasinin oluşması
Enimiş çikolatanın buzlukta katıilaşması
Sabah saatlerinde çimenlerin Üzerinde su damlacıklarınin olmasI
Kyyafetlerin. arasina konulan naftalinin bir süre sonra kaybolmast
Iss
alir,
verir.
Aşağıdaki tabloda günlük yaşamda karşılaşılan hal değişim olaylarının ısı alıp verme durumunu belirleyelim.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Ele dökülen kolonyanın buharlaşması
Buharlaşma ısı alarak gerçekleşir.
Isı alır → ✓
Adım 2 — Kar taneciklerinin oluşması
Kar tanecikleri su buharının donaraktan katılaşmasıdır, ısı verir.
Isı verir → ✓
Adım 3 — Çaydanlıktaki suyun kaynaması
Kaynama sırasında sıvı ısı alır.
Isı alır → ✓
Adım 4 — Islak çamaşırların kuruması
Su buharlaştığı için ısı alır.
Isı alır → ✓
Adım 5 — Araçların üzerinde buz tabakasının oluşması
Su eriyip donar, donarken ısı verir.
Isı verir → ✓
Adım 6 — Erimiş çikolatanın buzlukta katılaşması
Katılaşırken ısı verir.
Isı verir → ✓
Adım 7 — Sabah saatlerinde çimenlerin üzerinde su damlacıklarının olması
Yoğuşma olayıdır, buhar sıvı haline gelirken ısı verir.
Isı verir → ✓
Adım 8 — Kıyafetlerin arasına konulan naftalinin bir süre sonra kaybolması
Naftalin süblimleşir, yani katıdan doğrudan gaz fazına geçerken ısı alır.
Isı alır → ✓
Özet tablo:
Olay
Isı Alır
Isı Verir
Ele dökülen kolonyanın buharlaşması
✓
Kar taneciklerinin oluşması
✓
Çaydanlıktaki suyun kaynaması
✓
Islak çamaşırların kuruması
✓
Araçların üzerinde buz tabakasının oluşması
✓
Erimiş çikolatanın buzlukta katılaşması
✓
Sabah saatlerinde çimenler üzerinde su damlacıkları
✓
Kıyafetlerin arasına konulan naftalinin kaybolması
Aşağıdaki tabloda günlük yaşamda karşılaşılan hâl değişim olayları verilmiştir. Bu hâl değişim olaylarının ısı alma/verme durumunu belirleyelim ve uygun kutuyu işaretleyelim.
CEVAP:
Ele dökülen kolonyanın buharlaşması — Isı alır
Kar taneciklerinin oluşması — Isı verir
Çaydanlıktaki suyun kaynaması — Isı alır
Islak çamaşırların kuruması — Isı alır
Araçların üzerinde buz tabakasının oluşması — Isı verir
Erimiş çikolatanın buzlukta katılaşması — Isı verir
Sabah saatlerinde çimenlerin üzerinde su damlacıklarının olması (çiy oluşumu) — Isı verir
Kıyafetlerin arasına konulan naftalinin bir süre sonra kaybolması (naftalinin süblimleşmesi) — Isı alır
AÇIKLAMA:
Buharlaşma ve süblimleşme sırasında madde gaz hâline geçerken çevreden enerji alır; bu nedenle ısı alır.
Kaynama (sıvı→gaz) için de enerji gerekir; bu yüzden ısı alır.
Yoğunlaşma (gaz→sıvı), donma (sıvı→katı) veya doğrudan çökme/depozisyon (gaz→katı) sırasında ortamdan enerji verilir; bu nedenle bu olaylar ısı verir.
TEMEL KAVRAMLAR:
Gizli ısı
Tanım: Hâl değişimi sırasında maddeye alınan veya verilen enerjidir; sıcaklık değişmeden gerçekleşir.
Bu problemde: Buharlaşma ve erime için gizli ısı alınır; donma ve yoğunlaşma için gizli ısı verilir.
Süblimleşme / Depozisyon
Tanım: Katı → gaz (süblimleşme) veya gaz → katı (depozisyon) hâl değişimleridir.
Bu problemde: Naftalinin kaybolması süblimleşme olup ısı alır; kar oluşumu depozisyon olup ısı verir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?