İç İçe Geçen Bloklardan Oluşan Kulelerin Yüksekliği Problemi
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Bir ahşap bloğun tam yüksekliği h ve her bir ek bloğun kuleye kattığı yükseklik (ardışık iki bloğun tabanları arasındaki mesafe) x olsun.
n tane blok iç içe geçirildiğinde oluşan kulenin toplam yüksekliği:
H(n) = h + (n - 1)x
formülü ile ifade edilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen Durumu Matematiksel Olarak Modelleme
Problemde 4 bloklu ve 9 bloklu iki kulenin yükseklikleri toplamının 14 bloklu bir kulenin yüksekliğine eşit olduğu belirtilmiştir:
- H(4) = h + (4 - 1)x = h + 3x
- H(9) = h + (9 - 1)x = h + 8x
- H(14) = h + (14 - 1)x = h + 13x
Adım 2 — Eşitliği Çözerek h ile x Arasındaki Oranı Bulma
Verilen eşitliği yazalım:
H(4) + H(9) = H(14)
(h + 3x) + (h + 8x) = h + 13x
2h + 11x = h + 13x
2h - h = 13x - 11x
h = 2x
Bu sonuca göre bir bloğun taban yüksekliği, her bir eklemenin sağladığı artışın 2 katına eşittir.
Adım 3 — 7 Bloklu ve 11 Bloklu Kulelerin Yükseklik Toplamını Hesaplama
- H(7) = h + 6x
- H(11) = h + 10x
İki kulenin toplam yüksekliği:
H(7) + H(11) = (h + 6x) + (h + 10x) = 2h + 16x
h = 2x değerini yerine yazalım:
2(2x) + 16x = 4x + 16x = 20x
Adım 4 — İstenen Kuledeki Blok Sayısını (k) Belirleme
k bloklu bir kulenin yüksekliği:
H(k) = h + (k - 1)x
H(k) = 2x + (k - 1)x = (k + 1)x
Bu yüksekliğin 20x değerine eşit olması gerekir:
(k + 1)x = 20x
k + 1 = 20
k = 19
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 19
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Doğrusal Artış (Aritmetik Dizi Mantığı)
- Tanım: Sabit bir başlangıç değerine (h) her adımda sabit bir miktarın (x) eklenmesiyle oluşan doğrusal büyüme modelidir.
- Bu problemde: İlk blok kulenin tabanını ve ana yüksekliğini oluştururken, sonraki her blok kuleye sadece x kadar net yükseklik eklemiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Blok Sayılarını Doğrudan Toplamak
- Yanlış: 4 + 9 = 13 yerine 14 çıkıyorsa, 7 + 11 = 18 yerine 19 olur şeklinde rastgele oran kurmak veya blok boyunun ihmal edilmesi.
- Doğru: Her kulenin ayrı bir taban yüksekliği (h) içerdiğini dikkate alarak h + (n-1)x modellemesini kullanmak.
- Neden Yanlış: Bloklar üst üste eklendikçe taban kısımları iç içe geçtiğinden yükseklik blok sayısıyla doğrudan orantılı değildir.
Bu çözüm yöntemini pekiştirmek için benzer bir iç içe geçme/örüntü problemi çözmemi ister misin?