YEDHKLIM
GKVS SORALA
ALES 2025/2
11. () Ekmeğini topraktan çikaran inss
rak kaplarda pişirmekten daha dogel
noğlu için başlangçta ylyeckker top-
bir durum düşünülemezdi. () Aneak
zaman içinde geliştirdiğ bilgi ve be-
cerileri sayesinde maden işlemeyi o6-
renen insanoğlu, kullandiğ eşyalan
değiştirmeye başladı. (l) Bir zaman-
lar yerine başka bir şey ikame edile-
meven toprak kaplar, yerini bakır ten
cerelere biraktı. (V) Onceden hesap
edilememiş olsa da bakır madeninin
zamanla oksitlenmesi, sağlik açısın-
dam bazZI riskleri beraberinde getirdi.
(Esyanın tencerelerte başlayan do-
niümü, günlük hayatın diğer alanlar-
na yayıldığında bakırcılık da bir meslek
hâline geldi.
A) B) I c) ll D) V/E)
12.Sevm e
4DuIkeAuut
tnet
glmayan
rum D
das fele
Gikmazt
cinin
Kirmz
Bu pe
gidak
A) E
B)
Ekmeğini Topraktan Çıkaran İnsanoğlu ve Bakırcılık Mesleği
Görselde yer alan 11. soru, bir parçanın anlam akışını bozan cümleyi bulmaya yönelik bir paragraf sorusudur. Metnin genelinde insanoğlunun mutfak araç gereçlerinde topraktan madene (bakıra) geçiş süreci anlatılmaktadır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A (I. Cümle) Analizi
I. cümlede, insanoğlunun başlangıçta yiyeceklerini toprak kaplarda pişirmesinin en doğal durum olduğu belirtilerek konuya giriş yapılmıştır. Bu cümle, parçanın ana teması olan “kapların değişimi” için temel oluşturur.
Adım 2 — Seçenek B (II. Cümle) Analizi
II. cümlede, “Ancak” bağlacıyla zamanla bilgi ve becerilerin geliştiği ve maden işlemenin öğrenildiği söylenerek değişim süreci başlatılmıştır. I. cümle ile anlamca bağlıdır.
Adım 3 — Seçenek C (III. Cümle) Analizi
III. cümlede, toprak kapların yerini bakır tencerelere bıraktığı anlatılmaktadır. Bu durum, maden işlemenin öğrenilmesinin doğrudan bir sonucudur ve akışı bozmaz.
Adım 4 — Seçenek D (IV. Cümle) Analizi
IV. cümlede, bakır madeninin oksitlenmesi ve sağlık açısından riskler oluşturmasından bahsedilmektedir. Metnin bütününde eşyaların tarihsel dönüşümü ve mesleklerin doğuşu anlatılırken, bu cümlede aniden sağlık ve teknik riskler konusuna girilmiştir. Bu, parçanın tarihsel gelişim çizgisinden sapan bir bilgidir.
Adım 5 — Seçenek E (V. Cümle) Analizi
V. cümlede, eşyaların (tencerelerin) dönüşümünün diğer alanlara yayılmasıyla bakırcılığın bir meslek haline geldiği belirtilmiştir. Bu cümle, III. cümledeki “bakır tencereye geçiş” ve II. cümledeki “maden işleme” konularının doğal bir sonucudur. IV. cümle aradan çıkarıldığında III. ve V. cümleler mükemmel bir şekilde birbirine bağlanmaktadır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
IV. Cümle — Bakırın oksitlenmesi ve sağlık riskleri (Konu dışı/Teknik detay).
I, II, III, V. Cümleler — Topraktan madene geçiş süreci ve bakırcılığın meslek olması (Ana konu).
Adım 7 — Final Doğrulama
Paragrafın ana düşüncesi, mutfak gereçlerinin evrimi ve bu evrimin bir meslek dalı yaratmasıdır. IV. cümledeki “sağlık riskleri” ifadesi bu akışı kesmektedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Akışı Bozan Cümle
- Tanım: Bir paragrafın genelinde anlatılan konunun dışına çıkan, farklı bir yönüne değinen veya anlatım biçimi bakımından uyumsuz olan cümledir.
- Bu problemde: Tarihsel gelişim anlatılırken araya giren tıbbi/teknik bir uyarı akışı bozmuştur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Cümlelerin Birbirine Bağlı Olduğunu Düşünmek
- Yanlış: “IV. cümlede bakır diyor, III. cümlede de bakır diyor, o halde akış bozulmaz.”
- Doğru: Sadece kelimenin geçmesi yetmez, konunun hangi yönünün (bakırın tarihi mi, bakırın sağlığı mı) ele alındığı önemlidir.
- Neden yanlış: Bakır kelimesi ortak olsa da “sağlık riski” konusu paragrafın “meslekleşme süreci” temasından tamamen kopuktur.
Bu sorudaki mantığı anladıysan, benzer bir “anlam akışını bozan cümle” sorusu daha çözerek pratiğini geliştirmemi ister misin?