Ünsüz düşmesi nerede var?
Parçada Geçen Ses Olaylarının Tespiti ve Olmayan Ses Olayının Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İnceleyelim (Ünsüz Benzeşmesi / Sertleşme)
- “güneş-ten” \rightarrow Sert ünsüzle (ş) biten köke gelen ek sertleşmiştir (d \rightarrow t).
- “süt-çü” \rightarrow Sert ünsüzle (t) biten köke gelen ek sertleşmiştir (c \rightarrow ç).
- “bırak-tık-ı” \rightarrow d \rightarrow t benzeşmesi vardır.
- “et-tik-i” \rightarrow d \rightarrow t benzeşmesi vardır.
- Parçada ünsüz benzeşmesi vardır.
Adım 2 — B Seçeneğini İnceleyelim (Ünsüz Yumuşaması / Değişimi)
- “sokak \rightarrow sokağ-a” (k \rightarrow ğ)
- “bıraktık \rightarrow bıraktığ-ı” (k \rightarrow ğ)
- “ettik \rightarrow ettiği” (k \rightarrow ğ)
- Parçada ünsüz yumuşaması vardır.
Adım 3 — C Seçeneğini İnceleyelim (Ünsüz Düşmesi)
- Parçada geçen “kaldırım” sözcüğünün kökü “kalk-” fiilidir.
- kalk-dır-ım \rightarrow kaldırım türetilirken kökteki “k” ünsüzü düşmüştür.
- Dolayısıyla parçada ünsüz düşmesi “kaldırım” sözcüğünde vardır.
Adım 4 — D Seçeneğini İnceleyelim (Ünlü Daralması)
- “yiyen” sözcüğünün kökü “ye-” fiilidir.
- ye-y-en \rightarrow yiyen biçimine dönüşürken “e” geniş ünlüsü daralarak “i” olmuştur.
- Parçada ünlü daralması vardır.
Adım 5 — E Seçeneğini İnceleyelim (Ünlü Türemesi)
- Metin boyunca “-cık/-cik” eki alarak türeyen (az-ı-cık, dar-a-cık gibi) ya da pekiştirme sırasında oluşan (yap-a-yalnız, güp-e-gündüz gibi) bir ünlü türemesi örneği bulunmamaktadır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Ünsüz benzeşmesi — “güneşten, sütçü, bıraktığı, ettiği” sözcüklerinde bulunmaktadır.
B. Ünsüz yumuşaması — “sokağa, bıraktığı, ettiği” sözcüklerinde bulunmaktadır.
C. Ünsüz düşmesi — “kaldırım” (kalk-dır-ım) sözcüğünde bulunmaktadır.
D. Ünlü daralması — “yiyen” (ye-y-en) sözcüğünde bulunmaktadır.
E. Ünlü türemesi — Parçada bu ses olayına ait herhangi bir örnek yoktur.
Adım 7 — Son Doğrulama
Metindeki tüm ses olayları tespit edildiğinde A, B, C ve D seçeneklerindeki olayların örnekleri açıkça görülmekte; "ünlü türemesi"ne dair hiçbir sözcük yer almamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E şıkkı (Ünlü türemesi)
(Merak ettiğin ünsüz düşmesi ise “kaldırım” \leftarrow kalk-dır-ım sözcüğünde gerçekleşmiştir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Benzer ses olayları içeren başka bir TYT Türkçe sorusu çözmemi ister misin?