- Insan, doğani geregi attigt her adimda oncelikie kendi
varliğinı koruma ve sürdürme iço0dosuyle hareket
eder, Bir kimsenin başkasina yardım etmesi ya da
toplumsal bir kurala itaat etmesl, aslnda 6zünde
başkalarıni düşünd0g0nden degil bu eylemin
sonucunda duyacağı vicdani huzurun veya elde
edeceği gůvenli yaşam ortaminin kendi esenliğine
hizmet etmesindendir. Ahlak dediğimiz kurallar bütünü,
bireyin kendi arzularını toplumun gernel çikarı kilifina
uydurarak gerçekleştirmesinden başka bir şey değildir.
Bu nedenle, görünüşte en erdemli eylemin bile dikkatle
incelendiğinde, temelinde bireyin kendi "ben"ini
merkeze alan gizli bir hesaplaşmanın yattiğı
görülecektir.
Bu parça aşağıdaki yaklaşımlardan hangisinin
ahlak görüşünü yansitmaktadır?
A) Varoluşçu ahlak
C) HazcI ahlak
(BEgolst
E) Odev ahlakı
ahlak
D) Erdem ahlakı
13
Ahlak Felsefesinde Yaklaşımlar (Egoizm)
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
Parçada insanın doğası gereği öncelikle kendi varlığını koruduğu, başkalarına yardım ederken bile temel motivasyonun kendi esenliği, huzuru ve çıkarları olduğu vurgulanmaktadır. Bireyin kendi "ben"ini merkeze aldığı bu yaklaşım ahlak felsefesinde doğrudan incelenir:
- A Seçeneği (Varoluşçu ahlak): Jean-Paul Sartre ile özdeşleşen bu yaklaşım, insanın özgürlüğünü, kendi özünü kendisinin belirlediğini ve bu özgürlüğün sorumluluğunu taşıması gerektiğini savunur. Parçada özgürlük ve seçim sorumluluğundan bahsedilmemiştir.
- B Seçeneği (Egoist ahlak): Thomas Hobbes gibi düşünürlerin savunduğu egoizm (bencillik), insanın doğası gereği bencil olduğunu, attığı her adımda ve sergilediği ahlaki eylemlerde yalnızca kendi çıkarını ve "ben"ini gözettiğini ileri sürer. Parçadaki temel düşünceyle birebir örtüşmektedir.
- C Seçeneği (Hazcı ahlak): Epiküros ve Aristippos tarafından temsil edilen hedonizm, yaşamın ve eylemlerin nihai amacının “bedensel veya zihinsel hazza ulaşmak, acıdan kaçınmak” olduğunu savunur. Metindeki ana vurgu hazdan ziyade doğrudan "benmerkezcilik ve varlığını koruma çıkarı"dır.
- D Seçeneği (Erdem ahlakı): Sokrates ve Aristoteles’in benimsediği bu görüş, mutluluğa ancak ölçülü, adil, cesur ve erdemli bir karakter geliştirilerek ulaşılabileceğini savunur. Parçadaki “görünüşte en erdemli eylemin bile ardında gizli bir benmerkezcilik vardır” iddiasıyla çelişir.
- E Seçeneği (Ödev ahlakı): Immanuel Kant tarafından temellendirilen bu görüş, ahlaki bir eylemin sonucuna veya çıkarına değil, sadece “ödev bilinciyle ve koşulsuz buyrukla” yapılıp yapılmadığına bakar. Çıkar güden eylemleri ahlak dışı kabul eder.
Sonuç ve Doğrulama:
Metnin ana ekseninde yer alan “bireyin kendi 'ben’ini merkeze alması”, “kendi varlığını koruma içgüdüsü” ve eylemlerin temelinde gizli bir kişisel çıkarın yatması düşüncesi Egoist (Bencil) ahlak yaklaşımının temel tezidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Egoist ahlak
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Hobbes’un Egoizm anlayışı ile Kant’ın Ödev Ahlakı arasındaki zıtlığı pekiştirmek için kısa bir karşılaştırma yapalım mı?