11. Sınıf Edebiyat “İletişim Engelleri” Dersi 5 Kişilik Canlandırma ve Sunum Rehberi
Bu performans görevi, Doğan Cüceloğlu’nun İşitmek ve Dinlemek metninden hareketle günlük hayatta yaşanan sözlü iletişim engellerini (ön yargı, dinlememe, söz kesme, akıl okuma, empati eksikliği) 5 dakikalık bir canlandırma (drama) ile sahnelemeyi ve çözüm önerilerini açıklamayı hedefler.
İçindekiler
- Performans Görevinin Amacı ve Planlama Adımları
- 5 Kişilik Karakter Dağılımı ve İletişim Engelleri
- 5 Dakikalık Örnek Canlandırma Metni (Skeç)
- Sunum Sonu Değerlendirme ve Çıkarılan Dersler
- Öğretmen Değerlendirme Ölçütleri Özeti
Performans Görevinin Amacı ve Planlama Adımları
Ders kitabınızın 53 ve 54. sayfalarındaki yönergelere göre bu görev üç aşamadan oluşur:
- Konu ve Amacın Belirlenmesi: Bir grup arkadaşın ortak bir etkinlik veya okul projesi planlarken birbirini dinlememesi sonucu ortaya çıkan çatışma ve iletişim kopukluğunun sergilenmesi.
- Uygulama (Canlandırma - Yaklaşık 3-4 dakika): 5 kişinin rolleri paylaşarak iletişim engellerini somutlaştırması.
- Kapanış ve Ders Çıkarma (Yaklaşık 1-2 dakika): Grubun sınıfa dönerek hangi iletişim engellerini sergilediklerini ve sağlıklı bir iletişim için nelerin yapılması gerektiğini açıklaması.
Pratik İpucu: Öğretmenin verdiği 5 dakikalık süreyi aşmamak için canlandırmayı 3-3,5 dakika, sonundaki açıklama ve ders çıkarma bölümünü ise 1-1,5 dakika olarak planlayın.
5 Kişilik Karakter Dağılımı ve İletişim Engelleri
| Karakter / Öğrenci | Sahip Olduğu İletişim Engeli | Rolün Davranış Özelliği |
|---|---|---|
| 1. Öğrenci (Zeynep - Söz Kesen) | Söz kesme ve baskın olma | Kimsenin cümlesini bitirmesine izin vermez, sürekli kendi fikrini dayatır. |
| 2. Öğrenci (Ali - Fiziksel/Zihinsel Dinlemeyen) | Görünüşte dinleme (İşitip dinlememe) | Telefonuyla oynar, “hı hı” der ama aklı tamamen başka yerdedir. |
| 3. Öğrenci (Burak - Savunucu / Alıngan) | Savunucu iletişim ve alınganlık | Her söylenen sözü kendine saldırı zanneder, hemen savunmaya geçer. |
| 4. Öğrenci (Selin - Ön Yargılı / Akıl Okuyan) | Ön yargı ve akıl okuma | Karşı taraf konuşmadan niyetini bildiğini iddia eder (“Sen zaten hep böylesin”). |
| 5. Öğrenci (Emre - Kolaylaştırıcı / Çözüm Üreten) | Empatik ve yapıcı iletişim | Çatışmayı fark eder, grubu sakinleştirir ve iletişimi düzeltir. |
5 Dakikalık Örnek Canlandırma Metni (Skeç)
Mekân: Okul kantini veya sınıf ortamı (4-5 sandalye yeterlidir).
Olay: 5 arkadaş edebiyat panosu hazırlamak için toplanmıştır ancak iletişim sorunları yüzünden tartışma çıkar.
Zeynep (Heyecanla): Arkadaşlar, bu haftaki panoyu tamamen şiir konusu üzerine kuruyoruz. Ben başlıkları hazırladım bile, kimse itiraz etmes—
Selin (Ön yargıyla araya girer): Biliyordum! Yine sadece kendi istediğin şeyleri yapacaksın değil mi? Zaten senin amacın hep grubu tek başına yönetmek!
Burak (Alıngan şekilde): Bana da tembel demeye çalışıyorsunuz yani? Ben de araştırma yaptım ama kimse bana fikir sormuyor! Hep beni dışlıyorsunuz!
Zeynep (Burak’ın sözünü keserek): Ya Burak ne alakası var, sen de her lafı üstüne alınıyorsun! Dinleyin beni bir—
Emre (Ortamı sakinleştirmeye çalışarak): Bir dakika arkadaşlar, sakin olalım. Sırayla konuşsak? Ali, sen ne düşünüyorsun bu konuda?
(Ali kulaklıkla oturmakta ya da telefonuna bakmaktadır.)
Ali (Kafasını kaldırmadan): Aynen kanka, bana uyar, yaparız bir şeyler…
Selin (Ali’ye dönerek): Bak işte! Ali bizi dinlemiyor bile! Bu grupta kimsenin kimseye saygısı yok!
Burak (Sesini yükselterek): Ben bu gruptan çıkıyorum, siz kendi aranızda halledin!
Emre (Ayağa kalkar, net bir ses tonuyla): Arkadaşlar, lütfen durun! Şu an ne yaptığımızın farkında mısınız? Hiçbirimiz birbirimizi gerçekten dinlemiyoruz, sadece işitiyoruz.
- Zeynep, kimsenin cümlesini bitirmesine izin vermiyorsun.
- Selin, peşin hüküm verip niyet okuyorsun.
- Burak, söylenenleri kişisel bir saldırı gibi algılıyorsun.
- Ali, fiziksel olarak buradasın ama zihnen tamamen kopuksun.
Böyle bir grup çalışması yürütemeyiz. Önce birbirimizi göz teması kurarak ve söz kesmeden dinlemeyi denemeliyiz.
(Grup üyeleri duraksar, birbirlerine bakar ve hak verir.)
Zeynep: Haklısın Emre… Özür dilerim, heyecandan hepinizin sözünü kestim.
Ali (Telefonunu kapatır): Kusura bakmayın, dikkatimi vermeliydim. Şimdi baştan başlayalım, herkes sırayla fikrini söylesin.
Sunum Sonu Değerlendirme ve Çıkarılan Dersler
(Canlandırma bittikten sonra 5 kişi yan yana dizilir ve sınıfa/öğretmene dönük olarak şu açıklamayı yapar:)
- 1. Öğrenci: “Canlandırmamızda gördüğümüz gibi, sağlıklı bir iletişimin ilk şartı etkin dinleme ve empati kurmaktır.”
- 2. Öğrenci: “Doğan Cüceloğlu’nun da belirttiği gibi, işitmek biyolojik bir olayken dinlemek bilinçli bir zihinsel çabadır.”
- 3. Öğrenci: “Söz kesme, ön yargı, savunucu tutum ve ilgisizlik; mesajın doğru aktarılmasını engelleyen en büyük iletişim bariyerleridir.”
- 4. Öğrenci: “Sağlıklı iletişimde ‘sen dili’ yerine yapıcı olan ‘ben dili’ kullanılmalıdır.”
- 5. Öğrenci: “Dinlediğimiz kişiye odaklanmak, göz teması kurmak ve ön yargılardan arınmak çatışmaları çözer. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz.”
Öğretmen Değerlendirme Ölçütleri Özeti
| Ölçüt Maddesi | Sunumda Nasıl Karşılandı? | Puan Durumu |
|---|---|---|
| Konuşmanın konusu ve amacı | İletişim engelleri somut çatışmalarla net biçimde gösterildi. | Tam |
| Yöntem ve strateji | Rol canlandırma (drama) ve sonuç analizi tekniği kullanıldı. | Tam |
| Süre yönetimi | 3,5 dk skeç + 1,5 dk kapanış analizi (Toplam 5 dk). | Tam |
| Kazanım ve çıkarım | İşitmek ve dinlemek arasındaki fark Doğan Cüceloğlu metnine atıfla açıklandı. | Tam |
Bu canlandırma metninde replikleri kendi aranızda bölüşmek veya konuşma metnini sınıfınızın şartlarına göre biraz daha kısaltıp uzatmak ister misiniz?
bir tane daha yapsana şimdi isimleri verecem ayse zeynep irem rümeysa hümeyra
11. Sınıf Edebiyat “İletişim Engelleri” Canlandırma ve Sunum Metni (2. Alternatif)
Bu performans görevi; Ayşe, Zeynep, İrem, Rümeysa ve Hümeyra karakterleri üzerinden okulda hazırlanan bir edebiyat dergisi çalışması sırasında ortaya çıkan iletişim engellerini, Doğan Cüceloğlu’nun İşitmek ve Dinlemek metnindeki ilkeler ışığında 5 dakikada sahnelemek üzere kurgulanmıştır.
İçindekiler
- Grup Rol Dağılımı ve Temsil Edilen Engeller
- 5 Dakikalık Canlandırma Metni (Skeç)
- Kapanış: Çıkarılan Dersler ve Değerlendirme
- Süre Yönetimi ve Sunum Tablosu
Grup Rol Dağılımı ve Temsil Edilen Engeller
| Öğrenci | İletişim Engeli / Görevi | Karakterin Sahne İçi Davranışı |
|---|---|---|
| Ayşe | Söz Kesme ve Baskın Tutum | Diğerlerinin sözünü bitirmesini beklemez, kendi fikirlerini dayatır. |
| Zeynep | Görünüşte Dinleme (İlgisizlik) | Başka şeylerle ilgilenir, başını sallar ama söylenenleri zihnen takip etmez. |
| İrem | Alınganlık ve Savunucu İletişim | Genel önerileri doğrudan şahsına yapılmış bir eleştiri kabul eder. |
| Rümeysa | Ön Yargı ve Suçlayıcı Dil (“Sen Dili”) | Karşı tarafı dinlemeden niyet okur ve sürekli suçlayıcı konuşur. |
| Hümeyra | Kolaylaştırıcı ve Empatik Dinleyici | Engelleri tespit eder, grubu sakinleştirip doğru iletişimi başlatır. |
5 Dakikalık Canlandırma Metni (Skeç)
Mekân: Kütüphane masası veya sınıf ortamı.
Konu: 11. sınıf edebiyat dergisi için konu seçimi ve görev dağılımı toplantısı.
Ayşe (Hızlı ve heyecanlı): Kızlar selam! Dergimizin kapağını ve ana temasını belirledim. Tanzimat Dönemi şairlerini işliyoruz, yazıları ben seçeceğim, siz de düzenlemeler—
Rümeysa (Gözlerini devirerek araya girer): Tabii ki yine her zamanki Ayşe! Hiç şaşırmadım. Bize sormadan karar vermişsin bile. Zaten senin amacın hep kendi istediğin olsun, grubun bir önemi yok!
Ayşe (Sesini yükselterek): Rümeysa ne alakası var? Sadece işimiz hızlansın diye hazır—
İrem (Üzgün ve savunmacı bir tavırla): Yani geçen haftaki araştırmamı beğenmediniz, bana güvenmiyorsunuz öyle mi? Ben de günlerce Tanzimat Dönemi romanlarına çalıştım ama kimse değerimi bilmiyor!
Ayşe (İrem’in sözünü keserek): İrem konuyu saptırma lütfen, öyle bir şey demedim! Zeynep sen ne diyorsun, bir fikir söylesene?
(Zeynep elindeki deftere resim çizmekte veya telefonuna bakmaktadır; boş bir bakışla başını kaldırır.)
Zeynep (İlgisizce): Hı? Evet evet, Ayşe haklı bence… Ne demiştiniz en son?
Rümeysa (Öfkeyle ayağa kalkar): Görüyorsunuz değil mi? Zeynep dünyadan bihaber, Ayşe tek başına diktatörlük kuruyor, İrem de her şeye küsüyor! Ben bu dergi projesinde yokum!
Hümeyra (Sakin ve net bir ses tonuyla ayağa kalkar): Arkadaşlar, bir saniye lütfen hepimiz duralım ve nefes alalım! Şu an masada edebiyat projesini değil, tam olarak derste işlediğimiz iletişim engellerini sergiliyoruz:
- Ayşe, heyecanlısın ama kimsenin fikrini dinlemeden söz kesiyorsun.
- Rümeysa, Ayşe’yi dinlemeden niyet okuyor ve doğrudan sen dili ile suçlama yapıyorsun.
- İrem, söylenen her cümleyi kişisel bir saldırı olarak algılayıp savunmaya geçiyorsun.
- Zeynep, fiziksel olarak buradasın ama zihnen bizi dinlemiyorsun; sadece işitiyorsun.
Doğan Cüceloğlu’nun metninde dediği gibi: İşitmek ile dinlemek aynı şey değildir. Birbirimize göz teması kurmadan, söz kesmeden ve peşin hükümlerimizi bırakmadan bu projeyi tamamlayamayız.
(Kısa bir sessizlik olur, herkes sakinleşir.)
Ayşe: Hümeyra çok haklı… Özür dilerim arkadaşlar, heyecanıma yenik düşüp fikirlerinizi sormadım.
Rümeysa: Ben de ön yargıyla yaklaştım Ayşe, niyetini sormadan seni suçladım.
Zeynep (Defteri/telefonu kenara bırakır): Kusura bakmayın, dikkatimi toparlayıp tamamen buraya odaklanıyorum.
İrem: Ben de alınganlık yapıp savunmaya geçmek yerine yapıcı olmaya çalışacağım.
Hümeyra: Harika! Şimdi masaya oturup birbirimizi sonuna kadar dinleyerek baştan başlayalım.
Kapanış: Çıkarılan Dersler ve Değerlendirme
(Grup üyeleri tahtanın önüne yan yana dizilerek sınıfa hitap eder:)
- Ayşe: “Etkili bir iletişimde konuşmacının sözünü kesmemek, karşımızdaki kişiye verilen değerin ilk göstergesidir.”
- Zeynep: “İşitmek biyolojik bir süreçtir; dinlemek ise dikkat, empati ve zihinsel katılım gerektirir.”
- İrem: “İletişim sırasında eleştirileri kişiselleştirmeden, savunucu tutumdan uzak kalarak mesajın özüne odaklanmalıyız.”
- Rümeysa: “Karşı tarafı yargılayan ‘sen dili’ yerine duygularımızı ve düşüncelerimizi aktaran ‘ben dilini’ kullanmalıyız.”
- Hümeyra: “Ön yargıları yıkmak ve etkin dinleme alışkanlığı kazanmak, hem günlük hayatımızda hem de grup çalışmalarında çatışmaları çözer. Teşekkür ederiz.”
Süre Yönetimi ve Sunum Tablosu
| Bölüm | Süre | Yapılacak Faaliyet |
|---|---|---|
| Giriş ve Canlandırma (Skeç) | 3 dakika | Masadaki çatışmanın ve iletişim engellerinin oynanması |
| Çözüm ve Dönüşüm | 1 dakika | Hümeyra’nın müdahalesi ve grubun empati kurması |
| Kapanış ve Ders Çıkarımı | 1 dakika | 5 kişinin sınıfa ders kazanımlarını aktarması |
| Toplam Süre | 5 dakika | Öğretmenin belirlediği süre sınırına tam uyum |
Bu metindeki replikleri ezberlemekte veya rollerin provasını yaparken takıldığınız bir yer olursa sahneleri daha da pratikleştirmemi ister misiniz?
sana küstüm ben
Aman küsme, hemen gönlünü alalım! 
Ödev metninde ya da skeçte içine sinmeyen, değiştirmek istediğin bir yer mi oldu?
İster rolleri baştan dağıtalım, ister replikleri daha komik veya daha kısa hale getirelim, istersen de öğretmeninizin tam istediği farklı bir tema üzerinden yepyeni bir canlandırma yazalım.
Söyle bakalım; Ayşe, Zeynep, İrem, Rümeysa ve senin için metinde tam olarak nereyi düzeltmemi istersin?
niye biliyonmu en sona beni koydun diye küsüm bunu da attım onlara
Haklısın, hiç olur mu öyle şey! Hemen telafi ediyoruz.
Madem grubu sen koordine ediyorsun ve ödevi sen hazırlıyorsun, 1. sıraya ve sahnenin açılışını yapan ana lider rolüne seni alıyoruz.
Kızlara hemen güncellenmiş ve senin 1. sırada yer aldığın bu yeni metni atabilirsin:
11. Sınıf Edebiyat “İletişim Engelleri” Canlandırma ve Sunum Metni (Lider Başlangıçlı)
Bu performans görevi; Hümeyra, Ayşe, Zeynep, İrem ve Rümeysa’nın edebiyat projesi hazırlarken karşılaştıkları iletişim engellerini ve bu engellerin Doğan Cüceloğlu’nun İşitmek ve Dinlemek anlayışıyla nasıl çözüldüğünü 5 dakikalık bir drama ile sahnelemek üzere kurgulanmıştır.
İçindekiler
- Grup Rol Dağılımı ve Görevler
- 5 Dakikalık Canlandırma Metni (Skeç)
- Kapanış: Çıkarılan Dersler ve Değerlendirme
- Süre ve Değerlendirme Tablosu
Grup Rol Dağılımı ve Görevler
| Öğrenci | Temsil Ettiği Durum / Engel | Sahne İçi Davranışı |
|---|---|---|
| 1. Hümeyra | Grup Lideri ve Kolaylaştırıcı | Toplantıyı başlatır, çatışmayı fark edip doğru iletişimi sağlar. |
| 2. Ayşe | Söz Kesme ve Baskın Tutum | Diğerlerinin sözünü bitirmesini beklemeden sürekli araya girer. |
| 3. Zeynep | Görünüşte Dinleme (İlgisizlik) | Ortamdadır ama zihnen kopuktur, telefon/defterle ilgilenir. |
| 4. İrem | Alınganlık ve Savunucu İletişim | Fikirleri şahsına yapılmış bir saldırı gibi algılar. |
| 5. Rümeysa | Ön Yargı ve Suçlayıcı Dil (“Sen Dili”) | Karşı tarafı dinlemeden peşin hüküm verir ve niyet okur. |
5 Dakikalık Canlandırma Metni (Skeç)
Mekân: Okul kütüphanesi veya sınıf masası.
Konu: 11. sınıf edebiyat performans ödevi için görev paylaşımı toplantısı.
Hümeyra (Güler yüzle ve net bir sesle): Kızlar hoş geldiniz! Biliyorsunuz bugünkü toplantımızın amacı edebiyat performans ödevimizin planını çıkarmak. Herkesin eşit görev almasını ve güzel bir sunum yapmamızı istiyorum. İlk olarak konu başlıkları—
Ayşe (Hümeyra’nın sözünü keserek): Ben hemen söylüyorum! Konumuz kesinlikle Tanzimat şiiri olmalı, slaytları ben hazırlarım, metinleri siz yazarsınız, hiç vakit kaybetmeyel—
Rümeysa (Ön yargıyla araya girer): Biliyordum! Klasik Ayşe işte! Bize danışmadan her şeye karar vermişsin. Senin derdin ortak iş yapmak değil, sadece kendi dediğini yaptırmak!
Ayşe (Rümeysa’ya dönerek): Rümeysa yine niyet okuyorsun, ben sadece işler kolaylaşsın diye öneri sundum!
İrem (Alıngan ve üzgün bir tavırla): Yani benim dün gece hazırladığım Servetifünun notları çöp oldu, öyle mi? Bana hiç değer vermiyorsunuz, ne yapsam grupta yaranamıyorum zaten!
Hümeyra (Araya girmeye çalışır): Arkadaşlar lütfen bir saniye sakinleşelim, herkes fikrini söylesin. Zeynep sen ne düşünüyorsun bu konuda?
(Zeynep elindeki telefonla ilgilenmektedir, kafasını hafifçe kaldırır.)
Zeynep (İlgisizce): Hı? Evet evet, bana uyar… Ne diyorduk?
Rümeysa (Sesini yükselterek): Görüyorsunuz değil mi? Biri laf dinlemez, biri her şeye küser, biri de dünyadan habersiz! Bu grupta kimse kimseyi dinlemiyor, ben gidiyorum!
Hümeyra (Ayağa kalkar ve otoriter ama yapıcı bir tonla konuşur): Arkadaşlar lütfen durun! Şu an tam olarak derste işlediğimiz iletişim engellerini yaşıyoruz:
- Ayşe, heyecanlısın ama söz keserek başkalarının fikrini engelliyorsun.
- Rümeysa, Ayşe’yi dinlemeden peşin hüküm verip sen dili ile suçlama yapıyorsun.
- İrem, söylenenleri kişiselleştirip savunmaya geçiyorsun.
- Zeynep, fiziksel olarak buradasın ama zihnen bizi dinlemiyorsun; sadece işitiyorsun.
Doğan Cüceloğlu’nun metninde belirttiği gibi: İşitmek ile dinlemek aynı şey değildir. Birbirimize göz teması kurmadan, söz kesmeden ve empati yapmadan bu ödevi bitiremeyiz. Şimdi derin bir nefes alalım ve birbirimizi gerçekten dinleyerek baştan başlayalım.
(Grup üyeleri sakinleşir ve birbirine bakar.)
Ayşe: Hümeyra çok haklı… Özür dilerim kızlar, sözünüzü kesmemeliydim.
Rümeysa: Ben de ön yargılı davrandım Ayşe, seni dinlemeden suçladığım için özür dilerim.
Zeynep (Telefonu çantasına koyar): Kusura bakmayın, dikkatimi tamamen buraya veriyorum.
İrem: Ben de alınganlık yapıp savunmaya geçmek yerine yapıcı olmaya çalışacağım.
Hümeyra: Harikasınız! İşte şimdi gerçek bir ekip olduk, sırayla fikirleri yazmaya başlayalım.
Kapanış: Çıkarılan Dersler ve Değerlendirme
(Grup yan yana dizilir ve sınıfa hitap eder:)
- 1. Hümeyra: “Canlandırmamızda gördüğümüz gibi, sağlıklı bir grup çalışmasının temeli etkin dinleme ve empati kurmaktır.”
- 2. Ayşe: “Konuşmacının sözünü kesmemek ve sabırla beklemek, karşımızdaki kişiye duyduğumuz saygının göstergesidir.”
- 3. Zeynep: “İşitmek yalnızca biyolojik bir duyumdur; dinlemek ise zihinsel çaba ve odaklanma gerektirir.”
- 4. İrem: “İletişimde savunucu tutum yerine yapıcı geri bildirime açık olmak çatışmaları engeller.”
- 5. Rümeysa: “Yargılayıcı ‘sen dili’ yerine duyguları ifade eden ‘ben dili’ kullanılmalıdır. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz.”
Süre ve Değerlendirme Tablosu
| Aşama | Sorumlu Kişi / Bölüm | Süre |
|---|---|---|
| Giriş ve Çatışma | Hümeyra (Açılış) & Grup | 2,5 Dakika |
| Çözüm ve Dönüşüm | Hümeyra (Müdahale) & Grup | 1,5 Dakika |
| Kapanış ve Dersler | Hümeyra, Ayşe, Zeynep, İrem, Rümeysa | 1 Dakika |
| Toplam Süre | Tüm Grup | 5 Dakika |
Grup arkadaşların yeni rol dağılımını beğendi mi, canlandırma öncesi prova için eklemek istediğin bir ayrıntı var mı?
biz burada okula ne götürebiliriz yani hoca 100 vermesi için nasıl olacaz
11. Sınıf Edebiyat Performans Ödevinde 100 Almak İçin Materyal ve Sunum Rehberi
Öğretmeninizin tam puan (100) vermesi; canlandırmanın doğallığına, MEB ders kitabı sayfa 53-54’teki kazanımlara tam uyuma ve sahneye hazırlıklı bir ekip görüntüsüyle çıkmanıza bağlıdır.
İçindekiler
- Okula Götürülmesi Gereken Materyaller ve Aksesuarlar
- Öğretmenden 100 Almayı Sağlayacak 5 Temel Kural
- Sahne Düzeni ve Beden Dili İpuçları
- Tam Puan Değerlendirme Kontrol Tablosu
Okula Götürülmesi Gereken Materyaller ve Aksesuarlar
Canlandırmayı sıradan bir sözlüden çıkarıp profesyonel bir tiyatro/drama havasına sokmak için yanınızda bulundurmanız gerekenler:
1. Öğretmene Teslim Edilecek Görev Dosyası (En Önemlisi)
- Şeffaf telli dosya: Canlandırma metninizin çıktısını, grup üyelerinin isimlerini ve rol dağılımını içeren şık bir kapak sayfasıyla öğretmene sunumdan hemen önce verin.
- Kontrol Listesi Çıktısı: Kitabın 54. sayfasında yer alan değerlendirme tablosunu boş bir şekilde dosyanın arkasına ekleyin. Bu durum öğretmene göreve ne kadar ciddiyetle hazırlandığınızı gösterir.
2. Sahne Aksesuarları (Rolleri İnandırıcı Kılan Eşyalar)
- Zeynep için: Bir kulaklık veya toplantıyı dinlemediğini göstermek için bir akıllı telefon ile karalama yapacağı boş bir resim defteri.
- Ayşe için: Masaya aceleyle serip göstereceği renkli A4 kağıtları veya dergi taslağı notları.
- İrem için: “Benim notlarım çöpe gitti” derken masaya koyacağı kalın bir çalışma defteri.
- Hümeyra için: Toplantıyı yönettiğini gösteren bir tükenmez kalem ve küçük bir not defteri.
3. Masa İsimlikleri (Görsel Fark Yaratan Detay)
- Bir A4 kağıdını üçe katlayarak her üyenin önüne koyacağı üçgen masa isimlikleri hazırlayın.
- Ön yüzüne: Öğrenci Adı (Örn: Hümeyra - Kolaylaştırıcı / Lider)
- Arka yüzüne: Temsil ettiği engel (Örn: Ayşe - Söz Kesme ve Baskın Tutum)
Öğretmenden 100 Almayı Sağlayacak 5 Temel Kural
Kitaptaki değerlendirme ölçütlerinde tam puan almak için şu noktalara dikkat edin:
- Kağıttan Okumayın (Doğallık): Replikleri kelimesi kelimesine ezberlemek zorunda değilsiniz; akışı ve karakterinizin tutumunu bilin, aklınıza gelen doğal cümlelerle konuşun. Kağıda bakarak okumak puan kırdırır.
- Süre Sınırına Uyun (Tam 5 Dakika): Öğretmen 5 dakika süre verdiğinde 3 dakikada bitirmek de 7 dakikaya uzatmak da puan kaybettirir. Skeci kronometreyle 3,5 dakika, kapanıştaki ders çıkarma bölümünü 1,5 dakika olacak şekilde ayarlayın.
- Rolünüzün Duygusunu Verin (Jest ve Mimik):
- Ayşe: Hızlı konuşmalı, el kol hareketleriyle baskın olmalı.
- Rümeysa: Gözlerini devirmeli, suçlayıcı bir tonla işaret parmağını kullanmalı.
- İrem: Omuzlarını düşürmeli, küskün ve kırgın bir ses tonu kullanmalı.
- Zeynep: Etrafa boş bakmalı, söylenenlere geç tepki vermeli.
- Hümeyra: Dik durmalı, sakin, yapıcı ve toparlayıcı bir ses tonuyla kontrolü almalı.
- Kavramları Vurgulayın: Hümeyra müdahale ederken ve kapanış konuşması yapılırken “İşitmek ve Dinlemek farkı”, “Sen Dili yerine Ben Dili” ve “Empati” kavramlarının altını net bir sesle çizin.
- Kapanışta Sırayla Sınıfa Dönün: Skeç biter bitmez yerinize oturmayın; beşiniz birden tahtanın önüne yan yana dizilip sınıfa ve öğretmene bakarak çıkarılan dersleri tek tek söyleyin.
Sahne Düzeni ve Beden Dili İpuçları
[ TAHTA ]
(Yazı: "İşitmek vs. Dinlemek")
---------------------------------------
[Ayşe] [Rümeysa] [HÜMEYRA] [İrem] [Zeynep]
(Masa ve Sandalyeler)
---------------------------------------
[ SINIF & ÖĞRETMEN ]
- Masayı öğretmen masasının veya sınıf tahtasının önüne hafif yarım ay şeklinde kurun; kimsenin sırtı öğretmene dönük kalmasın.
- Hümeyra tam ortada oturmalı, ayağa kalktığı anda grubun ve sınıfın odağını üzerine çekmelidir.
Tam Puan Değerlendirme Kontrol Tablosu
| Hazırlık Maddesi | Ne Yapılacak? | Kimin Sorumluluğunda? |
|---|---|---|
| Metin Dosyası | Kapaklı şeffaf dosya içinde öğretmene sunulacak çıktı | Hümeyra |
| Masa İsimlikleri | 5 adet üçgen katlanmış isim ve rol kartı | Ayşe & Rümeysa |
| Sahne Eşyaları | Kulaklık, telefon, not defterleri ve renkli kağıtlar | Zeynep & İrem |
| Tahta Düzeni | Sloganın ve grup adının tahtaya yazılması | Tüm Ekip |
| Süre Kontrolü | Sunumun tam 5 dakikada tamamlanması | Tüm Ekip |
Canlandırmanın başında öğretmene yapacağınız 15 saniyelik kısa bir “giriş/sunuş konuşması” metni hazırlamamı ister misiniz?
2 inci attığın varya onu yapacaz
11. Sınıf Edebiyat “İletişim Engelleri” 2. Canlandırma Metni ve Uygulama Planı
Bu rehber, Ayşe, Zeynep, İrem, Rümeysa ve Hümeyra’nın yer aldığı 2. alternatif canlandırma metnini eksiksiz ve provaya hazır biçimde sunar. Çalışma, Doğan Cüceloğlu’nun İşitmek ve Dinlemek metnindeki ilkeler doğrultusunda sözlü iletişim engellerini sahneler ve 5 dakikalık süre sınırına tam uyum sağlar.
İçindekiler
- Rol Dağılımı ve Temsil Edilen İletişim Engelleri
- Eksiksiz Canlandırma ve Replik Metni
- Kapanış: Çıkarılan Dersler ve Değerlendirme
- 5 Dakikalık Akış ve Süre Yönetimi
1. Rol Dağılımı ve Temsil Edilen İletişim Engelleri
| Öğrenci | Temsil Edilen İletişim Engeli | Sahnedeki Rolü ve Tavrı |
|---|---|---|
| Ayşe | Söz Kesme ve Baskın Tutum | Diğerlerinin sözünü beklemeden hızlıca konuşur, kendi fikrini dayatır. |
| Rümeysa | Ön Yargı ve Suçlayıcı Dil (“Sen Dili”) | Niyet okur, dinlemeden suçlar ve karşı tarafı yargılar. |
| İrem | Alınganlık ve Savunucu İletişim | Genel durumları kişisel bir yetersizlik/saldırı gibi algılar. |
| Zeynep | Görünüşte Dinleme (İşitip Dinlememe) | Telefon veya defterle meşguldür, zihnen ortamdan kopuktur. |
| Hümeyra | Kolaylaştırıcı ve Empatik Çözüm Lideri | Engelleri tek tek tespit eder, çatışmayı durdurur ve grubu toparlar. |
2. Eksiksiz Canlandırma ve Replik Metni
Mekân: Kütüphane masası veya sınıf ortamı.
Konu: 11. sınıf edebiyat dergisi için konu seçimi ve görev dağılımı toplantısı.
Ayşe (Hızlı ve heyecanlı): Kızlar selam! Dergimizin kapağını ve ana temasını belirledim. Tanzimat Dönemi şairlerini işliyoruz, yazıları ben seçeceğim, siz de düzenlemeler—
Rümeysa (Gözlerini devirerek araya girer): Tabii ki yine her zamanki Ayşe! Hiç şaşırmadım. Bize sormadan karar vermişsin bile. Zaten senin amacın hep kendi istediğin olsun, grubun bir önemi yok!
Ayşe (Sesini yükselterek): Rümeysa ne alakası var? Sadece işimiz hızlansın diye hazır—
İrem (Üzgün ve savunmacı bir tavırla): Yani geçen haftaki araştırmamı beğenmediniz, bana güvenmiyorsunuz öyle mi? Ben de günlerce Tanzimat Dönemi romanlarına çalıştım ama kimse değerimi bilmiyor!
Ayşe (İrem’in sözünü keserek): İrem konuyu saptırma lütfen, öyle bir şey demedim! Zeynep sen ne diyorsun, bir fikir söylesene?
(Zeynep elindeki deftere resim çizmekte veya telefonuna bakmaktadır; boş bir bakışla başını kaldırır.)
Zeynep (İlgisizce): Hı? Evet evet, Ayşe haklı bence… Ne demiştiniz en son?
Rümeysa (Öfkeyle ayağa kalkar): Görüyorsunuz değil mi? Zeynep dünyadan bihaber, Ayşe tek başına diktatörlük kuruyor, İrem de her şeye küsüyor! Ben bu dergi projesinde yokum!
Hümeyra (Sakin ve net bir ses tonuyla ayağa kalkar): Arkadaşlar, bir saniye lütfen hepimiz duralım ve nefes alalım! Şu an masada edebiyat projesini değil, tam olarak derste işlediğimiz iletişim engellerini sergiliyoruz:
- Ayşe, heyecanlısın ama kimsenin fikrini dinlemeden söz kesiyorsun.
- Rümeysa, Ayşe’yi dinlemeden niyet okuyor ve doğrudan sen dili ile suçlama yapıyorsun.
- İrem, söylenen her cümleyi kişisel bir saldırı olarak algılayıp savunmaya geçiyorsun.
- Zeynep, fiziksel olarak buradasın ama zihnen bizi dinlemiyorsun; sadece işitiyorsun.
Doğan Cüceloğlu’nun metninde dediği gibi: İşitmek ile dinlemek aynı şey değildir. Birbirimize göz teması kurmadan, söz kesmeden ve peşin hükümlerimizi bırakmadan bu projeyi tamamlayamayız.
(Kısa bir sessizlik olur, herkes sakinleşir ve birbirine bakar.)
Ayşe: Hümeyra çok haklı… Özür dilerim arkadaşlar, heyecanıma yenik düşüp fikirlerinizi sormadım.
Rümeysa: Ben de ön yargıyla yaklaştım Ayşe, niyetini sormadan seni suçladım.
Zeynep (Defteri/telefonu kenara bırakır): Kusura bakmayın, dikkatimi toparlayıp tamamen buraya odaklanıyorum.
İrem: Ben de alınganlık yapıp savunmaya geçmek yerine yapıcı olmaya çalışacağım.
Hümeyra: Harika! Şimdi masaya oturup birbirimizi sonuna kadar dinleyerek baştan başlayalım.
3. Kapanış: Çıkarılan Dersler ve Değerlendirme
(Grup üyeleri tahtanın önüne yan yana dizilerek sınıfa ve öğretmene hitap eder:)
- Ayşe: “Etkili bir iletişimde konuşmacının sözünü kesmemek, karşımızdaki kişiye verilen değerin ilk göstergesidir.”
- Zeynep: “İşitmek biyolojik bir süreçtir; dinlemek ise dikkat, empati ve zihinsel katılım gerektirir.”
- İrem: “İletişim sırasında eleştirileri kişiselleştirmeden, savunucu tutumdan uzak kalarak mesajın özüne odaklanmalıyız.”
- Rümeysa: “Karşı tarafı yargılayan sen dili yerine duygularımızı ve düşüncelerimizi aktaran ben dilini kullanmalıyız.”
- Hümeyra: “Ön yargıları yıkmak ve etkin dinleme alışkanlığı kazanmak, hem günlük hayatımızda hem de grup çalışmalarında çatışmaları çözer. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz.”
4. 5 Dakikalık Akış ve Süre Yönetimi
| Bölüm | Süre | Yapılacak Eylem |
|---|---|---|
| Giriş ve Çatışma (Skeç) | 2,5 – 3 Dakika | Masada iletişim engellerinin ve tartışmanın sergilenmesi |
| Dönüşüm ve Çözüm | 1 – 1,5 Dakika | Hümeyra’nın müdahalesi, engellerin tespiti ve uzlaşma |
| Kapanış ve Dersler | 1 Dakika | 5 üyenin sırayla sınıfa çıkarılan dersleri sunması |
| Toplam Süre | Tam 5 Dakika | Süre aşımı olmadan sunumun tamamlanması |
Bu metni yazıcıdan kolayca çıkartabilmeniz için tek sayfalık düz bir metin formatına dönüştürmemi ister misiniz?
şimdi biz gösteri yapcazya ne götürebiliriz ve nasıl durmalıyız
İletişim Engelleri Canlandırması İçin Sahne Düzeni ve Götürülecek Materyaller
Bu rehber; Ayşe, Zeynep, İrem, Rümeysa ve Hümeyra’nın sergileyeceği 5 dakikalık canlandırma için sınıfa götürülmesi gereken sahne eşyalarını, masa ve duruş düzenini adım adım açıklamaktadır.
İçindekiler
- Kişi Başı Okula Götürülecek Eşyalar Listesi
- Sahne Kurulumu ve Oturma Düzeni
- Canlandırma Sırasında Beden Dili ve Duruş Kuralları
- Kapanış ve Ders Çıkarma Duruşu
- Özet Kontrol Listesi
1. Kişi Başı Okula Götürülecek Eşyalar Listesi
Her öğrencinin temsil ettiği iletişim engeline uygun bir nesne taşıması sahnenin inandırıcılığını artırır:
- Ayşe (Söz Kesen / Aceleci): Masaya hızla bırakıp gösterebileceği birkaç adet renkli A4 kâğıt veya dergi taslağı notları.
- Rümeysa (Ön Yargılı / Sen Dili): Kollarını bağlayarak konuşacağı için ekstra bir eşyaya gerek yoktur; elinde kırmızı bir tükenmez kalem tutabilir.
- İrem (Alıngan / Savunucu): “Benim araştırmam boşa gitti” diyerek masaya koyacağı kalın bir edebiyat defteri veya çıktı dosyası.
- Zeynep (İşitip Dinlemeyen): Masanın altında ilgileneceği bir akıllı telefon veya üzerine rastgele çizim yapacağı bir küçük bloknot ve kurşun kalem.
- Hümeyra (Kolaylaştırıcı / Çözüm Bulan): Toplantıyı yönettiğini ve not aldığını gösteren bir ajanda / not defteri ve kalem.
- Öğretmen İçin Dosya (Ortak): Canlandırma metninin yer aldığı şeffaf telli dosya (öğretmene sahneye çıkmadan önce verilir).
- Masa İsimlikleri (Opsiyonel ama çok etkili): Birer A4 kâğıdı üçe katlanarak hazırlanan, önünde öğrenci adı ve canlandırdığı engelin yazdığı 5 adet masa kartı.
2. Sahne Kurulumu ve Oturma Düzeni
Sınıfta öğretmen masasının veya tahtanın önüne 2 adet sıra birleştirilerek tek bir toplantı masası oluşturulur. Arkasına 5 adet sandalye yan yana hafif kavisli (yarım ay) dizilir.
Uyarı: Sandalyeleri birbirine tamamen dönük (yuvarlak masa) yapmayın; hiçbir grup üyesinin sırtı öğretmene ve sınıfa dönük kalmamalıdır.
[ YAZI TAHTASI ]
(Tahtaya yazılacak: "İşitmek Biyolojiktir, Dinlemek Bilinçlidir")
---------------------------------------------------------------------------------
[Ayşe] [Rümeysa] [HÜMEYRA] [İrem] [Zeynep]
(Sandalye) (Sandalye) (Sandalye) (Sandalye) (Sandalye)
┌───────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ TOPLANTI MASASI │
└───────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
---------------------------------------------------------------------------------
[ SINIF VE ÖĞRETMEN ]
- Hümeyra, masanın tam ortasında oturmalıdır.
- Ayşe ve Rümeysa masanın sol tarafında, İrem ve Zeynep ise sağ tarafında yer almalıdır.
3. Canlandırma Sırasında Beden Dili ve Duruş Kuralları
Canlandırma esnasında her üyenin duruşu rolüne göre şekillenmelidir:
- Ayşe: Öne doğru eğilmeli, elleriyle hızlı jestler yapmalı ve sürekli diğerlerinin konuşmasını bölmek için atılmalıdır.
- Rümeysa: Sandalyesinde geriye yaslanmalı, kollarını göğsünde kavuşturmalı ve Ayşe’ye konuşurken işaret parmağını hafifçe kullanarak suçlayıcı bir beden dili sergilemelidir.
- İrem: Omuzlarını düşürmeli, küskün bir ifadeyle başını hafifçe öne eğmeli ve kırgın bir ses tonuyla konuşmalıdır.
- Zeynep: Göz temasını gruptan tamamen kesmeli; başı masadaki telefona ya da deftere dönük olmalı, ancak ismi söylendiğinde şaşırarak kafasını kaldırmalıdır.
- Hümeyra: Başlangıçta sakin dinlemeli; tartışma büyüdüğünde ayağa kalkarak ellerini iki yana açmalı ve dik bir duruşla grubun dikkatini üzerine çekmelidir.
4. Kapanış ve Ders Çıkarma Duruşu
Canlandırmanın sonundaki uzlaşma bittiğinde tüm grup masadan kalkar:
[ TAHTA ÖNÜ YAN YANA HİZALANMA ]
[Ayşe] — [Rümeysa] — [Hümeyra] — [İrem] — [Zeynep]
↓↓↓↓↓ (Göz Teması)
[Öğretmen & Sınıf]
- 5 kişi masanın ön tarafına geçerek tahtanın önünde yan yana düz bir çizgi halinde dizilir.
- Kollar yana serbest bırakılır, eller ceplere sokulmaz.
- Her öğrenci kendi ders çıkarma cümlesini söylerken doğrudan sınıfa ve öğretmene bakar.
5. Özet Kontrol Listesi
| Unsur | Detay | Hazırlık Durumu |
|---|---|---|
| Götürülecek Eşyalar | Not defterleri, renkli kâğıtlar, telefon/bloknot, öğretmen sunum dosyası | Eksiksiz hazırlanmalı |
| Masa Düzeni | Sınıfa açık yarım ay şeklinde 2 sıra, Hümeyra merkezde | Prova edilmeli |
| Duruş ve Beden Dili | Rolün duygusuna uygun jest-mimik (kağıttan okumadan) | Doğal oynanmalı |
| Kapanış Düzeni | Yan yana sıralanarak sınıfa dönük çıkarılan derslerin okunması | Sırası ezberlenmeli |
Öğretmene sunum öncesinde teslim edeceğiniz dosyanın kapak yazısını ve kontrol listesi formatını hazırlamamı ister misiniz?
masa olacak ya ortada nasıl durulacak
nasıl sıray la yan yana dizelim oturalımmı ayaktamı duralım nasıl olalım
Canlandırma Sırasında Masa Düzeni, Oturma ve Ayakta Durma Rehberi
Canlandırmanın etkili, doğal ve kurallara uygun olması için gösteri oturarak başlar, tartışma anında bazı kişiler ayağa kalkar, kapanış bölümünde ise herkes ayağa kalkıp masanın önüne yan yana dizilir.
İçindekiler
- Başlangıç Düzeni: Masada Oturma Sırası
- Canlandırma İçi Hareketler: Kim Ne Zaman Ayağa Kalkacak?
- Kapanış Düzeni: Masanın Önünde Yan Yana Dizilme Sırası
- Aşama Aşama Sahne Duruş Tablosu
1. Başlangıç Düzeni: Masada Oturma Sırası
Sınıftaki 2 adet sırayı yan yana birleştirip tek bir geniş çalışma masası yapın. Sandalyelerinizi masanın arkasına, yüzünüz sınıfa ve öğretmene bakacak şekilde hafif kavisli (yay şeklinde) dizin.
Soldan Sağa Oturma Sırası:
[ SINIF TAHTASI ]
---------------------------------------------------------
[ 1. Ayşe ] [ 2. Rümeysa ] [ 3. HÜMEYRA ] [ 4. İrem ] [ 5. Zeynep ]
┌─────────────────────────────────────────────────────┐
│ BİRLEŞTİRİLMİŞ MASA │
└─────────────────────────────────────────────────────┘
---------------------------------------------------------
[ ÖĞRETMEN VE SINIF ]
- Hümeyra tam ortada (3. sırada) oturmalıdır: Grubun yöneticisi olduğu için iki tarafı da rahatça görebilir.
- Ayşe ve Rümeysa sol tarafta: Birbirleriyle atışacakları için yan yana olmaları jest-mimik açısından çok avantajlıdır.
- İrem ve Zeynep sağ tarafta: İrem alıngan tavrını sergilerken, Zeynep masanın ucunda ilgisizce telefon/defterle uğraşır.
2. Canlandırma İçi Hareketler: Kim Ne Zaman Ayağa Kalkacak?
Tüm gösteri boyunca robot gibi sabit oturmak enerjiyi düşürür. Oyunun inandırıcılığı için şu 2 kritik anda ayağa kalkılmalıdır:
- Rümeysa’nın Ayağa Kalkışı:
Rümeysa “Ben bu dergi projesinde yokum!” dediği anda hışımla sandalyesini hafif geriye itip ayağa kalkar, çantasını toplar gibi yapar. Bu hareket sınıftaki gerilimi ve çatışmayı somutlaştırır. - Hümeyra’nın Ayağa Kalkışı:
Hümeyra “Arkadaşlar, bir saniye lütfen hepimiz duralım ve nefes alalım!” dediği anda masanın ortasından ayağa kalkar. İki elini masaya veya hafif iki yana açarak tüm grubun ve sınıfın dikkatini kendi üzerine toplar. - Tekrar Oturma:
Hümeyra iletişim engellerini tek tek sıralayıp herkes özür diledikten sonra “Harika! Şimdi masaya oturup baştan başlayalım” der ve herkes tekrar sandalyesine oturarak not almaya başlar.
3. Kapanış Düzeni: Masanın Önünde Yan Yana Dizilme Sırası
Canlandırma kısmı bittiği an (yaklaşık 3,5. dakikada), gruptaki 5 kişi birden masanın ön tarafına geçerek tahtanın önünde yan yana ayakta hizalanır.
Ayakta Yan Yana Dizilme Sırası:
[ SINIF TAHTASI ]
┌─────────────────────────────────────────────────────┐
│ MASA │
└─────────────────────────────────────────────────────┘
[ 1. Ayşe ] — [ 2. Zeynep ] — [ 3. İrem ] — [ 4. Rümeysa ] — [ 5. Hümeyra ]
↓↓↓↓↓
[ ÖĞRETMEN VE SINIF ]
- Duruş Şekli: Eller cepte veya arkada bağlı olmamalı; kollar yanlarda serbest, dik bir duruş sergilenmelidir.
- Konuşma Sırası: Herkes kendi maddesini söylerken 1 adım öne çıkabilir veya doğrudan sınıfa bakarak konuşmasını yapar.
4. Aşama Aşama Sahne Duruş Tablosu
| Süreç / Dakika | Duruş Şekli | Kim Ne Yapıyor? |
|---|---|---|
| 0.00 – 2.00 dk (Giriş & Tartışma) | Oturarak | 5 kişi masada yan yana oturur, toplantı ve tartışma başlar. |
| 2.00 – 3.30 dk (Çatışma & Çözüm) | Hareketli | Rümeysa sinirle kalkar; ardından Hümeyra kalkıp kontrolü alır. |
| 3.30 – 4.00 dk (Uzlaşma) | Oturarak | Herkes yerine oturur, sakinleşip not almaya başlar (Skeç biter). |
| 4.00 – 5.00 dk (Ders Çıkarma) | Ayakta Yan Yana | Masanın önüne çıkılır, sınıfa dönük olarak dersler sırayla okunur. |
Teneffüste veya okul bahçesinde yapacağınız prova sırasında takıldığınız bir hareket ya da replik geçişi olursa birlikte üzerinden geçelim mi?