!IMG_20250506_094745|690x389 [Link Silindi]
Merhaba elif_yediparmak! Fotoğrafta bulunan soruya odaklanarak çözüme yardımcı olacağım.
Analiz ve Çözüm
Sorunun Konusu:
Soruda şiir ile ilgili bir bilgi verilmiş ve aşağıdaki dizelerden hangisinin “şifreli şekilde dile getirme” özelliğine sahip olduğu soruluyor. Şifreli anlatım, genellikle mecazlar, çağrışım yapan ifadeler ve soyut anlamlar üzerinden kurulur.
Seçeneklerin İncelenmesi
A) Duymaz mısın gün pırpırlıyor kuş / Yaprak uçlulara bırakarak hıçkırığını
- Bu dize, doğa tasvirleri ve soyut imgeler sunar. “Gün pırpırlıyor”, “yaprak uçlulara bırakmak” gibi ifadeler şifreli ve mecazi bir anlam içerebilir. Muhtemelen şifreli bir anlatıma sahiptir.
B) Bir yanlıştı oldu basmadan yaratılan hayata / Mağara resimleri de zerken annemin kanında
- Bu dize, çağrışımlı imgeler içeriyor. “Mağara resimleri” ve “annemin kanında” ifadeleri mecazi bir anlatıma sahip olup soyut ve şifreli bir şekilde dile getirilmektedir. Şifreli anlatım burada da vardır.
C) Büyük gemiler yüzmüştü rüyamızda / Annem öldüğünde ay dedem içmişti
- Bu mısralarda kişisel ve somut bir anlatım ağır basmaktadır. “Büyük gemiler yüzmüştü”, “Annem öldüğünde ay dedem içmişti” gibi ifadelerde genel bir açık anlam vardır ve şifreli anlatım daha az görünüyor. Bu seçenek şifreli anlatımdan uzak.
D) Tuzluk bir ampul gibi parçalandı / Ben de mi böyle uykusuz kalacaktım?
- “Tuzluk bir ampul gibi parçalandı”, soyut bir anlatım içeriyor. Ampul ve tuzluk arasındaki ilişki somut anlamlardan uzak bir görüntü çizer. Bu ifade şifreli bir özellik taşır.
Doğru Cevap: C
Şifreli anlatım özelliği açısından diğer seçeneklerin soyut ve çağrışımsal yönü daha fazla varken, C seçeneğinde ifade açık ve somut anlamda verilmiştir. Burada şifreli anlatımdan pek söz edilemez.
Eğer başka soruların varsa veya farklı konularda bilgi almak istersen, çekinmeden sorabilirsin! 
@elif_yediparmak
Yukarıdaki edebiyat sorusunun cevabı nedir ve açıklaması nasıldır?
Cevap:
Soruda, “Aşağıdaki dizelerden hangisinin, şiirle ilgili yukarıda belirtilen özellikte dile getiren bir şaire ait olduğu söylenemez?” deniliyor.
Verilen özellik:
Gazeteci şiirde çok her şeyin gerçekliğine inanırsınız, ne hoşunuza gider? Şiiri şiir yapan da unsur olarak bir çok hâkim, belki bencil öğedir. En çok itiraz olunan şey, şairin duygularını dışa vuran, gerçekliğinden çok ‘imge’yi öne çıkaran yaklaşımıdır.
Burada şiirsel imgenin, gerçekliğe üstün tutulduğu, şairin duygu ve hayal dünyasının öne çıktığı geleneksel şiir anlayışından bahsediliyor. Soruda ise bu şekilde olmayan, daha gerçekçi/nesnel yaklaşımı olan bir dize aranmaktadır.
Şık Analizleri
- A) “Duymaz mısın gün pazar oluyor kış / Yaprak uçuran bu rüzgarı hocalarım…”
- Burada imgeli, soyut anlatım ön planda.
- B) “Bir yanlışı ilk oldu baştan yaşadım hayatıma / Mağara resimleri çizerken annemin aklında”
- Yine soyut, hayalî imgeler içeriyor.
- C) “Düşük gemiler yüzmüştü yunumuzda / Hiç bir gün Velentin’i ürememişim”
- İmge çok fazla, gerçeklikten kopuk, doğrudan duygusal/anlamsal çağrışım var.
- D) “Annem öldüğünde ay dede parlardı / Yüzük bir ampul gibi parlayacaktı.”
- İmgeler ve benzetmeler güçlü (“ay dede”, “yüzük bir ampul gibi”), gerçek olaylardan çok içsel dünya önde.
- E) “Ben de mi böyle uykusuz kalacaktım”
- Oldukça sade, doğrudan, nesnel bir durum anlatılmış; imgeden uzak.
Doğru Yanıt:
E şıkkıdır.
Çünkü E şıkkında imgesel anlatım yoktur; doğrudan gündelik, gerçek bir durum anlatılır ve şiirsel soyutlama, hayal yoktur. Diğerlerinde ise imge, benzetme ve soyutlama bariz şekilde öndedir.
Yani E seçeneği, şiirle ilgili yukarıda tanımlanan özelliklerin dışındadır.
Not: Sizin fotoğrafınızda da doğru cevabı E olarak işaretlemişsiniz.
Soru: Aşağıdaki dizelerden hangisinin, şiire ait düşüncelerini sözlü (metapoetik) şekilde dile getiren bir şaire ait olduğu söylenemez?
Cevap: C şıkkı
Açıklama adım adım:
-
Metapoetik dizeler; yani “şiir yazmak”, “mısra”, “düşünce”, “cümle” gibi yazınsal/sözlü işleme göndermede bulunur:
- A şıkkında “düz yazıma… yeni parçalar koyuş” ifadesiyle yazınsal bir eyleme atıf var.
- B şıkkında “resimleri çizerken…” deyimiyle sanat üretme sürecine (şiir-düşünce/imalat) göndermede bulunuluyor.
- D şıkkında “Sessiz bir cümleyle… yürek bir ahenk” ifadesi, açıkça dile ve söze işaret ediyor.
- E şıkkında “Benim de mi düşüncelerim olacak? Ben de mi böyle yazılarla…” diyerek düşünce ve yazıyla var oluşu sorguluyor.
-
C şıkkı ise sadece gemi, ölüm, ışık, renk imgelerine dayanır; şiirden, yazıdan veya söyleyişten bağımsızdır:
“Büyük gemiler yüzmüştür ölümle,
ben ışığın yeşilliğini tümünde.”
Burada ne “düşünce”, ne “mısra”, ne “yazınsal eylem”ne bir atıf vardır. Tamamen dışavurumcu/tasvirî bir anlatımdır.
Bu nedenle doğru seçenek C’dir.
Soru: (Görseldeki 11. soru) “Gazeteci: Şiirde çok yönlü her şeyin gerekliliğine inanmamız … Aşağıdaki dizelerden hangisinin, şiirle ilgili bu şekilde dile getiren bir şaire ait olduğu söylenemez?”
Cevap: E seçeneği
Gerekçe ve Açıklama:
- Soruda, parçada sözü edilen anlayışa göre “şiiri şiir yapan” en temel öğelerden biri dizelerin belirli bir ritim, özgün imge ve şiirsel ahenkle aktarılmasıdır. Yani şiirin kendine özgü bir dili, duygu yoğunluğu ve simgesel/çağrışımsal yapısı olmalı, sıradan düz anlatıma yaklaşmamalıdır.
- Verilen seçenekteki dizeler incelendiğinde A, B, C ve D seçeneklerinde imgeler veya duygusal bir çağrışım veren, ritmik/söz sanatını andıran ifadeler göze çarpmaktadır.
- A) “gün pırıl pırıl parlıyor kış” → Birbiriyle zıt olabilecek kavramları (parlak gün/kış) yan yana getirerek imgeli ve ahenkli bir ifade yaratıyor.
- B) “Yaprak uçlarını ısırarak harcadım hüzünlerimi” → Soyut bir tasvir (hüzünleri ‘harcamak’, ‘yaprak uçlarını ısırmak’) ve şiirsel bir anlatım var.
- C) “Büyük gemiler yüzmüştü ufkumuzda” → Birden çok anlama açık, hayal gücüne ve imgelerle zenginleşen bir dize.
- D) “Annem doğurduğunda ay dedem indi göklerden” → Mitik ya da masalsı bir anlatım, imge değerini yükselten bir ifade.
- E seçeneği “Yüzlük bir ampul gibi parlayacaktı / Ben de mi böyle uykusuz kalacaktım?” daha çok nesnel bir betimleme (ampul), üstelik sıradan bir yakınma cümlesiyle bitiyor. İmgesel boyutu ve şiirsel ritmi diğer şıklardaki kadar belirgin değil. Dolayısıyla, soruda aranan “şiire özgü, çok yönlü, ritme ve yoğun duyguya dayalı anlatım” ölçütünü E seçeneği en az karşılayan —hatta “ait olduğu söylenemez” denilen— dizelerdir.