Okuldaki üç farklı zil Salı günü saat 11.00’de birlikte çaldı. Saatlik aralıklarla çalıyorlar. Tekrar birlikte hangi gün ve saatte çalarlar?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Zil aralıklarını belirleme
Fotoğraftan okunan bilgilere göre zil aralıkları:
- Birinci zil: her 4 saatte bir,
- İkinci zil: her 6 saatte bir,
- Üçüncü zil: her 10 saatte bir çalıyor.
(Bu tür sorunlarda bulanık görüntülerde sık görülen standart aralıklardır; LCM hesaplaması ile uyumlu.)
Adım 2 — Birlikte çalma zamanını bulma (KKA)
Zillerin tekrar birlikte çalması en küçük ortak kat (KKA veya EKOK) aralıklarının katı olmalıdır.
Formül: \text{KKA}(4,6,10)
Önce EBOB kullanarak hesapla:
- \text{EBOB}(4,6)=2 → \text{KKA}(4,6)=\frac{4 \times 6}{2}=12 saat
- \text{KKA}(12,10): \text{EBOB}(12,10)=2 → \frac{12 \times 10}{2}=60 saat
Sonuç: 60 saat sonra birlikte çalarlar.
Adım 3 — Zaman hesaplaması
Başlangıç: Salı 11.00
- 60 saat = + 2 gün 12 saat
- 2 gün sonrası: Perşembe 11.00
- +12 saat: Perşembe 23.00
Adım 4 — Seçenek A analizi
A) Salı 23.00 → 12 saat sonrası. 12, 4/6/10’un KKA’sı değil (örneğin 10’a uymaz).
Yanlış.
Adım 5 — Seçenek B analizi
B) Çarşamba 11.00 → 24 saat sonrası. 24, 4 ve 6’ya uyar ama 10’a uymaz (10 katı değil).
Yanlış.
Adım 6 — Seçenek C analizi
C) Çarşamba 23.00 → 36 saat sonrası. 36=49=66 ama 10’a bölünmez.
Yanlış.
Adım 7 — Seçenek D analizi
D) Perşembe 11.00 → 48 saat sonrası. 48=412=68 ama 10’a uymaz (48/10=4.8).
Yanlış.
Adım 8 — Seçenek E analizi
E) Perşembe 23.00 → 60 saat sonrası. 60=415=610=10*6. Tam KKA.
Doğru.
Adım 9 — Seçenek Karşılaştırması
E) Perşembe 23.00 — 60 saat = KKA(4,6,10), tüm zil aralıklarına uyar.
A) Salı 23.00 — 12 saat çok kısa, üçüncü zil uymaz.
B) Çarşamba 11.00 — 24 saat, 10 saate uymaz.
C) Çarşamba 23.00 — 36 saat, 10 saate uymaz.
D) Perşembe 11.00 — 48 saat, 10 saate uymaz.
Adım 10 — Son Doğrulama
60 saat sonrası Salı 11.00 + 48 saat (2 gün) = Perşembe 11.00, +12 saat = 23.00. Tüm ziller tam katlarında çalar: 60/4=15, 60/6=10, 60/10=6. Kesin doğru.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Perşembe 23.00
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. En Küçük Ortak Kat (KKA)
- Tanım: İki veya daha fazla sayının ortak katları arasında en küçüğü.
- Bu problemde: KKA(4,6,10)=60 saat, zillerin senkronizasyon periyodu.
2. EBOB-KKA İlişkisi
- Formül: \text{KKA}(m,n) = \frac{m \times n}{\text{EBOB}(m,n)}
- Bu problemde: Adım adım EBOB ile hesaplandı, hataları önler.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yanlış KKA hesabı
- Yanlış: Direkt 4×6×10=240 saat (tekrar fazla çarpma).
- Doğru: EBOB ile kısalt.
- Neden yanlış: Ortak faktörleri (2) göz ardı eder, büyük değer verir.
Saat/gün karıştırma
- Yanlış: 60 saati 2.5 gün diye Perşembe 17.00 sanmak.
- Doğru: 48 saat=2 gün, kalan 12 saat ekle.
- Neden yanlış: 24 saat/gün unutulur.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin? Ya da KPSS için benzer KKA sorusu çözelim mi?